Author: webrwanda

  • Umuryango w'Abanyarwanda uba muri Zambia wifatanyije n'is Kwibuka 31 #rwanda #RwOT

    Umuryango w'Abanyarwanda uba muri Zambia wizihije Kwibuka 31

    Ku wa 7 Mata, Komisiyo y'u Rwanda ishinzwe ibikorwa bya Dipolomasi muri Zambia yifatanyije n'Abanyarwanda n'inshuti z'u Rwanda mu kwizihiza ku nshuro ya 31 Kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.

    Iki gikorwa cyabereye muri Zambia, igihugu giherereye mu majyepfo y'Afurika, cyitabiriwe n'abantu barenga 300 barimo Abanyarwanda baba muri Zambia, abayobozi b'igihugu cyakiriye, imiryango itegamiye kuri Leta, intumwa za za Ambasade n'inshuti z'u Rwanda.

    Mu ijambo rye, Ambasaderi w'u Rwanda muri Zambia, Emmanuel Bugingo, yavuze ko Jenoside yahitanye abarenga miliyoni, ari umusaruro mubi w'ingengabitekerezo y'urwango n'amacakubiri yakwirakwijwe, yigishwa kandi igashyigikirwa na ba g colon mu gihe cy'ubukoloni.

    Yagize ati: 'Amateka mabi ya Jenoside ni igihombo ku isi yose. Ariko ukwigira ku byo u Rwanda rwanyuzemo biratanga amasomo akomeye: imbaraga z'isanamitima ishingiye ku baturage, uburemere bwo gutabara hakiri kare, ndetse n'akamaro ko kudapfukirana ibimenyetso.'

    Yongeyeho ko ibiri kubera mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), aho Abatutsi bahohoterwa n'amatsinda nka FDLR igendera ku ngengabitekerezo ya Jenoside, byibutsa byinshi byabaye mu 1994.

    Yagize ati: 'Ibibera mu burasirazuba bwa Congo ni nk'ingaruka z'amateka mabi y'isi. Ubu turi kubona amatsinda yitwaje intwaro agaba ibitero ku bantu hashingiwe ku moko, amagambo y'urwango aharabika Banyamulenge nk'abanyamahanga, isi ikabihorera, ibintu bikaba bisa n'ibyabaye mu 1994.'

    Mu myaka 31 ishize, Leta y'u Rwanda yakoze ibikorwa byinshi by'ingirakamaro mu rwego rwo kubungabunga no guha agaciro amateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi, haba ku rwego rw'igihugu ndetse no ku rwego mpuzamahanga.

    Muri ibi bihe twibuka Jenoside yakorewe Abatutsi ku nshuro ya 31, twifatanyije n'isi yose mu kwibuka inzirakarengane zisaga miliyoni zishwe hagati ya tariki ya 7 Mata kugeza ku ya 3 Nyakanga 1994, mu buryo bw'agashinyaguro n'urugomo rudasanzwe.

    Ijambo 'Kwibuka,' risobanura 'kuzirikana' mu Kinyarwanda, ni isezerano ritagatifu ryo guha agaciro ababuze ubuzima, kugaragariza impuhwe abarokotse, no kwiyemeza ko bitazongera kubaho ukundi. Insanganyamatsiko y'uyu mwaka igira iti: 'Kwibuka. Guhuza. Gusigasira.' Igaragaza urugendo u Rwanda rwanyuzemo, ruvuye mu mwijima rugana ku rumuri rw'icyizere, rugaragaza kwibuka twese hamwe, ubumwe n'ubwiyunge, n'imbaraga zo kwiyubaka nk'igihugu.

    Minisitiri ushinzwe Iterambere ry'Umuryango n'Imibereho Myiza muri Zambia, Doreen Mwamba, yagize ati:
    'Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 itwigisha amasomo akomeye, nubwo abababaza.'
    Yongeyeho ati: 'Itwibutsa ingaruka mbi z'ivangura, ibinyoma n'urwango rudahagaritswe hakiri kare. Bitwibutsa kandi uburemere bwo kutita ku bibera ahandi.'

    Mwamba yagaragaje ko Zambia yifatanyije n'Abanyarwanda muri ibi bihe byo kwibuka.

    Zambian Minister of Community Development and Social Services Doreen Mwamba addresses delegates at the event

    Source : https://kasukumedia.com/umuryango-wabanyarwanda-uba-muri-zambia-wafatanyije-nis-kwibuka-31/

  • Bugesera: Ukekwaho kwica uwarokotse Jenoside yatawe muri yombi. #rwanda #RwOT

    Umugabo ukekwaho kwica uwarokotse Jenoside mu Bugesera yatawe muri yombi

    Umugabo ukekwaho kwica Chantal Muhongerwa, warokotse Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 mu Karere ka Bugesera, yatawe muri yombi, nk'uko byatangajwe n'Ishami rya Polisi y'u Rwanda.

