Category: Uncategorized

  • Umunyamakuru Jean Paul Nkundineza yahanishijwe igifungo cy'imyaka ibiri – #rwanda #RwOT

    Ubujurire bw'Ubushinjacyaha n'ubw'umunyamakuru Jean Paul Nkundineza bwaburanishijwe tariki 17 Nyakanga 2024, ubushinjacyaha bugaragaza ko butanyuzwe n'imikirize y'urubanza kuko Urukiko rw'Ibanze rwatanze igihano gito nyamara Nkundineza atarigeze yemera icyaha.

    Ubushinjacyaha bwasabaga ko Nkundineza yahamywa ibyaha byose ariko we ajurira agaragaza ko akwiye kuba umwere kuko ibyaha yarezwe ko byakorewe mu nkuru yatangaje ku muyoboro wa YouTube mu bihe bitandukanye nta ho yigeze ahohotera umutangabuhamya cyangwa ngo atangaze ibihuha.

    Kuri uyu wa 31 Nyakanga 2024 Urukiko Rwisumbuye rwa Nyarugenge rwatangaje ko rumaze gusuzuma ubujurire bw'impande zombi rwasanze harimo bimwe bifite ishingiro.

    Rwasanze icyaha cyo guhohotera uwatanze amakuru kidahama Nkundineza Jean Paul kuko nta kigaragaza ko Mutesi Jolly yari umutangamakuru mu rubanza rwa Prince Kid.

    Gusa ku rundi ruhande, urukiko rwasanze amagambo Jean Paul Nkundineza yatangaje mu bihe bitandukanye yita Mutesi Jolly “Mafia” n'izindi nyito zimusebya, avuga ko ari mu bukangurambaga bwo gushishikariza abatangabuhamya gushinja Prince Kid nyamara nta bimenyetso abifitiye bigize icyaha cyo gutangaza amakuru y'ibihuha.

    Urukiko rwatangaje ko kuba yahamwe n'icyaha kimwe muri bibiri yaregwaga bituma yoroherezwa igihano.

    Rwategetse ko ahanishwa igifungo cy'imyaka ibiri n'ihazabu ya miliyoni 1 Frw agasonerwa amagarama y'urubanza kuko aburana afunzwe.

    Muri Mata 2024 Urukiko rw'Ibanze rwa Nyarugenge rwari rwahamije umunyamakuru Nkundineza Jean Paul ibyaha byo gutukana mu ruhame no guhohotera uwatanze amakuru mu rubanza rwa Ishimwe Dieudonné uzwi nka Prince Kid, rumuhanisha igifungo cy'imyaka itatu n'ihazabu ya miliyoni 1 Frw.

    Umunyamakuru Jean Paul Nkundineza yahanishijwe igifungo cy’imyaka ibiri


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/umunyamakuru-jean-paul-nkundineza-yahanishijwe-igifungo-cy-imyaka-ibiri

  • Ese birakwiye kwibuka ubukarabiro ari uko twatewe? – #rwanda #RwOT

    Iyo ndwara yari iteye ubwoba ku bihugu by'ibihangange byagera ku bikizamuka mu iterambere ho ibintu bikaba ibindi kuko iki kibazo cyari gisanze ibindi by'ubukene bwari mu baturage.

    Intwaro rukumbi ibihugu byose byisunze kwari ugukaraba intoki kugira ngo nibura uwo wasuhuje wanduye Covid-19 atayikwanduza, bikunganirwa n'udupfukamunwa, guma mu rugo n'ibindi.

    Ni yo mpamvu no mu Rwanda kubaka ubukarabiro byimakajwe ahantu hose, hahururira abantu benshi.

    Icyakora inkingo zaraje iyo ndwara yongera gucogora ku rugero rwa burundu ibintu bisubira mu buryo.

    Bwa bukarabiro ahenshi bwarengejwe ingohe ku buryo ubona ko icyatumaga bazitabira kwari uko Covid-19 yari irimbanyije nyamara byaranafashaga no kurinda izindi ndwara ziterwa n'umwanda.

    Ku wa 27 Nyakanga 2023 Ikigo cy'Igihugu gishinzwe Ubuzima (RBC) cyatangaje ko indwara y'Ubushita bw'Inkende izwi nka Monkeypox cyangwa mpox, yamaze kugera mu Rwanda nyuma yo kugaragara ku bantu babiri.

    Abantu benshi bahise bakangarana, agatima kongera gukubita kuri bwa bukarabiro bwubatswe kuko gukaraba intoki na byo biri mu birinda iyi ndwara yabonetse bwa mbere muri Repubukika Iharanira Demokarasi ya Congo mu myaka 54 ishize.

    Ni bimwe mu byatumye ku wa 30 Nyakanga 2024 Umuryango Mpuzamahanga udaharanira inyungu, WaterAid Ishami ry'u Rwanda, utangiza umushinga wo kwibutsa ko kwimakaza isuku n'isukura n'ibindi bikorwa bitagomba kwitabwaho mu bihe by'ibyago gusa.

    Ni gahunda yiswe 'National Influencing Plan' mu Cyongereza. Igamije gukangurira abafatanyabikorwa baba abikorera, imiryango itegamiye kuri leta n'izindi nzego hareberwa hamwe uko abafite ibikorwaremezo by'isuku n'isukura byakongerwa, ariko bikanakoreshwa.

    Umuyobozi wa WaterAid Rwanda, Mukeshimana Vestine yashimangiye ko bidakwiriye ko abantu babanza guhungabanywa n'ibyorezo kugira ngo babone kubyirinda.

