Category: Uncategorized

  • Musenyeri wa Diyosezi Gatolika ya Ruhengeri Simon Habyarimana yitabye Imana #rwanda #RwOT

    Habyarimana Simon yahawe izina ry'icyubahiro rya 'Musenyeri' nyuma y'uko abaye igisonga cy'Umwepiskopi muri Diyosezi ya Ruhengeri mbere ya 1994, aho kuva muri uwo mwaka yakomereje ubutumwa bwe mu mahanga, akaba yitabye Imana aba mu gihugu cy'u Butaliyani.

    Amakuru yamenyekanye ejo ku ya tariki 12 Mata 2023, mu butumwa bwakomeje kugaragara ku mbuga nkoranyambaga zitandukanye, bwifuriza Musenyeri Habyarimana iruhuko ridashira.

    Nta makuru yahise atangazwa n'ubuyobozi bwa Kiliziya Gatolika mu Rwanda ku rupfu rwa Musenyeri Habyarimana, ariko ku makuru agera kuri Kigali Today ava muri bamwe mu bakirisitu ba Kiliziya Gatolika bamuzi, aremeza ko yitabye Imana.

    Radio Maria Rwanda, igitangazamakuru cya Kiliziya mu Rwanda, yemeje ayo makuru aho ku rubuga rwayo rwa Twitter yanditse ubutumwa bugira buti 'Musenyeri Simon Habyarimana wa Diyosezi ya Ruhengeri yitabye Imana ku wa Kabiri tariki 11 Mata 2023. Yaguye mu gihugu cy'u Butaliyani, akaba atabarutse afite imyaka 73 y'amavuko. Avuka muri Paruwasi ya Nemba, akaba yari amaze imyaka isaga 48 ari Umusaseridoti'.

    Radio Maria Rwanda yakomeje igira iti 'Musenyeri Simon Habyarimana yakoze imirimo itandukanye muri Diyosezi ya Ruhengeri, aho yanabaye Igisonga cy'Umwepiskopi'.

    Source : https://umuryango.rw/amakuru/mu-rwanda/ubuzima/article/musenyeri-wa-diyosezi-gatolika-ya-ruhengeri-simon-habyarimana-yitabye-imana

  • Amerika ishobora kwirukana Afrika y'Epfo mu masezerano ya AGOA kubera Uburusiya #rwanda #RwOT

    Harimo kandi uruzinduko rw'intumwa zo hejuru za ANC, ishyaka rya Perezida Cyril Ramaphosa zakoze mu Burusiya mu ntangiriro z'uku kwezi kwa kane. Zari ziyobowe na Obed Bapela, umukuru w'urwego rw'ububanyi n'amahanga muri Komite nyobozi ya ANC.

    Icya gatatu Amerika itishimira ni uko Afrika y'Epfo yanze kwamagana intambara Uburusiya bwagabye kuri Ukraine. Obed Bapela asobanura ko byose bituruka mu mateka y'umubano wa ANC n'icyahoze ari Repubulika z'Abasoviyete. Yavuganye n'umunyamakuru w'Ijwi ry'Amerika Darren Taylor, ukorera i Johannesburg.

    Obed Bapela, ati: 'Tuzahora dusanga abaduteye inkunga muri biriya bihe, ni ukuvuga igihe ANC yari mu rugamba rwo kurwanya apartheid.' Ati: 'Tuzasanga kandi n'abashora imali ikomeye muri Afrika y'Epfo. Mu magambo make, ntaho tubogamiye. Gusa na none, tuganira n'Uburusiya kugirango turebere hamwe uko intambara yarangira.'

    Ikindi kibazo hagati y'Afrika y'Epfo na Leta zunze ubumwe z'Amerika ni impapuro zo guta muri yombi Perezida Vladimir Putin w'Uburusiya Urukiko mpuzamahanga mpanabyaha, CPI, rw'i La Haye mu Buholandi rwasohoye mu kwezi gushize. Rumurega ibyaha by'intambara muri Ukraine. Afrika y'Epfo yamutumiye mu nama y'abakuru b'ibihugu bya BRICS (Brezil, Uburusiya, Ubuhinde, Ubushinwa n'Afrika y'Epfo). Inama izaba mu kwezi kwa munani gutaha. Afrika y'Epfo niramuka yakiriye Perezida Putin nabyo bishobora kuzongera umwuka mubi na Leta zunze ubumwe z'Amerika. Ariko kuri Obed Bapela, wo muri Komite nyobozi ya ANC, nta kibazo byari bikwiye gutera.

    Ati: 'Ubu dutiye isi iyobowe n'ibihugu byinshi nta gihugu kigomba gutegeka ibindi, kubitera ubwoba, nta nta bigomba gushyiranaho ibihano gutyo gusa. Tugomba kandi gukora ku buryo amategeko mpuzamahanga yubahirizwa kimwe. Hari abantu bagabye intambara kuri Irak. CPI ntiyigeze ikurikirana George Bush, wahoze ari perezida wa Leta zunze ubumwe z'Amerika. Obama n'ikibazo cya Libiya n'iyicwa rya Kadafi… CPI ntacyo yakoze. '

    Uburusiya ntiburi muri CPI, naho Afrika y'Epfo ni umunyamuryango wayo. Yagombye rero guta muri yombi Perezida Putin agiyeyo. Vincent Magwenya, umuvugizi wa Cyril Ramaphosa, yabwiye itangazamakuru kuri uyu wa gatatu ko 'iki kibazo kiri mu biganiro.' Ati: 'Nibirangira, tuzatangaza ibizabivamo.'

