Ikipe ya Kryvbas Kryvyi Rih yo mu cyiciro cya Mbere muri Ukraine, ikinamo Kapiteni w'ikipe y'igihugu Amavubi, Bizimana Djihad yatsinzwe na Viktoria Plzeň yo muri Repubulika ya Tchèque ibitego 2-1 mu mikino ubanza w'ijonjora rya gatatu rya UEFA Europa League.
Kryvbas Kryvyi Rih yitabiriye iyi mikino nyuma yo kwitwara neza mu mwaka ushize. Uyu mukino wabaye mu ijoro ryo ku wa Kane, tariki 8 Kanama 2024.
Bizimana Djihad na bagenzi be batangiye neza umukino nk'ikipe yari mu rugo babona igitego ku munota wa 20 gitsinzwe na Prince Kwabena Adu n'igice cya mbere kirangira iyoboye umukino.
Viktoria Plzeň yasubiranye imbaraga mu gice cya kabiri bidatinze, ku munota wa 48 na 69 itsinda ibitego 2. Umukino warangiye Viktoria Plzeň yatsinze Kryvbas Kryvyi Rih ibitego 2-1.
Umukino wa kwishyura uteganyijwe tariki 15 Kanama 2024 muri Repubulika ya Tchèque, aho ikipe izasezerera indi izerekeza mu matsinda ya UEFA Europa League.
Iryo rushanwa ryatangiye kuri uyu wa 9 Kanama 2024, rikazakomeza no ku wa 10 Kanama. Ryahuje abakinnyi ba Golf barenga 200 bazishakamo abazakina umukino wa nyuma ku wa 21 Nzeri 2024.
Ni irushanwa rigamije gushimangira imikoranire hagati ya NCBA Group n'Umuryango w'Abakinnyi ba Golf mu Rwanda ndetse rikagaragaza n'umuhate wa banki mu guteza imbere uwo mukino.
Umuyobozi ushinzwe abakiliya banini muri NCBA Rwanda, Diana Mukunde, yagaragaje ko bifuza ko iri rushanwa ryaba ikimenyetso cyo guteza imbere siporo muri rusange.
Ati 'Gutangiza iri rushanwa rya NCBA Golf Series ni ikimenyetso cy'umuhate wacu mu iterambere rya siporo mu Rwanda.'
Perezida wa Kigali Golf Club, Byusa Marcel, yagaragaje ko umukino wa Golf urenze kuba siporo ahubwo ari urubuga ruhuza abantu mu ngeri zitandukanye z'iterambere.
Ati 'Golf irenze kuba siporo gusa, ni urubuga rwo kumenyana n'abandi, kubaka ubumwe no kungurana ibitekerezo ku iterambere ry'ubukungu. Twishimiye kuba turi kumwe na NCBA aha ngaha mu gushyigikira uyu mukino no kuba itangazamakuru ribasha gusakaza amakuru ku bandi batarawumenya.'
Captaine wa Kigali Golf Club, Kulayije Andrew yagaragaje ko bishimiye imikoranire na NCBA kuko izatuma uwo mukino ugera ku rundi rwego haba mu Rwanda no mu Karere.
NCBA Group yatekereje gutangiza ayo marushanwa mu Rwanda nyuma yo kubona ko bigenda neza muri Kenya, Uganda na Tanzania.
Perezida Kagame yabakiriye kuri uyu wa 09 Kanama 2024, nk'uko Ibiro by'Umukuru w'Igihugu, Village Urugwiro byabitangaje.
Perezida Kagame na Dr Kim baganiriye ku ngingo zitandukanye zishingiye ku gukomeza guteza imbere ubuvuzi bw'u Rwanda, iyo kaminuza ibigizemo uruhare runini.
Mu itangazo ryanyujijwe kuri X, Ibiro by'Umukuru w'Igihugu byakomeje biti 'Perezida Kagame na Dr Kim n'itsinda yari ayoboye baganiriye ku ngamba zo gukomeza gushimangira ubufatanye mu bijyanye na serivisi z'ubuvuzi n'ubushakashatsi.'