    Ati 'Imitekerereze ya muntu yihutira gukemura ikibazo kigeze ku rwego rwo kumuhitana kurusha gukumira ikizaza ejo nubwo cyaba gikomeye.'

    Ni yo mpamvu agaragaza ko abafatanyabikorwa babo na leta irimo bakwiriye gufasha cyane gushyira imbaraga mu guhindura imyumvire cyane cyane mu bijyanye n'isuku no guha agaciro ibikorwarezemo by'amazi.

    Yibukije ibyari byakozwe hirindwa Covid-19, abantu bari kubasha kugabanya ingengo y'imari igura imiti y'inzoka, 'igura ibitanda bantu baryamaho kwa muganga barwaye kubera ko banywesha imiti amazi mabi ntibakire vuba n'ibindi bibazo.'

    Kugeza umuntu umwe mu bantu 10, cyangwa abantu miliyoni 703 mu Isi ntabwo babona amazi meza, mu gihe umwe muri batanu cyangwa abantu miliyari 1,5 batagira ubwiherero bukwiriye, naho umwe muri batatu akaba atagira uburyo bwo gukaraba intoki.

    Ibyo bishyira ko abana 800 buri munsi bicwa n'ibibazo by'indwara zikomoka ku mwanda mu Isi yose.

    Mu Rwanda na ho ibi bibazo biracyahari kuko nko mu 2022 Raporo y'Ikigo cy'Igihugu cy'Ibarurishamibare cyatangaje ko abagerwaho n'amazi n'isuku n'isukura by'ibanze bari kuri 82% na 72,1% uko bikurikirana.

    Raporo y'Ishami ry'Umuryango w'Abibumbye ryita ku Bana, UNICEF yo mu 2024 igaragaza ko ibikorwa by'isuku n'isukura bikiri kuri 56% mu bice by'imijyi mu gihe mu byaro ho biri kuri 78%.

    Ni imibare ituma Mukeshimana akomeza ati 'Covid-19 ikwiriye kuduha isomo ko aho twari twashyize kandagirukarabe iterurwa dukwiriye kuhashyira igumaho, aho twashyize ikigega twahubaka umuyoboro w'amazi abaturage bakayabona, n'inyigisho zo kugira ngo abantu bakarabe intoki bihoraho zigakomeza.'

    Kuva mu 2010 bigizwemo uruhare na WaterAid abantu ibihumbi 956 bagejejweho amazi meza, abarenga ibihumbi 246 bubakirwa ubwiherero bwiza, abarenga miliyoni ebyiri bahawe uburyo bwo gukaraba intoki bunoze.

    Umwaka urashize WaterAid itangije igenamigambi ry'imyaka itanu, aho yiyemeje ko izashora byibuze miliyari 25 Frw.

    Ifite intego yo kubanza gushyira imbaraga mu Karere ka Bugesera, bagakorana n'inzego z'ubuzima mu kwimakaza isuku n'isukura.

    Mukenshimana ati 'Twifuza ko muri iyo myaka itanu, Akarere ka Bugesera kose kazaba karagejejwemo amazi, ni ukuvuga mu ngo, mu mavuriro n'amashuri. Turumva tuzabishobora. Ibyo bizatanga icyigwa no ku bindi bice.'

    Uretse mu Karere ka Bugesera WaterAid ifite indi mishinga no mu Karere ka Kirehe, Nyamagabe na Burera aho ubu ibyo bubaka bashaka uko bitazabangamirwa n'imihindagurikire y'ibihe.

    Abaturutse mu nzego zitandukanye batanze ibitekerezo by’icyakorwa ngo amazi meza n’ibikorwaremezo by’isuku n’isukura bigere kuri bose

    Umuyobozi wa WaterAid Rwanda yatangaje ko mu myaka itanu iri imbere buri muturage w’Akarere ka Bugesera azaba agerwaho n’amazi mu buryo butandukanye

    WaterAid Rwanda yatangije gahunda igamije gukangurira abafatanyabikorwa bayo batandukanye kwita ku isuku n’isukura buri munsi


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/ese-birakwiye-kwibuka-ubukarabiro-ari-uko-twatewe

  • Rayon Sports yatsinze Muhazi United mu mukino wa mbere wa Robertinho, Haruna yiyereka abafana ba Gikundiro (AMAFOTO) #rwanda #RwOT

    Rayon Sports yatsinze Muhazi United igitego kimwe ku busa mu mukino wa mbere w’umutoza Robertinho.

    Uyu munsi Rayon Sports yakinaga umukino wa nyuma wa gicuti mbere y’uko ku wa Gatandatu ikina na Azam FC kuri Rayon Day.

    Wari umukino wa mbere w’umutoza Robertinho nyuma yo kugaruka muri Rayon Sports.

    Rayon Sports wabonaga ikina neza ihererekanya kurusha Muhazi United, ku munota wa 7 Iraguha Hadji yateye ishoti rikomeye ariko rikubita umutambiko w’izamu.

    Ku munota wa 17 Iraguha Hadji yakiriye umupira mwiza yari ahawe na Richard maze yinjirana ubwugarizi anacenga umunyezamu ariko ateye mu izamu unyura hanze gato yaryo.

    Ku munota wa 27, Omborenga Fitina na we yateye ishoti rikomeye umupira umunyezamu awushyira muri koruneri itagize icyo itanga. Amakipe yombi yagiye kuruhuka ari ubusa ku busa.