    Hagati aho, Obed Bapela we avuga ko Afrika y'Epfo izohereza intumwa idasanzwe i Washington mu minsi iri imbere 'gusobanura neza' umubano bafitanye n'Uburusiya. Ati: 'Azumvikanisha ko Afrika y'Epfo itemera intambara n'imwe, iyo ari yo yose. Bityo, nta kuri Leta zunze ubumwe z'Amerika yaba ifite iramutse ishatse guhana Afrika y'Epfo iyiziza umubano wayo na Moscou.'

    Afrika y'Epfo iherutse kwakira ubwato bw'intambara bwa Irani mu cyambu cya Cape Town. Kandi Irani iri mu bihano bya Leta zunze ubumwe z'Amerika. Ambasade y'Amerika i Pretoria yahise yandikira guverinoma y'Afrika y'Epfo ko nayo ishobora gufatirwa ibihano. Mbere y'aho, Amerika yabwiye Afrika y'Epfo ko ishobora kuyishyiraho ibihano iramutse yakiriye amato y'Uburusiya.

    Abadipolomate babikurikiranira hafi bavuga ko Amerika ishobora kwirukana Afrika y'Epfo mu masezerano ya AGOA, yemerera ibihugu by'Afrika kwinjiza ibicuruzwa muri Amerika bidatanze imisoro n'amahoro. Guverinoma y'Amerika ivuga ko mu 2019, Amerika yohereje muri Afrika y'Epfo mu rwego rwa AGOA ibicuruzwa bifite agaciro k'amadolari miliyari 5.4. Naho Afrika yohereje muri Amerika ibifite agaciro k'amadolari miliyari 7.8.

    Source : https://umuryango.rw/amakuru/mu-mahanga/politiki/article/amerika-ishobora-kwirukana-afrika-y-epfo-mu-masezerano-ya-agoa-kubera-uburusiya

  • Afurika yunze Ubumwe yatangaje umubare w'abasirikare b'Uburundi na Uganda baguye muri Somaliya #rwanda #RwOT

    Abasirikare hafi 4,000 byatangajwe ko kuva muri 2007 ari bo bamaze kwicirwa muri Somalia aho bagiye boherezwa mu butumwa bw'Umuryango wa Afurika yunze Ubumwe bwo kuhagarura amahoro, mu gihe abandi babarirwa mu magana bakomerekeyeyo.

    Ni ibyatangajwe n'intumwa idasanzwe ya Perezida wa Komisiyo ya AU, Mohamed El-Amine Souef, mu kiganiro aheruka kugirana na VOA.

    Yavuze ko buriya butumwa bumaze “gutakarizwamo abasirikare hafi 4,000” biganjemo abo mu bihugu by'u Burundi na Uganda.

    Iyi ntumwa yunzemo iti: “Nshingiye kuri ba Ofisiye bagiye muri buriya butumwa, abapfuye n'abakomeretse bashobora kurenga 5,000.”

    Ni ku nshuro ya mbere umuyobozi ku rwego rw'Umuryango wa Afurika yunze Ubumwe avuga ku mugaragaro umubare w'abasirikare baguye muri Somalia.

    Souef yavuze ko imiryango y'abasirikare bapfiriye muri kiriya gihugu cyo mu ihembe rya Afurika itarahabwa indishyi z'akababaro igiye gushyirwa imbere, ku buryo igihe cyose amafaranga azabonekera izahita iyahabwa.

    Uganda ni cyo gihugu cya mbere cyohereje Ingabo zacyo mu butumwa kugagura amahoro muri Somalia (AMISOM) kuko aba mbere bahageze muri Werurwe 2007.

    Abasirikare babarirwa mu magana b'iki gihugu ndetse na bagenzi babo biganjemo abo mu gihugu cy'u Burundi biciwe mu mirwano yari igamije kwirukana abarwanyi bo mu mutwe wa Al Shabaab i Mogadishu mu murwa mukuru wa Somalia.

    Muri 2012, Major Duncan Kashoma wa UPDF wakomerekeye muri Somalia yabwiye BBC ko abasirikare b'Abagande bari barifashishijwe ubwo barwaniraga mu mashyamba n'inyeshyamba za LRA mu majyaruguru ya Uganda, gusa bakaba batari biteguye neza kurwanira muri Somalia kubera ubutayu ndetse no mu mujyi wa Mogadishu wari ugoye cyane kurwaniramo.

    Bivugwa ko byabaye ngombwa ko Uganda yohereza muri Somalia umutwe w'abasirikare badasanzwe ari na bo birukanye Al Shabaab i Mogadishu.

    Kurwana n'uriya mutwe w'iterabwoba cyakora biri mu byagiye bigora ziriya ngabo, kuko rimwe na rimwe abarwanyi bawo bivangaga n'abaturage bikaba ngombwa ko bifashisha ibiturika mu kwirwanaho.

    Al Shabaab kandi hari ubwo yiyoberanyaga ikihindura Ingabo za Leta ya Somalia mu rwego rwo kugaba ibitero bitandukanye, birimo nk'icy'ubwiyahuzi cyo muri 2009 yagabye ku Cyicaro Gikuru cya AMISOM kikagwamo abasirikare barenga 20.