UGHE ni imwe muri Kaminuza zikomeye u Rwanda rufite kuko zitanga ubumenyi bugezweho bwo ku rwego bwa Kaminuza ya Harvard yo muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika.
Impamvu ni uko gahunda y'imyigishirize n'uburyo amasomo atangwa muri izo kaminuza zombi ari bumwe ndetse n'abarimu bamwe ni abo muri iyo kaminuza yo hakurya y'amazi magari.
UGHE yafunguye imiryango mu Rwanda mu 2015 bigizwemo uruhare na Partners in Health, PIH, Umuryango wita ku buzima bikozwe na Dr Paul Farmer witabye Imana mu 2022.
PIH na yo yari yafashijwe n'imiryango nterankunga ya Cummings Foundation na Bill & Melinda Gates Foundation (y'umuherwe w'Umunyamerika, Bill Gates n'uwahoze ari umugore we Melinda Gates), na Leta y'u Rwanda by'umwihariko.
UGHE ifite ishami ry'i Kigali n'irya Butaro. By'umwihariko i Kigali hatangirwa amasomo y'icyiciro cya gatatu mu mitangire y'Ubuvuzi rusange (Global Health delivery).
Ishami rya Butaro ryatashywe na Perezida Kagame muri Mutarama 2019. Iyo Kaminuza ikaba inafite aho ihuriye bya hafi n'Ibitaro bya Butaro bizobereye mu bijyanye no kuvura kanseri.
Mu bihe bishize Ikigo kizobereye mu bijyanye n'uburezi cya Times Higher Education cyashyize UGHE ku mwanya wa munani muri Kaminuza zikomeye muri Afurika yo munsi y'Ubutayu bwa Sahara.
Hashize amezi atandatu UGHE iragijwe Prof. Philip Cotton wayoboye Kaminuza y'u Rwanda nk'umuyobozi wayo mushya, aho yatangiye inshingano ku wa 08 Mata 2024.
Ni umwanya Prof. Cotton yasimbuyemo Dr. Joel M. Mubiligi wagizwe Umuyobozi Mukuru ushinzwe ibijyanye no guhanga udushya n'igenamigambi muri Partners in Health.
Ubwo ku wa 04 Kanama 2024 UGHE yashyikirizaga impamyabushobozi abanyeshuri 54 baturuka mu bihugu 16 basoje amasomo y'icyiciro cya gatatu cya Kaminuza Dr Kim yashimangiye intego z'iyo kaminuza ku Isi.
Yatangaje ko igihe Dr Paul Farmer yamugezagaho igitekerezo cyo kubaka kaminuza yo ku rwego rw'Isi i Butaro mu gace k'icyaro, yabanje kumva bidashoboka ariko nyuma aza kwibuka ko intego yatumye iyi kaminuza ishingwa ari uguha serivisi z'ubuvuzi nziza ku bakene n'abababaye kurusha abandi.
Perezida Kagame asuhuzanya n’Umuyobozi w'Icyubahiro wa UGHE Dr. Jim Yong Kim
Perezida Kagame yakiriye Umuyobozi w'Icyubahiro wa UGHE Dr. Jim Yong Kim n’itsinda bari kumwe baganira ku iterambere ry’ubuvuzi mu Rwanda
Mu nsengero zafunzwe mu zitujuje ibisabwa harimo n'iza Eglise Methodiste Libre mu Rwanda (EMLR).
Musenyeri Kayinamura yavuze ko mu ngamba bihaye mu 2017 harimo no kuvugurura insengero zikajyanishwa n'igihe kugira ngo abakirisito basengere ahantu heza. N'ubwo bimeze gutya ariko igenzura rya RGB n'inzego z'ibanze ryabaye mu gihe bari bagifite ibyo bagomba kunoza ari nabyo byatumye zimwe mu nsengero z'iri torero zifungwa.