    Rayon Sports yatangiye igice cya kabiri ikora impinduka, Niyonzima Olivier Seif, Muhire Kevin, Sindi Paul Jesus na Iraguha Hadji hinjiramo Aruna Moussa Madjaliwa, Elenga Kanga, Ishimwe Fiston na Charles Baale.

    Ku munota wa 54, Richard yacomekeye umupira mwiza Bugingo Hakim wahise ahindura imbere y’izamu ariko umunyezamu awukuramo.

    Haruna Niyonzima akaba yaje kwinjira mu kibuga ku munota wa 58 asimbura Rukundo Abdoul Rahman.

    Bugingo Hakim ku munota wa 63 yahinduye umupira mwiza imbere y’izamu ariko Charles Baale awuteye anyura hejuru y’izamu.

    Rayon Sports yarimo ishaka igitego yaje kukibona ku munota wa 73 cyatsinzwe na Charles Baale ku mupira yari ahawe ana Elenga Kanga. Umukino warangiye ari 1-0.

    Source : http://isimbi.rw/siporo/Rayon-Sports-yatsinze-Muhazi-United-mu-mukino-wa-mbere-wa-Robertinho-Haruna-yiyereka-abafana-ba-Gikundiro-AMAFOTO

  • BAD yagaragaje ko umusaruro mbumbe w'u Rwanda uziyongeraho 6,5% mu 2024 – #rwanda #RwOT

    Iryo zamuka ry'ubukungu ryagizwemo uruhare n'ishoramari ryashyizwe mu bwubatsi, ubukerarugendo bushingiye ku nama n'umusaruro ukomoka ku bukerarugendo muri rusange wakomeje kwiyongera.

    Nubwo ibiciro byazamutse bikava kuri 13,9% mu 2022 bikagera kuri 14,3% mu 2023, kugenzura neza politiki y'ifaranga no kwiyongera kw'ibiribwa byagabanyije ibyo biciro mu gihembwe cya mbere cya 2024.

    Urwego rw'imari na rwo rwarazamutse, inguzanyo amabanki atanga zitishyurwa ziragabanywa kugera munsi ya 4,3% mu 2023.

    Ku rundi ruhande, ikinyuranyo cy'ibyo igihugu gikoresha biruta ibyo cyinjiza cyakomeje kuzamuka kiva ku 10,3% mu 2022 kigera kuri 11,1% mu 2023 ugereranyije n'umusaruro mbumbe w'igihugu.

    Ikindi iyi raporo ya BAD igaragaza ko umwenda igihugu gifite wazamutse uva kuri 66,7% ugera kuri 73% by'umusaruro mbumbe.

    Bigizwemo uruhare n'ingamba zitandukanye mu guhangana n'ibibazo bishobora kwangiriza urwego rw'imari no kuzamura ibyoherezwa mu mahanga n'izindi ngamba, biteganyijwe ko 2024 izarangira umusaruro mbumbe wiyongereyeho 6,5%.

    BAD igaragaza ko mu myaka ishize u Rwanda rwakomeje kuzamura imibereho myiza y'abaturage, ibigaragaza ko icyizere cyo kubaho cyageze ku myaka 69 mu 2023, icyakora ubushomeri bugakomeza kuba ibibazo kuko mu 2023 bwari kuri 16,8%.

    Igaragaza uburyo ari ingenzi mu gukomeza kubaka inzego zitandukanye zigira uruhare mu iterambere ry'ubukungu, bikazatuma abaturage babona imirimo iki kigero cy'ubushomeri kigakomeza kumanuka.

    U Rwanda rurakataje cyane cyane mu nzego zijyanye n'ikoranabuhanga no kongera umusaruro hashingiwe ku dushya, icyakora nubwo hashyizweho politiki nziza zikomeza guteza imbere ubukungu, ruracyahura n'izindi mbogamizi zituma umusaruro utiyongera.

    Zirimo ubumenyi bukiri hasi, ibikorwaremezo bitangwaho menshi kurusha ayo byinjiza, umutungo kamere utari mwinshi, ubwiyongere bw'abaturage n'imihindagurikire y'ibihe.

    BAD igaragaza ko kongerera ubushobozi abaturage mu by'ubumenyi n'imari, guteza imbere udushya n'ubushakashatsi no kugabanya ibiciro biri hejuru ku mishinga y'ibikorwaremezo minini, bizatuma ruhangana n'ibyo bibazo.

    Mu gihembwe cya mbere cya 2024 umusaruro mbumbe w'u Rwanda wageze kuri miliyari 4,486 Frw uvuye kuri miliyari 3,904 frw mu gihembwe cya mbere cya 2023, bigaragaza izamuka rya 9.7%.

    Ishoramari mu mirimo y’ubwubatsi mu bikomeje kuzamura ubukungu bw’u Rwanda


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/bad-igaragaza-ko-umusaruro-mbumbe-w-u-rwanda-uziyongeraho-6-5-mu-2024

  • Ese birakwiye kwibuka ubukarabiro ari uko twatewe? – #rwanda #RwOT

    Iyo ndwara yari iteye ubwoba ku bihugu by'ibihangange byagera ku bikizamuka mu iterambere ho ibintu bikaba ibindi kuko iki kibazo cyari gisanze ibindi by'ubukene bwari mu baturage.

    Intwaro rukumbi ibihugu byose byisunze kwari ugukaraba intoki kugira ngo nibura uwo wasuhuje wanduye Covid-19 atayikwanduza, bikunganirwa n'udupfukamunwa, guma mu rugo n'ibindi.