    Source : https://umuryango.rw/amakuru/mu-mahanga/umutekano/article/afurika-yunze-ubumwe-yatangaje-umubare-w-abasirikare-b-uburundi-na-uganda

  • Uko Nyakwigendera Zura Karuhimbi yarokoye Abatutsi barenga 100 akangisha interahamwe Nyabingi #rwanda #RwOT

    Nyakwigendera Zura Karuhimbi yahishe abatutsi barenga 100 mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi 1994 abifashijwemo no kubeshya abicanyi ko atunze “Nyabingi', ko uwatinyuka gutera urugo rwe yayimuterereza.

    Nyakwigendera Karuhimbi yatabarutse ku wa 17 Ukuboza 2018 azize izabukuru ariko benshi bazirikana ubutwari bwe mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Yifashishije ubuvuzi gakondo n'imitsindo y'abakurambere, umukecuru Zura Karuhimbi,yabashije kurokora abantu bivugwa ko barenga 150.

    Yavuze ko muri abo bantu yarokoye, harimo Abatutsi barenga 100, abahutu barenga 50, Abarundi 17, Abatwa 3 n'abazungu b'Abataliyani 3.Hari n'abana yatoye ababyeyi babo bamaze kubica.

    Mu mwaka wa 2007 yambitswe umudari w'ishimwe na Perezida Kagame,nk'umurinzi w'igihango ndetse yahawe umudari n'ubuyobozi bw'idini ya Islam mu Rwanda.

    Yahawe n'indi midali ibiri,umwe yahawe n'Abataliyani bamwitura ko yarokoye bene wabo, n'undi yahawe n'Abarundi na bo bamwituye ineza yabagiriye.

    Ubwo Jenoside yatangiraga, Karuhumbi wari utuye ahitwa ku Musamo mu Murenge wa Ruhango, Akarere ka Ruhango ngo yafashe icyumba cy'inzu yabagamo, afata igisenge agitambikaho ibiti, arangije yuriza abantu benshi cyane abahishayo.

    Andi makuru avuga ko hari abantu yahishe munsi y'igitanda no bindi bice byo mu nzu.

    Abandi bavuga ko yari yaracukuye ibinogo byo kubahisha.

    Iyo abicanyi bazaga iwe yababwiraga ko abateza Nyabingi ikabamara, bamwe barirukaga abashakaga kwinangira ngo yabaga yafashe isusa akayikuba ku bikuta by'inzu.

    Uwashakaga kwinjira iyo yakabakabaga ku gikuta kubera umwijima ya susa ngo yaramuryaga agasubira inyuma yiruka akabwira bagenzi be ko Zura koko ari umurozi.

    Karuhimbi yavuze ko yakuze abona nyina ahora arokora abantu mu bihe by'intambara n'ubwicanyi byakunze kuranga u Rwanda, bityo na we yumva ko akwiye gukomeza uwo muco.

    Uko u Rwanda rwagiye rugira imvururu, Karuhimbi yavuze ko byose abyibuka neza, atondekanya izina ku rindi avuga abishwe bose, agushushanyiriza uko byabaga byagenze ngo bicwe.

    Mu gace atuyemo, abantu benshi ngo batinyaga Kwa Karuhimbi, kuko yagiraga imiti gakondo bavuga ko yirukana abanzi.

    Bigeze muri Jenoside, abantu babonye nta bundi buhungiro, biyemeza kujya mu rugo kwa Karuhimbi bizeye ko nibura ho Interahamwe ziri buhatinye, ari na ko byaje kugenda.

    Gusa uyu mukecuru yabwiye ikinyamakuru Izuba Rirashe mu myaka yashize ko bitamworoheye, kuko rimwe na rimwe byamusabaga kuzitekera zamara guhaga akazirukana, akazihanangiriza azibuza kwinjira mu nzu ye, ati “nimwinjira murahandwa! Zikagenda ntizigaruke'

    Karuhimbi yavuze ko bamwe mu bo yarokoye na bo yabasigaga imwe mu miti gakondo, na bo ngo badasohoka bakicwa.

    Ati, “Nabahaga ku muti ngo badasohoka. Hepfo aha hari hari igiti nari narateye nteraho imiti, ndayibatwikiriza, mu rugo muri iriya nzu, n'aha no mu cyumba hose.'

    Bamwe mu bo yarokoye bavuze ko Interahamwe Karuhimbi yazibwiraga ko nizinjira mu ndaro, Nyabingi izimerera nabi, ibyo bigahora bizitera ubwoba, bityo iminsi ikicuma.

    Karuhimbi yavuze ko Interahamwe zabaga ziri ku muharuro, ariko ko zatinyaga kugera iwe, kubera iyi miti yahateraga.

    Ngo hari Interahamwe zigeze kumutera, ziza zikamubwira ziti 'ukatwereka Abatutsi', na we azisubiza agira ati 'niko ye Abatutsi se mushaka ni abagize bate? Ni ababiciye?' Ziti 'Oya, turashaka kubica ngo abe ari twe dutegeka, abe ari twe dutwara u Rwanda' Karuhimbi azisubiza agira ati 'Ubundi se hari icyo bababujije? Nimujya munzu murahanwa.'

    Karuhimbi akomeza avuga ko yaje kubwira izo nterahamwe ati, “mfungure!' azitera ubwoba agira ati “Kandi nimfungura ntimubonemo abantu nanjye ndabatema', ati “Ubwo muraba munteye, umuntu uri aha niyicariye ndi umukecuru?' nuko izo nterahamwe ziza kumutinya ngo zishya ubwoba zisubirayo abasha kurokora abo bantu bose bari baje iwe atyo.

    Ntaganira Wellars,n'umwe mu bahungiye kwa Karuhimbi, wahamaze ukwezi, akaza no kuharokokera.