Ati 'Mu cyerekezo twihaye harimo ko aho dukorera hose hagomba kuba hasa neza. Turakomeza kubikora kandi nta gushidikanya kuko inzego za Leta dukorana neza, aho bizajya bitungana tuzajya dukorana n'inzego za Leta tubabwire ngo twabitunganyije mudukingurire'.
Itorero Eglise Methodiste Libre mu Rwanda ryatangiriye I Kibogora mu 1942. Aho ryatangiriye ubu ni mu karere ka Nyamasheke mu Ntara y'Iburengerazuba.
Umuyobozi w'Akarere ka Nyamasheke, Mupenzi Narcisse waganirije abitabiriye uyu mwiherero yavuze ko itorero n'ubuyobozi bwa Leta bahuriye ku gukorera abaturage, kandi ko bombi icyo bifuriza umuturage ari imibereho myiza, iterambere no kuyoborwa neza.
Ati 'Ibyo dukora buriya ntabwo bitandukanye. Hari byinshi twagezeho nk'ubuyobozi bw'akarere tubikoranye n'iri torero hari n'ibyo ryagezeho tutabikoranye ariko byose biri mu cyerekezo kimwe'.
Meya Mupenzi yashimye uruhare rw'iri torero mu guteza imbere imibereho myiza y'abaturage binyuze mu bikorwa birimo kubishyurira ubwisungane mu kwivuza, ubuvuzi bahererwa ku bitaro bya Kibogora n'ibigo nderabuzima by'iri torero n'uburezi bufite ireme abana bakura mu mashuri y'iri torero.
Mu bindi akarere ka Nyamasheke gashimira iri torero harimo kuba karabashije kugabanya igwingira ry'abana rikava kuri 33% rikagera kuri 17%. Meya Mupenzi avuga ko bitari gushoboka iyo hatabamo uruhare rwa EMLR.
Itorero Eglise Methodiste Libre mu Rwanda rifite abakirisito barenga ibihumbi 520 babarizwa mu conference (diyoseze) 10 ziganje mu ntara y'Iburengerazuba.
Musenyeri Kayinamura wa EMRL yagaragaje ko kuba hari insengero zafungiwe ko zitujuje ibisabwa atari byacitse
Meya Mupenzi yashimye uruhare rwa EMLR mu iterambere ry’akarere ka Nyamasheke
Abapasiteri ba EMRL bafite insengero zafunzwe mu zitujuje ibisabwa basabwe gukora cyane bakuzuza ibisabwa bagafungurirwa, butyo abakirisito bagasengera ahantu heza
Aba basenateri bamaze iminsi mu Rwanda aho bahuye n'abayobozi mu nzego zitandukanye zirimo Urwego rw'Igihugu rw'Iterambere, RDB, n'Urugaga rw'Abikorera, PSF, ku wa 08 Kanama 2024, bahuye n'Umuyobozi Mukuru w'Igicumbi Mpuzamahanga cya Serivisi z'Imari n'Amabanki cya Kigali (KIFC), Nick Barigye, baganira ku ngingo zinyuranye zirimo no kubyaza umusaruro amahirwe ari mu Rwanda mu bijyanye no gushora imari.
Iri tsinda ryaje riherekejwe na Ambasaderi w'u Rwanda muri Jordanie, Urujeni Bakuramutsa.
Ku munsi wo ku wa Kabiri, abagize iri tsinda bagiranye ibiganiro na Minisitiri w'Ububanyi n'Amahanga n'Ubutwererane, Amb. Olivier Nduhungirehe, aho bari babanje gusura Sena y'u Rwanda, bakakirwa mu biro bya Perezida wa Sena y'u Rwanda, Kalinda Francois Xavier.