    Ni yo mpamvu no mu Rwanda kubaka ubukarabiro byimakajwe ahantu hose, hahururira abantu benshi.

    Icyakora inkingo zaraje iyo ndwara yongera gucogora ku rugero rwa burundu ibintu bisubira mu buryo.

    Bwa bukarabiro ahenshi bwarengejwe ingohe ku buryo ubona ko icyatumaga bazitabira kwari uko Covid-19 yari irimbanyije nyamara byaranafashaga no kurinda izindi ndwara ziterwa n'umwanda.

    Ku wa 27 Nyakanga 2023 Ikigo cy'Igihugu gishinzwe Ubuzima (RBC) cyatangaje ko indwara y'Ubushita bw'Inkende izwi nka Monkeypox cyangwa mpox, yamaze kugera mu Rwanda nyuma yo kugaragara ku bantu babiri.

    Abantu benshi bahise bakangarana, agatima kongera gukubita kuri bwa bukarabiro bwubatswe kuko gukaraba intoki na byo biri mu birinda iyi ndwara yabonetse bwa mbere muri Repubukika Iharanira Demokarasi ya Congo mu myaka 54 ishize.

    Ni bimwe mu byatumye ku wa 30 Nyakanga 2024 Umuryango Mpuzamahanga udaharanira inyungu, WaterAid Ishami ry'u Rwanda, utangiza umushinga wo kwibutsa ko kwimakaza isuku n'isukura n'ibindi bikorwa bitagomba kwitabwaho mu bihe by'ibyago gusa.

    Ni gahunda yiswe 'National Influencing Plan' mu Cyongereza. Igamije gukangurira abafatanyabikorwa baba abikorera, imiryango itegamiye kuri leta n'izindi nzego hareberwa hamwe uko abafite ibikorwaremezo by'isuku n'isukura byakongerwa, ariko bikanakoreshwa.

    Umuyobozi wa WaterAid Rwanda, Mukeshimana Vestine yashimangiye ko bidakwiriye ko abantu babanza guhungabanywa n'ibyorezo kugira ngo babone kubyirinda.

    Ati 'Imitekerereze ya muntu yihutira gukemura ikibazo kigeze ku rwego rwo kumuhitana kurusha gukumira ikizaza ejo nubwo cyaba gikomeye.'

    Ni yo mpamvu agaragaza ko abafatanyabikorwa babo na leta irimo bakwiriye gufasha cyane gushyira imbaraga mu guhindura imyumvire cyane cyane mu bijyanye n'isuku no guha agaciro ibikorwarezemo by'amazi.

    Yibukije ibyari byakozwe hirindwa Covid-19, abantu bari kubasha kugabanya ingengo y'imari igura imiti y'inzoka, 'igura ibitanda bantu baryamaho kwa muganga barwaye kubera ko banywesha imiti amazi mabi ntibakire vuba n'ibindi bibazo.'

    Kugeza umuntu umwe mu bantu 10, cyangwa abantu miliyoni 703 mu Isi ntabwo babona amazi meza, mu gihe umwe muri batanu cyangwa abantu miliyari 1,5 batagira ubwiherero bukwiriye, naho umwe muri batatu akaba atagira uburyo bwo gukaraba intoki.

    Ibyo bishyira ko abana 800 buri munsi bicwa n'ibibazo by'indwara zikomoka ku mwanda mu Isi yose.

    Mu Rwanda na ho ibi bibazo biracyahari kuko nko mu 2022 Raporo y'Ikigo cy'Igihugu cy'Ibarurishamibare cyatangaje ko abagerwaho n'amazi n'isuku n'isukura by'ibanze bari kuri 82% na 72,1% uko bikurikirana.

    Raporo y'Ishami ry'Umuryango w'Abibumbye ryita ku Bana, UNICEF yo mu 2024 igaragaza ko ibikorwa by'isuku n'isukura bikiri kuri 56% mu bice by'imijyi mu gihe mu byaro ho biri kuri 78%.

    Ni imibare ituma Mukeshimana akomeza ati 'Covid-19 ikwiriye kuduha isomo ko aho twari twashyize kandagirukarabe iterurwa dukwiriye kuhashyira igumaho, aho twashyize ikigega twahubaka umuyoboro w'amazi abaturage bakayabona, n'inyigisho zo kugira ngo abantu bakarabe intoki bihoraho zigakomeza.'

    Kuva mu 2010 bigizwemo uruhare na WaterAid abantu ibihumbi 956 bagejejweho amazi meza, abarenga ibihumbi 246 bubakirwa ubwiherero bwiza, abarenga miliyoni ebyiri bahawe uburyo bwo gukaraba intoki bunoze.

    Umwaka urashize WaterAid itangije igenamigambi ry'imyaka itanu, aho yiyemeje ko izashora byibuze miliyari 25 Frw.

    Ifite intego yo kubanza gushyira imbaraga mu Karere ka Bugesera, bagakorana n'inzego z'ubuzima mu kwimakaza isuku n'isukura.

    Mukenshimana ati 'Twifuza ko muri iyo myaka itanu, Akarere ka Bugesera kose kazaba karagejejwemo amazi, ni ukuvuga mu ngo, mu mavuriro n'amashuri. Turumva tuzabishobora. Ibyo bizatanga icyigwa no ku bindi bice.'