    Karuhimbi avuga ko uyu Ntaganira ari umwe mu bantu bahigwaga cyane, kandi Interahamwe nyinshi zagiye ziza kumureba ngo zihamutsinde, ariko ku bw'Imana akarokoka.

    Ntaganira yabwiye Izuba Rirashe ko koko Interahamwe n'abandi bantu batinyaga uru rugo, ariko ko atakwemeza neza ko ari imbaraga zidasanzwe yakoreshaga, ahubwo ko ari amayeri menshi uyu mukecuru yifashishaga ngo atinyishe abicanyi.

    Agira ati, “Yarabakangaga ababeshya ngo hagire uwinjira apfe, ariko mbona yarafatanyije n'Imana, aratwihanganira aduha ibiryo bye, urumva we icyo yakoze yashize ubwoba, akajya akanga abicanyi ababwira ngo injira Nyabingi zikwice.

    Njye nageze iwe kuwa 23 Mata mpava kuwa 22 Gicurasi, Inkotanyi zigeze mu Ruhango.'

    Uyu mugabo asobanura ko abari bahungiye kuri uyu mukecuru hafi ya bose batamenyaga ko hari abantu benshi, ati “Abo nzi twari batandatu twari kumwe, nabonye abandi ari uko bavuze ngo baje gusaka, numva ikiriri cy'abantu kiragiye twese tunyura muri za soya zari zihari, Karuhimbi aratubwira ngo navugiriza tumenye ko bamaze gusaka tugaruke, mbese yari afite amayeri menshi.'

    Inkuru nyinshi zanditswe kuri Karuhimbi zivuga ko yavutse mu muryango w'abapfumu mu mwaka wa 1925.

    Source : https://umuryango.rw/amakuru/mu-rwanda/ubuzima/article/uko-nyakwigendera-zura-karuhimbi-yarokoye-abatutsi-barenga-100-akangisha

  • Ubujura bukomeje gufata indi ntera! Umukobwa yatewe n'abajura bamutera icyuma #rwanda #RwOT

    Abaturanyi b'urwo rugo batabaye basanga uwo muntu yagiye, bihutira kujyana uwo mukobwa Aloysie Mukeshimana wakomerekejwe n'uwo muntu kwa muganga.

    Umuvugizi wa Polisi mu Mujyi wa Kigali, CIP Sylvèstre Twajamahoro, avuga ko abajura binjiye muri urwo rugo, umwe aza kubonwa n'uwo mukobwa ahita amukomeretsa n'inkota mu nda no ku ijosi.

    Ati 'Bitewe n'ibihe turimo byo kwibuka, n'amasaha yinjiriye mu rugo tukabihuza n'uko uyu muryango wacitse ku icumu, twaketse ko yaba yashakaga kubahitana ariko mu byo twamenye twasanze ari umujura washakaga kwiba'.

    CIP Twajamahoro avuga ko hari gukorwa iperereza kuri ubwo bujura kugira ngo uwo mugizi wa nabi amenyekane.

    CIP Twajamahoro asaba abaturage gukomeza kuba maso kuko abajura bagira amayeri menshi bitwikira kugira ngo bibe abaturage.

    Ati 'Ni byiza ko n'abaturage batunga numero z'inzego z'umutekano kugira ngo batange amakuru ku buyobozi no mu nzego z'umutekano igihe habayeho guterwa kugira ngo batabarwe ku gihe'.

    Source : https://umuryango.rw/amakuru/mu-rwanda/umutekano/article/ubujura-bukomeje-gufata-indi-ntera-umukobwa-23-yatewe-n-abajura-bamutera-icyuma

  • Amarica : Donald Trump yijyaniye mu rukiko uwahoze ari umunyamategeko we #rwanda #RwOT

    Kuri uyu wa Gatatu nibwo Trump yatanze ikirego mu rukiko rwo muri Florida, ashinja Cohen gukwirakwiza amakuru y'ibihuha avuga nabi Trump.

    Trump yavuze ko Cohen yagiye amusebya mu biganiro yagiye atanga mu binyamakuru, ibitabo yanditse n'aho yagiye atumirwa ngo atange ubuhamya.

    Cohen yongeye kugarukwaho muri iyi minsi ishize ubwo Trump yajyanwaga mu rukiko ku byaha 34 akurikiranweho, bishingiye ku mafaranga yishyuye umugore w'umukinnyi wa filime za 'pornographie' witwa Stormy Daniels.

    Bivugwa ko mbere y'amatora Trump yishyuye uwo mugore ibihumbi 130 by'amadolari ngo atavuga ko bigeze kuryamana, amafaranga akaba yarishyuwe na Cohen wari umunyamategeko wa Trump, undi akaza kuyamusubiza nyuma.

    Umunyamategeko wa Cohen, Lanny Davis yavuze ko kuba Trump yajyanye umukiliya we mu nkiko ari ugutesha agaciro ubutabera ndetse no gushaka gutera ubwoba uwo yunganira mu mategeko.

    Lanny Davis yavuze ko icyo kirego nta bwoba giteye Cohen kandi ko kizateshwa agaciro.

    Trump avuga ko Cohen yagiye arenga ku byo bari baragiye bumvikana, agatanga amakuru bwite kuri Trump cyangwa akanabeshya kandi byari byaremejwe ko bitagomba kuvugwa.