Aba Basenateri bagiriye uruzinduko mu Rwanda nyuma y'uko mu mpera za Kamena 2024, Itsinda ry'Abanyarwanda 40 ryagiriye uruzinduko muri Jordanie, mu rwego rwo kwigira kuri icyo gihugu no gushyiraho uburyo bw'imikoranire hagati y'impande zombi, mu nzego z'ubuzima, ubukerarugendo n'izin.
Icyo gihe iryo itsinda ryari riyobowe n'Umuyobozi w'Ishami ry'Ubukerarugendo mu Rwego rw'Igihugu rw'Iterambere, RDB, Rugwizangoga Michaella, ririmo abo mu rwego rw'ubukerarugendo mu Rwanda, abo mu rwego rw'ubuzima ndetse n'abo mu miryango ishingiye ku myemerere irimo amadini n'amatorero mu Rwanda.
Ibyo byose byabaye bishimangira uruzinduko rwa mbere Umwami Abdullah II wa Jordan, yagiriye mu Rwanda mu ntangiriro z'uyu mwaka wa 2024, rwari rugamije gushimangira umubano ukomeje gushinga imizi hagati y'ibihugu byombi.
Icyo gihe hanashyizwe umukono ku masezerano y'ubutwererane mu nzego zitandukanye zirimo ubuhinzi, ubukungu n'ubucuruzi ndetse n'ajyanye n'ubuzima n'ubuvuzi.
Uru ruzinduko kandi rwakurikiwe n'urwa Minisitiri w'Ubukerarugendo muri Jordan, Makram Mustafa A. Queisi, wasize atangaje ko Igihugu cye n'u Rwanda bigiye gushyiraho gahunda zihuriweho zo guteza imbere ubukerarugendo bushingiye ku muco, ubuvuzi n'imyemerere.
Jordanie n'u Rwanda ni ibihugu bifitanye umubano ukomeye ushingiye ku masezerano impande zombi zagiye zisinyana mu bihe byashize, arimo n'ayakuyeho ikiguzi cya Visa ku Banyarwanda bifuza kujya muri iki gihugu cyamamaye cyane kubera ubukerarugendo bwaho bushingiye ku duce nyaburaga n'amateka y'iki gihugu.
Iri tsinda ryaje riherekejwe na Ambasaderi w'u Rwanda muri Jordanie, Urujeni Bakuramutsa
Rutahizamu wanditse izina mu Rwanda, Sugira Ernest yamaze gusinyira Kiyovu Sports yakiranwa urugwiro.
Ni mu muhango wo kwerekana abakinnyi Kiyovu Sports izakoresha mu mwaka w’imikino wa 2024-25 wabaye kuri uyu Gatanu tariki ya 9 Kanama 2024.
Mu bakinnyi berekanywe, Kiyovu Sports yatunguranye yerekana rutahizamu wabiciye mu makipe atandukanye yaba mu Rwanda ndetse no hanze ya rwo Sugira Ernest.
Mu ijambo rye rito yababwiye abakunzi b’iyi kipe ko agiye kubaha ibyo afite.
Ati “Njyewe n’umutima wanjye ntabwo nari nzi igihe nzazira muri Kiyovu Sports, ndabashimira uko mwanyakiriye igihe ni iki ngo mbahe ibyo mfite byose.”
Uyu rutahizamu abajijwe niba yiteguye gutanga ibyo afite cyane ko ataherukaga mu kibuga, yagize ati “bizagaragarira mu kibuga.”
Sugira Ernest akaba yaherukaga mu kibuga muri 2022 ubwo yatandukanaga na Al Wahda yo Syria. Yakiniye amakipe atandukanye nka AS Muhanga, APR FC, AS Kigali, Rayon Sports na AS Vita Club yo muri DR Congo.
Iyi kipe kandi yemeje ko muri iri joro iri bwakire rutahizamu w’umugande Emmanuel Okwi uyiherikamo mu mwaka w’imikino wa 2021-22 akaba aje mu biganiro n’iyi kipe nibikunda arahita ayisinyira.