    Uretse mu Karere ka Bugesera WaterAid ifite indi mishinga no mu Karere ka Kirehe, Nyamagabe na Burera aho ubu ibyo bubaka bashaka uko bitazabangamirwa n'imihindagurikire y'ibihe.

    Abaturutse mu nzego zitandukanye batanze ibitekerezo by’icyakorwa ngo amazi meza n’ibikorwaremezo by’isuku n’isukura bigere kuri bose

    Umuyobozi wa WaterAid Rwanda yatangaje ko mu myaka itanu iri imbere buri muturage w’Akarere ka Bugesera azaba agerwaho n’amazi mu buryo butandukanye

    WaterAid Rwanda yatangije gahunda igamije gukangurira abafatanyabikorwa bayo batandukanye kwita ku isuku n’isukura buri munsi


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/kwibuka-ubukarabiro-ari-uko-twatewe-birakwiriye

  • Gakenke: Abantu 80 batawe muri yombi bari gusengera mu nzu yororerwamo inkoko – #rwanda #RwOT

    Abatawe muri yombi bafashwe mu gitondo cyo kuri uyu wa Gatatu bari gusengera mu kibuti cy'inkoko binyuranyije n'amabwiriza agenga imisengere n'insengero.

    Umuyobozi w'Akarere ka Gakenke, Mukandayisenga Vestine, yemeje aya makuru, avuga ko abo bafashwe bagiye kwigishwa nyuma bagasubira mu miryango yabo.

    Yagize ati “Abaturage turabigisha basubire mu ngo zabo cyane ko muri iyi minsi turi kugenzura insengero zikora n'izigisha ibintu biyobya abaturage. Niiba abantu bajya gusengera ahantu hadasobanutse mu kiraro cy'inkoko biteye isoni kuko harimo abafite abana bakiri bato kandi dufite igihugu kigendera ku mategeko. Inyigisho bakeneye ni nyinshi, ibaze kujya gushakira Imana mu kiraro cy'inkoko.'

    Amabwiriza ya RGB ateganya ko kugira ngo urusengero rwemerwe rugomba kuba rufite icyangombwa cya RGB, rufite icyemezo cy'imikoranire n'akarere rukoreramo mu gihe rufunguye irindi shami, ahandi hatandukanye n'aho rwasabiye icyangombwa cyo gukora bwa mbere, rwujuje ibyangombwa biteganywa n'amategeko agenga imiturire mu cyaro.

    Urusengero rugomba kandi kuba rufite ubwiherero bwujuje ibisabwa, rwujuje ibyangombwa bisabwa inyubako ihuriramo abantu benshi aho ruherereye, rufite imbuga itoshye kandi ihagije, rutarangurura urusaku rubangamira abaturanyi, rufite uburyo bwo kubungabunga isuku no gufata amazi y'imvura.

    Iyi nzu yororerwamo inkoko niyo abaturaga bansanzwemo basenga


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/gakenke-abantu-80-batawe-muri-yombi-bari-gusengera-mu-nzu-yororerwamo-inkoko

  • Imvano y'igabanyuka ry'imari ya Leta isesagurwa mu mboni z'Abasenateri – #rwanda #RwOT

    Raporo y'Umugenzuzi Mukuru w'Imari ya Leta ya 2022 igaragaza ko ibigo bya Leta byabonye 'Ntamakemwa' mu byerekeye kuzuza ibitabo by'ibaruramari byavuye kuri 68% bigera kuri 92% mu 2023.

    Mu bijyanye no kubahiriza amategeko byariyongereye bigera kuri 69% bivuye kuri 61% mu 2022, mu gihe kubyaza umusaruro amafaranga bahawe byo biri kuri 59% bivuye kuri 53% mu mwaka wari wabanje.

    Muri rusange uturere 25 twabonye 'Ntamakemwa' mu gihe mu 2018 kuzamura nta karere na kamwe kabarizwaga muri iki cyiciro.

    Ni raporo igaragaza ko nta faranga rya Leta na rimwe ryasohotse ridafite inyandiko isobanura impamvu yaryo.

    Kuri uyu wa 30 Nyakanga 2024 ubwo Inteko Rusange ya Sena yagezwagaho raporo ya Komisiyo y'Iterambere ry'Ubukungu n'Imari ku isuzumwa rya raporo y'Umugenzuzi Mukuru w'Imari ya Leta y'umwaka warangiye ku wa 30 Kamena 2023, abasenateri bagaragaje ko hari intambwe ikomeye yatewe mu gucunga neza imari n'umutungo by'igihugu.

    Senateri Havugimana Emmanuel ati 'Iyo umuntu arebye n'ibyo asoma hirya no hino ni hake ubona mu bihugu amafaranga y'ingengo y'imari angana na 92% ashobora gusobanurwa neza icyo yakoreshejwe. Impamvu ni gahunda nziza Leta yacu yafashe, cyane cyane buriya ikintu cya mbere mbona gifitemo uruhare ni ukurwanya ruswa.'

    'Hariho bake bashobora kuba barya ruswa ariko iyo ugereranyije n'ibihugu byose bya Afurika, ukareba n'umwanya igihugu cyacu kiriho mu byerekeye kurwanya ruswa ubona bishimishije. Kubera ko ayo mafaranga ya Leta ubundi akunda kuburira mu kuyakoresha ibintu bitateganyijwe cyangwa se ugasanga abayashinzwe barayanyereje bayashyize mu mifuka yabo, nta kintu ashoboye kumarira umuturage'

    Senateri Havugimana yavuze ko kuba nta jambo 'agahomamunwa' rikigaragara muri raporo y'Umugenzuzi Mukuru w'Imari ya Leta ari ibyo kwishimira.