    Source : https://umuryango.rw/amakuru/mu-mahanga/politiki/article/amarica-donald-trump-yijyaniye-mu-rukiko-uwahoze-uwahoze-ari-umunyamategeko-we

  • Ghana yabimburiye ibindi bihugu ku isi kwemeza urukingo rwa Malariya #rwanda #RwOT

    Ghana yabaye igihugu cya mbere cyemeje urukingo rushya rwa malaria rwavuzwe n'abahanga muri siyanse barukoze nk'ikintu 'kizahindura isi'.

    Uru rukingo — rwiswe R21 — rusa n'urukora cyane, ugereranyije n'izindi nkarwo zageragejwe.

    Abashinzwe ubugenzuzi bw'imiti muri Ghana basuzumye amakuru ya nyuma y'ubuziranenge bwarwo n'uko rukora, maze bemeza ko rwakoreshwa.

    Ishami rya ONU rishinzwe ubuzima ku isi, OMS/WHO, naryo ririmo kwiga ku kwemeza uru rukingo.

    Malaria yica abantu 620,000 buri mwaka, benshi muri bo baba ari abana bakiri bato.

    Bwari ubushakashatsi bukomeye, bumaze ikinyejana, bwo kugerageza urukingo rurinda umubiri 'parasite' itera malaria.

    Amakuru y'ibanze y'igerageza ryarwo muri Burkina Faso yerekanye ko R21 ikora ku rugero rwa 80% iyo itanzwe nka doze eshatu z'ibanze, nyuma y'umwaka ugahabwa urushimangira.

    Ariko ikoreshwa ryagutse ry'uru rukingo rishingiye ku byavuye mu igerageza ryagutse ryakozwe ku bana hafi 5,000.

    Ibyavuye muri iryo gerageza byagombaga gutangazwa mu mpera z'umwaka ushize, ariko ntabwo birashyirwa ku mugaragaro. Gusa, byahawe bimwe mu bigo bishinzwe ubuzima muri Africa, n'abahanga muri siyanse.

    Ikigo cya Ghana gishinzwe imiti n'ibiribwa, cyabonye ibyavuye muri iryo suzuma, cyemeje ko uru rukingo rukoreshwa ku bana bari hagati y'amezi atanu n'imyaka itatu.

    Ibindi bihugu bya Africa nabyo birimo kwiga ibyavuye muri iryo suzuma, cyo kimwe na OMS.

    Prof Adrian Hill, ukuriye Jenner Institute muri University of Oxford, aho uru rukingo rwakorewe, yavuze ko ibihugu bya Africa birimo kuvuga ngo: 'Tuzafata umwanzuro'.

    Yabwiye BBC ati: 'Twiteze ko R21 izagabanya bikomeye imfu z'abana zitewe na malaria mu myaka iri imbere, kandi mu gihe kirekire ruzatanga umusaruro mu ntego yo guca malaria burundu.'

    Serum Institute of India irimo kwitegura gukora hagati ya doze miliyoni 100 na 200 z'uru rukingo ku mwaka, hamwe n'urukingo rw'inkingo rurimo kubakwa i Accra muri Ghana.

    Buri doze ya R21 byitezwe ko izaba ifite agaciro k'amadorari ari munsi ya icumi.

    Adar Poonawalla ukuriye Serum Institute ati: 'Gukora urukingo rukingira iyi ndwara ikomeye byari bigoye cyane.'

    Yongeyeho ko Ghana, igihugu cya mbere cyarwemeje, ari 'intambwe ikomeye cyane mu muhate wacu wo kurwanya malaria ku isi'.

    BBC

    Source : https://umuryango.rw/amakuru/mu-mahanga/ubuzima/article/ghana-yabimburiye-ibindi-bihugu-ku-isi-kwemeza-urukingo-rwa-malariya

  • Udahari nta mahoro! Ubutumwa bwa Harmonize ashimira perezida Paul Kagame #rwanda #RwOT

    Harmonize yifashishije urukuta rwe rwa Instagram yashimiye Perezida Kagame ku bw'amahoro n'umutekano u Rwanda rufite kubwe.

    Mu butumwa bwa Harmonize yanditse agira ati 'Warakoze Kagame, udahari nta mahoro.'

    Ni ubutumwa bwakiranwe yombi na benshi mu bakurikira uyu muhanzi barimo n'Abanyarwanda bamushimiye cyane ndetse bamusaba kuzagaruka agasura u Rwanda afite umwanya uhagije, akareba neza ibyo rwagezeho.

    Nyuma y'ubu butumwa, Harmonize yahise ahindura ifoto imuranga kuri Konti ye ya Instagram, ashyiraho iya Perezida Kagame isimbura iy'ibendera ry'u Rwanda yari imazeho iminsi ine.

    Ubu butumwa buje buherekeza ubwo yanditse ahumuriza Abanyarwanda ubwo u Rwanda n'Isi yose muri rusange batangiranga igihe cyo kwibuka ku nshuro ya 29 Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Source : https://umuryango.rw/imyidagaduro/article/udahari-nta-mahoro-uubutumwa-bwa-harmonize-ashimira-perezida-paul-kagame

  • Rulindo: Uko Cyuma Aaron yahishe mu ndaki uwamuhungiyeho akamurokora Jenoside #rwanda #RwOT

    Mujawingeri Jeanne afata Cyuma Aaron nk'umubyeyi kuva yamuhisha mu ndaki yamwubakiye iwe mu rugo, ubu ni mu Murenge wa Rusiga w'Akarere ka Rulindo, byatumye arokoka Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Mujawingeri ni umwe mu bavandimwe batanu bakiriho muri 12 bavukana kwa se na nyina kuko barindwi bishwe muri Jenoside yakorewe abatutsi hamwe n'ababyeyi babo.