Sugira Ernest ni umukinnyi mushya wa Kiyovu Sports
Roots Rwanda, ikigo kimaze imyaka imyaka isaga umunani ku isoko ry'u Rwanda, aho cyatangiye gukorera ubucuruzi bw'ibikoresho by'ikoranabuhanga binyuze kuri interineti mu myaka ine ishize (Online Store).
Muri iri duka ni ho honyine ushobora kubona telefoni nziza, zigezweho kandi zihendutse, za mudasobwa zijyanye n’igihe kandi zizewe, ibikoresho byifashishwa mu gukina imikino ikinirwa kuri ikoranabuhanga, ibikoresho byo mu rugo, amasaha utabona ahandi ku giciro gito n’ibikoresho by’imodoka byizewe.
Si ibyo gusa, kuko muri Roots Rwanda banagufitiye imibavu ihumura neza ku giciro cyiza, imyambaro myiza kandi ku bantu bose, ibikoresho byifashishwa muri siporo mu rwego kugira ubuzima bwiza, ibikinisho by’abana, bagufasha kandi gutungura uwo ukunda mu buryo bwo kumugenera impano yihariye, n’ibindi byinshi byiza.
Akarusho ni uko ibyo uhashye ubigezwaho ku buntu kandi ukabibona ku munsi wabihahiyeho. Bafite uburyo bwo kwishyura kandi bwizewe, aho ushobora kwishyura amafaranga mu ntoki ukimara kwakira icyo watumije, ushobora kwihyura ukoresheje ikarita ya Banki, n’ubundi buryo ubwo ari bwo bwose wifuza wakwishyura aho waba uri hose ku isi ukoresheje Banki ya I&M, MOMO cyangwa ukishyura wifashishije Airtel.
Iki kigo cyashinzwe na Muhammad Ali, Umuhinde umaze imyaka umunani mu bucuruzi bw'ibintu bitandukanye mu Rwanda, nyuma yo gushima isoko ryaho.
Avuga ko icyamusunikiye gukorera ku isoko ry'u Rwanda ari uko ari igihugu giha amahirwe abashoramari batandukanye kandi bagakora batekanye.
Ikindi cyamunyuze ni uburyo imyumvire y'Abanyarwanda igenda ihinduka ku bijyanye n'ubucuruzi bukorerwa kuri Internet.
Yigeze kuvuga ati: 'Twaje mu Rwanda mu myaka isaga umunani ishize, twahakoreye ibikorwa by'ubushabitsi bitandukanye. U Rwanda ni ahantu twabonye habereye ubucuruzi, abanyamahanga baba batekanye, uburyo igihugu kiyobowe ni byiza ndetse n'imyumvire iri kugenda ihinduka si nkambere.'
'Mbere wabonaga batizera ibintu bijyanye no kugura ibicuruzwa online ariko ubona ko byiyongereye cyane. Ibicuruzwa byacu tubikura ku ruganda rubikora tuba dufitanye amasezerano, niyo kigize ikibazo.'
Ibicuruza bya Roots Rwanda bitumizwa hanze y'u Rwanda ku nganda zikora ibyo bacuraza nka Apple n'izindi.
Ukeneye kwigerera ku iduka abasanga mu nyubako ya UTC imbere ya Simba Supermarket cyangwa ku rubuga rwabo www.rootsrwanda.rw.
Ibyo yabigarutseho mu kiganiro cyihariye yagiranye na IGIHE agaruka ku kibazo cy'ibice bitandukanye by'Umujyi wa Kigali byubatswe mu buryo bw'akajagari ndetse n'abatuye ahantu hashobora gushyira ubuzima bwabo mu kaga.
Meya Dusengiyumva yagaragaje ko umwaka ushize hari ibice byagaragaraga ko bishobora gushyira ubuzima bw'abaturage mu kaga bakahakurwa birimo Gatsata na Gisozi mu Karere ka Gasabo n'ibindi bitandukanye.