    Ni mu gihe kuri Senateri John Bonds Bideri, yavuze ko mu myaka yashize raporo z'uturere zitabaga zishimishije na gato ariko ubu hari intambwe yatewe, ndetse n'ibigo bya Leta bikora ubucuruzi mu mu 2021/22 ibyabonye Ntamakemwa byaravuye kuri 41% bigera kuri 77.%.

    Ati 'Muri rusange twavuga ko ingeso yo gusesagura umutungo wa Leta igenda icika. Ikindi ni uko ubushobozi bw'inzego za Leta n'ibigo bya Leta mu gucunga imari n'umutungo bya Leta bwagiye bwiyongera. Biragaragaza ishoramari igihugu cyakoze kugira ngo ubushobozi bwubakwe kugira ngo imari icungwe neza.'

    Senateri Prof. Dusingizemungu Jean Pierre yagaragaje ko ahabayeho impinduka mu micungire myiza y'umutungo w'igihugu byagiye bituruka ku mavugurura yakozwe bityo n'ahandi bitarakemuka hakorwa impinduka.

    Ati 'Impamvu hari impinduka ku birebana n'imicungire myiza y'umutungo mu turere twakwibukiranya ko na ho habaye amavugurura ku birebana na Njyanama, uburyo ijyaho, uburyo igomba gukora n'ibindi umuntu akaba yavuga ko ari umusaruro w'aya mavururwa. Bikaba bituma rero ntekereza ko n'ahandi komisiyo yagaragaje ko hari intambwe igomba guterwa naho hakwiye amavugururwa.'

    Yashimangiye ko ibigo bimwe bidafite inama z'ubutegetsi bikwiye kuzigira kandi n'ibigenderwaho bashyirwaho bikanozwa kuko imiyoborere y'ibigo ari ingenzi cyane mu kugera ku iterambere.

    Senateri Nkusi Juvenal yavuze ko hari ibigo nka Rwanda Polytecnic, RAB, WASAC n'ibindi bitaburagamo ibibazo by'imicungire y'umutungo wa Leta ariko ubu bigaragara ko impinduka zabikozwemo haba mu rwego rwa politike n'imiyobore zatanze umusaruro.

    Ati 'Muri raporo y'umugenzuzi Mukuru w'Imari ya Leta ijambo ryitwa Agahomamunwa ntabwo tukirisanzemo. Ikindi ni uko nta mafaranga ya Leta yasohotse hatari inyandiko ziyasobanura. Ubu ifaranga rya Leta ushobora kurikirana ukareba inyandiko ukareba dosiye yaryo aho riri hose.'

    Abasenateri bagaragaje ko ibikorwa byishyurwa amafaranga y'umurengera byagabanyutse cyane, basaba ko nta faranga na rimwe rikwiye gusohoka rigiye kugura ibyo ritagenewe.

    Mu bugenzuzi bukumira Umugenzuzi Mukuru w'Imari ya Leta yakoze yagaragaje ko hari miliyari 6.9 Frw yari kunyerezwa asaba ibigo gukosora amasezerano yagaragaragamo.

    Senateri Niyomugabo Cyprien yashimye amavugurura yakozwe mu bigo bitandukanye

    Senateri Havugimana Emmanuel yavuze ko rurwanya ruswa biri mu byatumye imicungire y’imari ya Leta iba ntamakemwa

    Senateri Nkusi Juvenal yagaragaje ko ijambo agahomamunwa kuba ritakigaragara ari intambwe yatewe

    Senateri Bideri yizeye ko gusesagura umutungo wa Leta bizaba amateka

    Senateri Uwera we yifuza ko nta faranga na rimwe rikwiye kunyerezwa

    Amafoto: Kwizera Remy Moses


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/imvano-y-igabanyuka-ry-imari-ya-leta-isesagurwa-mu-mboni-z-abasenateri

  • Bakomoka mu miryango idasaba umunyu! Abaherwe… – #rwanda #RwOT

    Ku myaka yabo mike cyane, kugeza ubu hari benshi batunze amafaranga abarirwa muri za Miliyari, babikesha ko batinyutse bagakura amaboko mu mufuka bagakora ariko baharuriwe inzira n’imiryango yabo na yo itoroheje.

    Nubwo bisigaye bivugwa ko urubyiruko rw'ubu rudashaka gukora no gukunda umurimo, hirya no hino ku Isi hari abafatwa nk'icyitegererezo mu guhamya ko imyaka ntaho ihuriye n'ubutunzi mu gihe umuntu ku giti cye yiyemeje guharanira icyo yifuza kugeraho muri ubu buzima.

    Dore urutonde rw'abaherwe 10 bakiri bato batunze za Miliyari muri uyu mwaka nk’uko bitangazwa na Forbes.

    1. Zahan Mistry 


    Uyu, ni umwe mu bahungu b’umuherwe Cyrus Mistry wishwe n’impanuka y’imodoka mu 2022. Zahan Mistry ukomoka muri Ireland yasigaranye umugabane wa 18.4% bya kompanyi ya Se yitwa Tata Sons, ndetse kuri ubu afite n’imigabane ingana na 25% muri Shapoorji Pallonji Group, kompanyi iyoboye mu by’ubwubatsi.

    Ku myaka 25 gusa y’amavuko, Zahan atunze Miliyari 5.1 z’Amadolari abikesha cyane imitungo ahanini yasigiwe na Se.
                