    Jenoside igitangira yatandukanye n'abo mu muryango we ahunga atazi iyo agana aza kwisanga ageze mu rugo kwa Cyuma Aaron wamwakiriye mu bandi bana bamushakagaho ubuhungiro nubwo bo baje kwicwa nyuma.

    Ibikorwa by'ubwicanyi ndengakamere byabereye ahubatse urwibutso rwa Jenoside rwa Rusiga (hari urusengero rwa ADEPR) birangiye, abicanyi batangiye guhiga abihishe mu bihuru hakurikiraho gusaka mu ngo z'abantu zakekwagaho kugira abo zihisha.

    Ni nako byagendekeye Cyuma. Asobanura ko batangiye kujya kumusaka mu nzu kubera ko babonaga atifatanyaga na bo mu bitero by'ubwicanyi.

    Amaze kubona ko Mujawingeri, wari ugeze mu mwaka wa kane w'amashuri yisumbuye, bazamumwicana ngo yigiriye inama yo gucukura indaki mu gikari aba ariho amuhisha.

    Yagize ati 'Nakoze icyobo umuntu yicaramo akumva yisanzuye hejuru nshyiraho ibiti, amabati n'igitaka nsiga ahantu ho kumuhera ibyo kurya. Ndagije ndenzaho ibishingwe ku buryo abantu bazaga mu rugo babonaga ari ifumbire irunze nyamara hiberegamo umuntu.

    Nari mfite umuhungu w'umusore uretse ko ubu atakiriho, ni we wamfashije, tuyubaka umunsi umwe, igitaka twakuragamo twajyaga kukimena kure kugira ngo hatazagira umenya ibyo aribyo.'

    Mu mezi atatu Mujawingeri yamaze mu ndaki ngo yafashwaga n'umukobwa wa Cyuma akamushyira ibyo kurya, akamufasha gukaraba ariko bigakorwa nijoro nta muntu urabutswe.


    Cyuma yagabweho ibitero byiciye abantu bane iwe mu rugo

    Kuva mu buto bwa Cyuma ngo umuntu wese yamubonaga nk'undi atifuza ko hari ikibi cyamubaho.

    Nicyo cyatumye agira umutima wo kurokora abana bahigwaga muri Jenoside yakorewe Abatutsi. Uretse Mujawingeri wabaga mu ndaki hari akandi kana gato kabaga mu nzu iwe kimwe n'abandi batatu bihishaga mu bihuru ariko bakaba barajyaga bajya mu rugo iwe bakabaha ibyo kurya.

    Abo mu rugo rwe yari yarabasabye kutazamena ibanga ko hari abantu bahishe kuko byari kumugiraho ingaruka dore ko yahoraga agabwaho ibitero.

    Ati 'Nari mfite umwana w'umuhungu w'imyaka 18, namubujije kujya mu bikorwa by'ubwicanyi aranyumvira, abandi bato na bo nababujije kumena ibanga ko iwacu hari umuntu baranyumvira birinda birangira nta wumvuyemo; mvuga ko ari Imana yabikoze.'

    Akomeza agira ati 'Nagize ubwoba ko nanjye nzicwa. Nagabweho ibitero inshuro eshatu. Igitero cyavumbuye abana batatu iwanjye mu masaka kibakuramo babicira mu rugo iwanjye. Hari n'uwo bakuye mu nzu naramuhishe, naramwomoye inguma zimaze gukira. Bamaze kubica bategeka ko mbahamba jyenyine, bahita bigendera. Abantu bari barabaye ibisimba.'

    Ubuzima bwa Mujawingeri mu ndaki Cyuma yarahunze

    Mujawingeri Jeanne, kuri ubu utuye mu Murenge wa Mageragere, Akarere ka Nyarugenge, ni umubyeyi w'abana batatu n'umugabo bashakanye mu 1995.

    Mu kiganiro twagiranye yavuze ko nubwo ubuzima bwo mu ndaki butari bworoshye yahaboneye amahoro.

    Ati 'Kwa Aaron nahagiriye umugisha mwinshi, nahaboneye amahoro mu gihe cya jenoside, sinigeze nicwa n'inzara cyangwa inyota, nta wigeze ambwira amagambo ankomeretsa, nahagiriye amahoro atangaje kuko wabonaga umuryango wa Aaron ari umurinzi wanjye.'

    Mu gihe cyo guhunga Cyuma Aaron na we yarahunze ajya muri Repubulika ya Demokarasi ya Congo ariko aramusiga kuko yatekerezaga ko aramutse amuhunganye n'ubundi abashaka kumwica batamubabarira baramutse bamubonye.

    Mbere yo guhaguruka ngo yabanje gusiga ateguye ibishoboka bizafasha umukobwa we gukomeza ubuzima nk'uko Mujawingeri abisobanura.

    Ati 'Yarambwiye ati 'Igumire aha inkotanyi niziza zizagutabara. Yasize ataze ibitoki ku rusenge arambwira ati 'bizashya uzarye imineke; bakuye ibijumba babisiga mu gikoni; bacana umuriro barawuvumbika, basiga n'ijerekani y'amazi bati 'uzajye ucunga neza usohoke, urebe ukuntu wabaho.'

    Hari n'undi mwana wari mu rugo rw'abaturanyi na we baramuzana tubana muri ya ndaki yanjye. Twabayemo nk'icyumweru nta kindi twumva hanze uretse inyoni; abantu bari barahunze. Ubuzima bwaroroshye kubera ko nakomeje kujya nganira n'uwo mwana.'