Yagaragaje ko n'ubwo abaturage binubiye ko Umujyi wa Kigali uri kubimura aho bari batuye ntibahabwe aho kwimurirwa ariko ko icyari gishyizwe imbere kwari ugutabara ubuzima bwabo.
Yahishuye ko muri uyu mwaka bateganya gutuza abarenga 500 barimo abagiye bimurwa mu bice binyuranye ntibahabwe inzu zo kubamo n'abandi b'amikoro make.
Ati 'Icyo navuga ni uko buri mwaka dukurikije ingengo y'imari ihari tugenda twubaka amacumbi, hari abo twahaye amazu ubushize, uyu mwaka turateganya guha abagera kuri 500 harimo abo bimurwa n'abandi bafite ubuzima butameze neza.'
Yagaragaje ko kuri ubu ikiri gushyirwamo imbaraga ari ugukumira no kutihanganira abashaka kubaka mu Mujyi wa Kigali mu buryo butubahirije amategeko kandi butajyanye n'ibiteganywa n'igishushanyo mbonera cyawo.
Raporo yakozwe na NISR ku mibereho y'Ingo, EICV5 igaragaza ko 30% by'abatuye mu mijyi mu Rwanda binjiza munsi ya 100 000 Frw, 27% binjiza hagati ya 100,001 Frw na 200,000 Frw ku kwezi mu gihe ingo zinjiza guhera kuri miliyoni 1 Frw zingana na 3%.
Ubusanzwe, amahame mpuzamahanga agaragaza ko urugo rutagakwiye kurenza 30% by'amafaranga rwinjiza, ngo agende ku nzu. Ni mu gihe nk'iyo habayeho kwishyura inguzanyo, banki zitemerewe gutwara arenze 50% by'amafaranga yinjizwa n'urwo rugo.
Urugero, urugo rwinjiza 300 000 Frw ku kwezi, inguzanyo rwabasha kwishyura ni itarengeje miliyoni 8.7 Frw ku nyungu ya 11% mu gihe cy'imyaka 20. Nyamara ugendeye ku nyungu ya 18% iriho mu mabanki menshi kuri ubu, urugo rwinjiza ayo mafaranga inzu rushobora kubasha kwishyura ni iya miliyoni 5.8 Frw.
Nk'inzu ifite agaciro ka miliyoni 10 Frw, uyihawe mu nguzanyo aho ku kwezi uzajya wishyura inyungu ya 11% mu gihe cy'imyaka 20, bivuze ko buri kwezi uzajya wishyura 92,900 Frw, bivuze ko nibura wakabaye winjiza 309,700 Frw ku kwezi.
Meya Dusengiyumva kandi yagaragaje ko hari gahunda yo kwagura uburyo bwo kubona amacumbi menshi kandi aciriritse ku buryo buri muturage wese ashobora gutura mu buryo bwiza.
Yagaragaje ko iyo gahunda yo kubaka amacumbi aciriritse yatangiye kandi igikomeje bityo ko igikenewe ari ubufatanye bwa leta n'abikorera mu gushora imari mu myubakire.
Ati 'Hari amacumbi Leta yakubaka ariko hari n'abikorera, icyo turi gushyira imbere ni ukwerekana ibishoboka kuko kuri Mpazi hari kubakwa amacumbi 1000 agaragaza uburyo byakorwa n'ingano n'inyungu yaba irimo kandi hari n'abashoramari turi kugenda tubona.'
Yagaragaje ko Mpazi yabaye urugero rw'ibishoboka kandi ko batangiye kubona abafatanyabikorwa batandukanye bashobora gukora imishinga nk'iyo y'ubwubatsi bw'amacumbi aciriritse ku buryo buri muntu wese winjiza nibura hagati y'ibihumbi 100 Frw na 300 Frw yabona inzu kandi nziza.
Yagaragaje ko abashoramari bashaka kwinjira muri iyo gahunda bahabwa ubutaka bwo kubakaho ariko bagasabwa kubaka mu buryo bworohera ab'amikoro make.