    2. Clemente Del Vecchio


    Clemente w’imyaka 20 gusa y’amavuko, ni umwe mu bana batandatu b’umuherwe Leonardo Del Vecchio, wahoze ari umuyobozi wa rumwe mu nganda zikomeye zikora amataratara rwa EssilorLuxottica. Ku myaka ye, abikesheje ubutunzi yasigiwe na Se, Clemente ukomoka mu Butaliyani atunze Miliyari 4.9 z’Amadolari.

    3. Luca Del Vecchio

    Uyu nawe ari mu bana b’umuherwe Leonardo Del Vecchio witabye Imana mu 2022 agasigira abana be ubutunzi bukomeye. Ku myaka ye 22 y’amavuko, Luca w’Umutaliyani atunze Miliyari 4.8 z’Amadolari.

    4. Firoz Mistry

    Firoz Mistry na we ni umuhungu wa Cyrus Mistry, akaba nawe yarahawe umugabane wa 18.4% muri kompanyi ya Se. Usibye ubuhanga budasanzwe afite mu by’ubucuruzi, Firoz ni n’umunyeshuri muri Kaminuza ya Warwick. Ku myaka 27 gusa y’amavuko, atunze Miliyari 4.7 z’Amadolari.
          

    5. Kevin David Lehmann


    Kevin David Lehmann w’imyaka 21 y’amavuko, ni umwe mu baherwe bakiri bato ku Isi, aho kuri ubu umutungo we ubarirwa muri Miliyari 3.2 z’Amadolari. Uyu musore ukomoka mu Budage, akomora ubutunzi bwe mu bucuruzi bw’ibiyobyabwenge n’icya kabiri cy’imitungo yahawe na Se mu 2017.

    6. Remi Dassault

    Umufaransa Remi Dassault atunze Miliyari 2.1 ku myaka 23 gusa. Sekuru wa Remi witwaga Olivier Dassault witabye Imana azize impanuka y’indege mu 2021, niwe washinze Sosiyete ya Dassault Aviation ikora ibyogajuru mu Bufaransa, akaba yari n’umwe mu bavugaga rikijyana mu Nateko Ishinga Amategeko y’iki gihugu. Remi rero ubutunzi bwe bwinshi abukomora muri iyi kompanyi y’indege ndetse akaba afite n’ikinyamakuru cye cyandika cyitwa Le Figaro.

    7. Kim Jung-youn 


    Kim Jung-youn uri mu bana b’umuherwe wo muri Koreya y’Epfo, Kim Jung-ju, ni umwe mu baherwe bakiri bato ku Isi, aho atunze Miliyari 1.6 y’Amadolari ku myaka 20 gusa. 

    8. Kim Jung-min



    Mushiki wa Kim Jung-youn, Kim Jung-min w’imyaka 22 y’amavuko afatanyije na musaza we 18% by’umugabane bafite muri kompanyi yitwa NXC iri mu zikomeye mu mikino ikinirwa kuri interineti. Uyu mukobwa atunze Miliyari 1.6 y’Amadolari. 

    9. Livia Voigt

    Ku myaka 20 gusa y’amavuko, Livia Voigt wabonye izuba ku ya 10 Nyakanga 2004, yaje ku rutonde rw’abakiri bato batunze agatubutse kabarirwa muri za Miliyari gusa muri uyu mwaka. Ku myaka ye mike, Livia ni umwe mu banyamigabane banini b’uruganga rwa WEG rukora imodoka z’amashanyarazi ruherereye muri Amerika y’Epfo.

    Sekuru, Werner Ricardo Voight, ari mu bashinze iyi kompanyi yinjiza asaga Miliyari 6 z’Amadolari ku mwaka.

    10. Dora Voigt

    Dora Voigt ukomoka muri Brazil, ni mukuru wa Livia Voigt, akaba atunze Miliyari 1.1 y’Amadolari ku myaka 26 gusa y’amavuko. Dora warangije mu by’ubwubatsi mu 2020, ni umwe mu bafite imigabane myinshi muri sosiyete ya WEG kimwe na murumuna we.

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/145453/bakomoka-mu-miryango-idasaba-umunyu-abaherwe-10-bato-ku-isi-barimo-nuwimyaka-20-yamavuko-145453.html

  • Uratungurwa! Menya amafunguro udakwiriye gufa… – #rwanda #RwOT

    Indyo yacu igira ingaruka zikomeye ku buzima bwacu umwaka wose, harimo n’igihe cy’izuba. Ikirere gishyushye kigira ingaruka ku mikorere y’umubiri harimo igogora hamwe n’uburinganire bw’amazi mu mubiri.

    Nk’igisubizo, ibyo duhitamo kurya mu gihe cy’izuba bishobora kudufasha gukomeza gukonja, cyangwa bishobora gutuma twumva dushyushye kandi tunaniwe.

    Ibiryo bishobora kudukonjesha mu cyi ni byo bifite amazi menshi. Kurya ibyo biryo bituma ubushyuhe bw’ibanze bw’umubiri bugabanuka kandi bigatuma twumva tumerewe neza mu bushyuhe.

    Ku rundi ruhande, kurya ibiryo biremereye, bishyushye cyane cyangwa birimo ibirungo byinshi bishobora gutuma twumva dushyushye kurushaho mu gihe cy’izuba. Ibyo biryo bishobora kandi kongera umuvuduko w’amaraso, bigatera ubunebwe ku buryo umuntu adatanga umusaruro mu kazi.