    Ubuzima bwo mu ndaki bwarangiye ari uko abantu bo mu rugo wa mwana wundi yabagamo bari barahunze, bageze ku Gisenyi inkotanyi zikabagarura maze basubira kureba niba abo bakobwa bakirimo.

    'Kubera ko twari tuzi amajwi yabo twarabumvise tubabwira ko tukirimo. Baratubwira ngo muvemo Jenoside yarangiye, abantu baragenda, nimuze tujye kubereka inkotanyi. Ubwo nibwo buryo twavuye mu ndaki.'

    Nyuma yo kuvamo Mujawingeri avuga ko yagize amahirwe yo gusanga hari abavandimwe be bakiriho baramwakira ubuzima bukomeza butyo.

    Mu 1995 yahise ashaka umugabo babyarana abana batatu maze asubira gusubukura amasomo mu 2004 asoza amashuri yisumbuye mu 2006. Mu 2011 yinjiye mu kazi akora ubu nka SEDO (Socio-Economic Development Officer of Cell) w'Akagari ka Kankuba mu Murenge wa Mageragere mu Karere ka Nyarugenge, Umujyi wa Kigali. Mu 2013 yagiye kongera ubumenyi muri kaminuza asoza amasomo mu 2016.

    Mujawingeri na Cyuma babayeho mu buzima nk'ubw'umwana na se

    Nyuma y'ubuzima bw'ubuhunzi Cyuma n'umuryango we bamazemo imyaka ibiri n'igice muri Repubulika ya Demokarasi ya Congo, baje kugaruka mu gihugu.

    Mujawingeri wari waramaze gushaka umugabo amenye ko Cyuma yatahutse yagiye kumureba ndetse amugenera iby'ibanze byo gufasha umuryango we.

    Cyuma ati 'Aho duhungukiye uwo mwana yamenye ko twahungutse ahita aza kundeba, ampa ibigomba kumfasha nk'umuntu wari uhungutse, ubu turasurana, Mujawingeri ni umwana mu bandi.'

    Mujawingeri na we ati 'Aaron mu by'ukuri ni Papa wanjye. Narabyaye njya kumwereka abana. Yambereye umuntu w'ingirakamaro mu buzima bwanjye kandi yabaye icyitegererezo mu gihe cya jenoside. Nta mutima w'urwango nigeze mubonana ngo abe yahisha umuntu umwe ariko ajye kugirira nabi abandi benshi.

    Abana be baransura, bagira ubukwe bakantumira nka mukuru wabo mukuru. Yatumiye abantu buzuye imodoka nini ati 'nimuze njye kubereka aho umwana wanjye ari' nanjye ntumira abo duturanye 'nti nimuze murebe uwo nkesha kubaho.' Mu by'ukuri ntabwo umuntu yabona icyo amwitura.'

    Cyuma watoranyije nk'Umurinzi w'igihango, we avuga ko kuba yarahunganye n'abantu icyenda bo mu muryango we akabagarura bose nubwo umuhungu we mukuru yaje gupfa mu 2001, abifata nk'ingororano z'imirimo myiza Imana yamuhaye.

    Ati 'Imana igororera umuntu akiri no kuri iyi si. Abantu icyenda nahunganye bose narabagaruye kandi Congo twasanzeyo urupfu rukomeye. Hari imiryango yagiye igenda ikazima bikarangira, Imana ahari yarandebye iravuga ngo reka murwaneho abantu be azabasubize mu Rwanda.'

    Ubu buhamya tubukesha Ikinyamakuru TopAfricanews.com

    Source : https://umuryango.rw/amakuru/mu-rwanda/ubuzima/article/rulindo-uko-cyuma-aaron-yahishe-mu-ndaki-uwamuhungiyeho-akamurokora-jenoside

  • Amerika yashinjwe kugirira amakenga umukuru wa UN ikeka ko ashyigikiye Uburusiya #rwanda #RwOT

    Leta Zunze Ubumwe z'Amerika zemera ko umunyamabanga mukuru w'umuryango w'abibumbye (ONU/UN) afite ubushake bwinshi bwo kwemera inyungu z'Uburusiya, nkuko bikubiye mu bishya byahishuwe mu nyandiko z'ibanga zatangajwe ku mbuga za internet.

    Izo nyandiko zumvikanisha ko Amerika imaze igihe ikurikiranira hafi cyane António Guterres.

    Inyandiko nyinshi zivuga ku biganiro bwite hagati ya Guterres n'umwungirije.

    Ibi ni byo bya vuba aha bimenyekanye byo mu nyandiko z'ibanga zatangajwe.

    Abategetsi bo muri Amerika bavuga ko barimo gukora ibishoboka byose ngo batahure uwazitangaje.

    Izo nyandiko zirimo amasesengura adaca ku ruhande ya Guterres ajyanye n'intambara yo muri Ukraine ndetse n'ay'abategetsi bamwe bo muri Afurika.

    Imwe muri izo nyandiko z'ibanga zatangajwe, yibanda ku masezerano ku binyampeke binyuzwa mu kizwi nk'inyanja y'umukara (Black Sea/Mer Noire), yagizwemo uruhare na ONU na Turukiya muri Nyakanga (7) mu 2022 nyuma y'ubwoba ko hari hagiye kubaho amakuba y'ibura ry'ibiribwa ku isi.

    Iyi nyandiko yumvikanisha ko Guterres yari ashishikariye cyane kubungabunga ayo masezerano kuburyo yashakaga kwemera inyungu z'Uburusiya.