Hari ibice bitandukanye by’Umujyi wa Kigali biri mu manegeka
Umudugudu wa Mpazi ni umwe muzahindura imiturere yo mu Gitega
Umuyobozi wa Kiyovu Sports, Nkurunziza David yavuze ko ubwo yajyaga ku buyobozi bwa Kiyovu Sports yasanze ifite umwenda wa miliyoni 400 z’amafaranga y’u Rwanda.
Ni mu ijambo rifungura umuhango wo kwerekana abakinnyi iyi kipe izakoresha mu mwaka w’imikino wa 2024-25.
David uvuga ko yatangiye kuba hafi y’ikipe guhera muri Kanama 2023 gusa yaje gutorerwa kuyobora Kiyovu Sports muri Gicurasi 2024, yatangiye abaza abakunzi b’iyi kipe aho baba kuko babuze hafi y’ikipe bihebeye.
Ati “Ikintu navuga nkibaza Abayovu muri he? Abayovu muba he? Ubundi kera iki cyumba cyabaga cyuzuye. “
Yakomeje avuga ko yageze ku buyobozi asanga ikipe yugarijwe n’amadeni menshi agera kuri miliyoni 400 Frw.
Ni umwenda avuga ko wasizwe n’uwo bashima ko yabahaye ibyishimo mu myaka 3 ishize ari nabyo baheruka (nubwo atamuvuze mu izina ni Mvukiyehe Juvenal), ngo ni we wayishyize mu bibazo irimo.
Ati “Tugiye muri shampiyona y’u Rwanda kuyitwara, kamarampaka ni mu kibuga ntabwo ari muri banki.”
Yasabye abanyamuryango kumushyigikira kugira ngo Kiyovu Sports izitware neza. Izatangira umwaka w’imikino wa 2024-25 ku wa Gatanu tariki ya 16 Kanama 2024 ikina na AS Kigali.
Perezida wa Kiyovu Sports yavuze ibibazo yasanze muri iyi kipe
Umuyobozi mukuru w'ibitaro bya Kabgayi, Dr Jean Baptiste Muvunyi avugako uburwayi bukomoka ku isakaro rya Asbestos ari bubi cyane, ko bwica gahorogahoro. Ayoboye ibitaro byamaze igihe kinini bifite inyubako zisakajwe Asbestos ariko ubu nta n'imwe ikirangwaho iryo sakaro kubera kumenya ububi bwaryo burimo; indwara zifata imyanya y'ubuhumekero kugera ku gutera Kanseri igeza ku rupfu.
Dr Muvunyi, avuga ku burwayi buterwa n'isakaro rya Asbestos yagize ati' Bumwe mu burwayi, ahanini ni uburwayi bugendanye n'ubuhumekero, ku buryo umuntu ahumeka ibikoze iryo sakaro bikagenda bijya mu bihaha noneho bigatezamo uburwayi ku buryo bitangira ari uburwayi bworoheje umuntu ashobora gufata nk'uburwayi bw'ubuhumekero gusa ariko bwa burwayi bushobora kugenda bukura'.
Akomeza ati' Uko bugenda bukura bukavamo Kanseri. Bukaba Kanseri yangiza Ibihaha nazo zishobora kuba Kanseri mu buryo bu biri. Hari Kanseri ifata ibihaha nyirizina dufata nka Kanseri y'Ibihaha ariko na none hari izo bita Mezoteriyoma nayo ni ubundi bwoko bwa Kanseri kuko bugaragara n'ubundi kenshi mu bihaha'.
Imwe mu nyubako nshya y'ibitaro bya Kabgayi, nta Asbestos.
Dr Muvunyi, avuga ko kugeza ubu nta nyubako n'imwe y'ibitaro bya Kabgayi ikirangwaho isakaro rya Asbestos kuko ahataravuguruwe ngo hashyirweho isakaro ridateza ibibazo, yarasenywe ku bwo kurengera ubuzima bw'Abagana ibitaro n'abakozi babyo.