    Umuhanga mu mirire Dr. Alasdair Scott wo mu Bwongereza yatangarije ikinyamakuru The Mirror UK ko muri iki gihe abantu bakwiriye kwita ku mirire yabo kuko hari ibiryo barya bikabongerera ubushyuhe batabizi.

    Ku ikubitiro ibiribwa n’ibinyobwa byo kwirinda mu gihe cy’iyi mpeshyi harimo inyama zitukura zikunzwe na benshi. Izi ngo zongerera umubiri ubushyuhe bitewe n’ibirungo biba byakoreshweje baziteka.

    Ibiribwa birimo urusenda rwinshi n’ibirungo nabyo ngo si byiza kubirya mu mpeshyi kuko byongerera umubiri gushyuha ku buryo ubiriye abira ibyuya ubudatuza. 

    Ice Cream zizwiho gukundwa cyane mu gihe cy’izuba dore ko benshi bibwira ko zabafasha gukonja nazo ngo si byiza kuzirya kuko nazo zongera ubushyuhe nubwo rwose ziba zikonje cyane.

    Dr. Scott yakomeje avuga ko ibinyobwa bisindisha cyangwa se inzoga zose muri rusange atari nziza kuzinywa dore ko zituma amaraso ashyuha bityo bikongerera umubiri ubushyuhe. Ikawa n’ibindi birimo isukari nyinshi nabyo bikwiriye kwitonderwa mu mpeshyi.

    Inama uyu muganga atanga ku mirire igendanye n’impeshyi, harimo inyama z’umweru, kwihata imbuto zirimo nka watermelon, imineke, cocumber, inyanya, inkeri, guhekenya shikareti hamwe no kunywa amazi ahagije hamwe na yogurt zifasha mu kugabanya ubushyuhe bw’umubiri.

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/145458/uratungurwa-menya-amafunguro-udakwiriye-gufata-muri-iyi-mpeshyi-145458.html

  • Kamonyi-Mugina: Ukekwaho kwica umuntu akamuta mu myumbati yatawe muri yombi na Polisi #rwanda #RwOT

    Dusabane Eric w'imyaka 19 y'amavuko ukekwaho kwica Byabarusara Faustin w'imyaka 40 y'amavuko amuteye icyuma mu ijosi akamuta mu myumbati hafi n'inzira mu Mudugudu wa Cyeru, Akagari ka Kabugondo, Umurenge wa Mugina ho mu karere ka Kamonyi yatawe muri yombi na Polisi. Si we gusa ukekwa mu kwica nyakwigendera kuko hari na mugenzi we wafashwe mbere ye.

    Amakuru mpamo agera ku intyoza.com aturuka mu Mayaga(Mugina Sector), aravuga ko abantu babiri bakekwaho kwica uwitwa Byabarusara Faustin bamutegeye mu nzira bakamwica bamuteye icyuma mu ijosi bose bamaze gutabwa muri yombi na Polisi.

    Amakuru y'urupfu rwa Byabarusara Faustin, yamenyekanye mu gitondo cyo ku wa 25 Nyakanga 2024 ubwo umurambo we wasangwaga mu myumbati iri hafi y'inzira y'aho yiciwe bigaragara ko yatewe icyuma mu ijosi.

    Umuvugizi wa Polisi y'u Rwanda mu Ntara y'Amajyepfo, SP Emmanuel Habiyaremye yabwiye intyoza.com ko babiri bakekwaho ubu bwicanyi bose bamaze gutabwa muri yombi na Polisi ikorera mu karere ka Kamonyi.

    SP Emmanuel, yabwiye umunyamakuru ko abatawe muri yombi ari uwitwa Dusabane Eric w'imyaka 19 y'amavuko ukekwaho gufatanya na Kwigira Isae w'imyaka 44 y'amavuko.

    Avuga kandi ko uyu Kwigira Isae, hakiboneka umurambo wa Byabarusara Faustin yahise atabwa muri yombi kuko yari mubanugwanugwaga n'Abaturage. Agifatwa yahise ajyanwa kuri Sitasiyo ya Polisi ya Gacurabwenge, mu gihe uyu Dusabane Eric wafashwe afungiye kuri Sitasiyo ya Polisi ya Mugina.

    SP Emmanuel Habiyaremye, avuga ko Iperereza kuri aba bombi bakekwaho kwica Byabarusara Faustin rikomeje.

    Soma hano inkuru yabanje ubwo habonekaga umurambo wa Byabarusara Faustin;Kamonyi-Mugina: Umugabo w'imyaka 40 yasanzwe mu myumbati yishwe asa n'uwakaswe ijosi

    Andi makuru intyoza.com ikesha bamwe mu baturage ba Cyeru ni uko igihe uyu wafashwe ku ikubitiro hakiboneka umurambo ngo yemeraga ko aribo bishe Byabarusara Faustin bamutegeye mu nzira ataha ngo bapfa amafaranga bavuga ko yari abarimo. Amakuru kandi avuga ko uyu Dusabane Eric hari undi muntu ashobora kuba yarigeze kwica, akaba yahoraga yihishahisha ku buryo na Nyina umubyara ngo yahoranaga ubwoba ko isaha iyo ariyo yose nawe yamwica.

    intyoza

    Source : https://www.intyoza.com/2024/07/31/kamonyi-mugina-ukekwaho-kwica-umuntu-akamuta-mu-myumbati-yatawe-muri-yombi-na-polisi/