    Iyo nyandiko igira iti: “Guterres yashimangiye umuhate we wo guteza imbere ubushobozi bw'Uburusiya bwo kohereza ibicuruzwa mu mahanga nubwo ibyo byabamo ibigo by'Uburusiya cyangwa Abarusiya bafatiwe ibihano”.

    Ibikorwa bye byo muri Gashyantare (2), nkuko isesengura ribivuga, byari “bibangamiye umuhate mugari wo kuryoza Uburusiya ibikorwa byabwo muri Ukraine”.

    Abategetsi bo muri ONU barakajwe n'ibyumvikanisha ko Guterres, umudiplomate wa mbere ukomeye ku isi, anonera (adakarira) Uburusiya.

    Umutegetsi umwe wo ku rwego rwo hejuru muri ONU, wavuze ko nta cyo ashaka kuvuga kuri izo nyandiko z'ibanga, yavuze ko ONU “ishishikajwe no gushaka koroshya ingaruka y'intambara ku bacyennye cyane ku isi”.

    Yongeyeho ati: “Ibyo bivuze gukora ibyo dushoboye mu kugabanya ibiciro by'ibiribwa no gutuma ifumbire igera ku bihugu biyicyeneye cyane”.

    Uburusiya kenshi bwinubiye ko ibinyampeke byabwo bwohereza mu mahanga hamwe n'ifumbire bibangamirwa cyane n'ibihano bwafatiwe n'amahanga, ndetse bwakangishije, nibura inshuro ebyiri, ko buzahagarika ubufatanye muri ayo masezerano ku binyampeke azwi nka 'Black Sea Grain Initiative' (BSGI), keretse impungenge zabwo zicyemuwe.

    Ibinyampeke n'ifumbire by'Uburusiya ntabwo birebwa n'ibihano bwafatiwe n'amahanga, ariko Uburusiya buvuga ko bukomeje guhura n'ingorane mu kubona amato (ubwato) n'ubwishingizi.

    Abategetsi bo muri ONU bigaragara ko batishimiye uburyo Amerika ifata (ibona) umuhate wa Guterres. Banavuga ko Guterres yagaragaje mu buryo busobanutse neza ko yamagana intambara y'Uburusiya.

    Amina ntiyizera Perezida Ruto

    Indi nyandiko yo hagati muri Gashyantare ivuga ku kiganiro kidaca ku ruhande hagati ya Guterres n'umwungirije, Amina Mohammed.

    Muri icyo kiganiro, Guterres agaragaza “guhangayika” atewe n'ubusabe bwa Perezida w'akanama k'Ubumwe bw'Uburayi (EU/UE), Ursula von der Leyen, bwuko Uburayi bwakora intwaro n'amasasu byinshi kurushaho kubera intambara yo muri Ukraine.

    Abo bategetsi ba ONU bombi banavuga ku nama iherutse kuba y'abategetsi bo muri Afurika. Amina Mohammed avuga ko Perezida wa Kenya, William Ruto, ari “nta mpuhwe [nta mbabazi]” ndetse ko Amina Mohammed “atamwizera”.

    Birazwi neza ko Amerika ari kimwe mu bihugu bifite akamenyero ko kuneka ONU – ariko iyo uko kuneka kumenyekanye, bitera isoni cyane ndetse, iyo bigeze no ku mudiplomate wa mbere ukomeye ku isi, bishobora kugira ibyo byangiza.

    Amafoto ya mbere y'izo nyandiko (screenshots) BBC yashoboye kugenzura yagaragaye kuri Discord – urubuga nkoranyambaga rukunze gukoreshwa n'abakina imikino yo mu ikoranabuhanga – ndetse zinashyirwa ku mbuga nyinshi ziberaho ibiganiro.

    Ku wa gatatu urubuga rwa Discord rwavuze ko rurimo gukorana n'abashinzwe umutekano mu iperereza kuri izo nyandiko z'ibanga zatangajwe.

    John Kirby, umuvugizi w'akanama k'umutekano w'igihugu k'Amerika, yabwiye BBC ko leta y'Amerika irimo gukora ibishoboka byose ngo itahure uwatangaje izo nyandiko z'ibanga.

    Ku wa gatatu, Kirby, ari kumwe na Perezida w'Amerika Joe Biden mu ruzinduko i Belfast mu murwa mukuru wa Ireland ya Ruguru, yagize ati:

    “Ibi byabaye urukurikirane rwo kumena amabanga ateje ibyago. Ntituzi uwabikoze, ntituzi impamvu yabyo. Turimo no gusuzuma ingaruka ku mutekano w'igihugu, ndetse aka kanya hari iperereza ku byaha ririmo kuba.

    “Turashaka gutahura imvano y'ibi, turashaka gutahura uwakoze ibi n'impamvu yabikoze”.

    Yongeyeho ko Amerika irimo “kuvugana” n'ibihugu by'inshuti zayo mu rwego rwo gusubiza ibibazo ibyo bihugu bifite kuri izo nyandiko z'ibanga zatangajwe, kugira ngo bimenye “ukuntu ibi twabihagurukiye”.

    Kirby yavuze ko nubwo umwimerere wa zimwe muri izo nyandiko utaremezwa, “rwose zigaragara ko zavuye mu masoko atandukanye y'amakuru y'ubutasi yo muri leta”.

    BBC

    Source : https://umuryango.rw/amakuru/mu-mahanga/umutekano/article/amerika-yashinjwe-kugirira-amakenga-umukuru-wa-un-guterres