Ahamya ko kugeza ubu, baba abagana ibitaro, baba kandi abakozi babyo bose bishimiye cyane kuba bari mu nyubako zidasakajwe Asbestos kuko bari aho bakorera heza, bahumeka umwuka mwiza, bumva nta ngaruka baterwa n'indwara zikomoka ku isakaro rya Asbestos kuko ritakiharangwa.
Kubagifite imyumvire yo kumva ko Ababyeyi babo bazibayemo, inshuti n'amavandimwe bakazibamo mu buryo no mu bihe bitandukanye kandi igihe kirekire, hari inama Dr Muvunyi abagira yo kurekurana n'iyo myumvire itari myiza.
Ati' Ntabwo ari uburwayi buhita bugaragara uwo mwanya. Ibyo ni ibishobora kuguteza uburwayi umuntu ahura nabyo bya buri munsi. Ibyo rero bigenda bifata gake gake ku buryo ushobora kuzagaragaza ibimenyetso ukuze, ugeze muri ya myaka yo gusaza rwose'.
Agira kandi ati' Hari ushobora kugaragaza ibimenyetso akaba yarwara vuba akiri muto ariko hakaba n'abandi babigaragaza bakuze. Kuba rero hari abantu baba bakiri muri izo nyubako cyangwa se bagifite bimwe mu bikoresho bikoze muri Asbestos, nabashishikariza gutandukana nabyo kubera y'uko uyu munsi ushobora kumva unezerewe, umeze neza, ntabwo uvirwa, inzu wumva ntacyo igutwaye ariko mu by'ukuri hari ibyo irimo kugenda yangiza muri wowe bishobora kuzagaragara mu myaka iri imbere kandi noneho bikagaragara nta garuriro bigifite kubera y'uko iyo byamaze kwangiza Ibihaha, Igihaha cyamaze kwangizwa na Asbestos ntabwo cyongera ngo gikire, ahangiritse nti hakira. Bivuze ngo byanze bikunze cya Gihaha uragitakaza cyangwa se byakwanga burundu ugatakaza ubuzima wowe wese'.
Inyubako za cyera kuri ibi bitaro, nta hakirangwa isakaro rya Asbestos.
Dr Muvunyi Jean Baptiste, asaba buri wese gutandukana na Asbestos kuko ingaruka zayo ku buzima ari mbi cyane kugera ku rupfu. Avuga kandi ko izo ngaruka zishobora no kudahita ziboneka ako kanya, ko umuntu ashobora kubana nazo igihe bikarangira abuze ubuzima nyamara byashobokaga kwirinda agasigasira Amagara.
Mu bushakashatsi bwashyizwe ahabona n'Ishami ry'Umuryango w'Abibumbye ryita ku buzima-OMS mu mwaka wa 2005, bagaragaje ko abantu bagera kuri Miliyoni 125 bagerwaho n'ingaruka za Asbestos, mu gihe abagera ku bihumbi 107 bapfa buri mwaka bazize indwara zikomoka kuri iri sakaro rya Asbestos.
Uretse inama n'impanuro bya Dr Muvunyi Jean Baptiste usaba buri wese gutandukana n'isakaro rya Asbestos ku bw'ingaruka mbi zaryo zirimo no kugeza umuntu ku rupfu, ikigo cy'Igihugu gishinzwe guteza imbere imiturire-RHA( Rwanda Housing Authority), cyatangije ubukangurambaga buzenguruka Igihugo cyose, aho bashishikariza abagifite iri Sakaro rya Asbestos kuryikiza bakarengera Ubuzima. Ubuyobozi bw'iki kigo cya R.H.A, buvuga ko bugeze ku kigero cya 85,3% mu guca iri sakaro mu Gihugu hose kandi ko ubukangurambaga bukomeje, nta kudohoka kugera bageze ku ijana ku ijana-100%.