    Muhongerwa wari ufite imyaka 47, yari umubyeyi w'abana bane. Yishwe mu ijoro ryo ku wa Gatanu, tariki ya 4 Mata, ubwo yari avuye mu rugo ajya iwe, nk'uko byemezwa n'abatanze ubuhamya. Umurambo we wabonywe mu gihuru n'umuturanyi wari wagiye guca ubwatsi mu gitondo cyo ku wa Gatandatu, muri Kabaha, mu Mudugudu wa Kanzenze, mu Murenge wa Ntarama.

    'Itangazo rya Polisi y'Igihugu rivuga riti: 'Amakuru twarayakiriye, kandi twamaze gufata umuntu umwe ukekwaho kugira uruhare muri ubu bwicanyi. Uwo ukekwa afungiye kuri sitasiyo ya Polisi ya Nyamata mu gihe iperereza rikomeje.’'

    Meya w'Akarere ka Bugesera, Richard Mutabazi, yabwiye itangazamakuru ati: 'Uwo muntu wafashwe bikekwa ko yaba yari yibasiye nyakwigendera agamije kumwambura amafaranga yari amaze gufata muri banki. Ayo ni amakuru y'ibanze, ariko iperereza riracyakomeje.'

    Urupfu rw'uyu mubyeyi rwashenguye benshi, cyane ko rwabaye mu gihe u Rwanda rwiteguraga gutangira kwibuka ku nshuro ya 31 Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Nk'uko bitangazwa n'Urwego rw'Igihugu rushinzwe Ubugenzacyaha (RIB), abagenzacyaha bakiriye imanza 2,660 zijyanye n'ingengabitekerezo ya Jenoside n'ibyaha bifitanye isano na yo, byagize abakekwaho kugira uruhare 3,563. Kugaba ibitero ku barokotse Jenoside bigize 50% by'izo manza, mu gihe izishingiye ku ngengabitekerezo ya Jenoside zigeze kuri 22%, hagati ya 2019 na 2023.

    Source : https://kasukumedia.com/bugesera-ukekwaho-kwica-uwarokotse-jenoside-yatawe-muri-yombi/

  • Imvura nyinshi yateje imyuzure i Kinshasa: Abantu 33 bamaze guhasiga ubuzima. #rwanda #RwOT

    Nibura abantu 33 bamaze kwemezwa ko bapfuye nyuma y'imvura nyinshi yateje imyuzure i Kinshasa, umurwa mukuru wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo (DR Congo), nk'uko byatangajwe n'inzego z'ubutegetsi mu gitondo cyo ku wa Mbere.

    Nibura abantu 33 bamaze kwemezwa ko bapfuye nyuma y'imvura nyinshi yateje imyuzure i Kinshasa, umurwa mukuru wa DR Congo, nk'uko byatangajwe n'inzego z'ubutegetsi mu gitondo cyo ku wa Mbere.

    Minisitiri w'Intebe wungirije akaba na Minisitiri w'Ubutegetsi bw'Igihugu n'Umutekano, Jacquemain Shabani, yavuze ko iyo mvura yaguye cyane kuva mu ijoro ryo ku wa Gatanu rishyira ku wa Gatandatu, yangije bikomeye uturere twinshi tw'umujyi, isiga benshi bakomerekejwe ndetse inasenya amazu menshi.

    Mu rwego rwo guhangana n'iyo ngaruka, guverinoma yashyizeho itsinda rishinzwe gucunga icyo kibazo ku bufatanye n'ingabo z'igihugu, minisiteri zitandukanye hamwe n'ubuyobozi bw'intara ya Kinshasa kugira ngo bafashe mu bikorwa by'ubutabazi no kwimura abari mu kaga.

    Iyo myuzure yahagaritse ibikorwa byinshi by'ibanze mu mujyi, aho yibasiye imihanda minini, inateza ibura ry'amazi n'amashanyarazi ahantu henshi muri Kinshasa.

    Minisiteri y'Ubwikorezi yatangaje ko imihanda ijya cyangwa iva ku kibuga cy'indege mpuzamahanga cya N'djili yangiritse bikomeye, bituma hatangizwa ubwikorezi bwihariye bwo gutwara abantu bari bahatiritse.

    Abahanga mu by'iteganyagihe baratangaza ko imvura nyinshi ikomeje kwitezwe mu minsi iri imbere, bikaba biteye impungenge z'indi myuzure ishobora kongera kwangiza byinshi muri uyu mujyi utuwe n'abantu miliyoni 17.

    Igihe cy'imvura nyinshi muri DR Congo gikunze gutangira muri Ugushyingo kikageza muri Gicurasi.

     

    Nibura abantu 33 bamaze kwemezwa ko bapfuye nyuma y'imvura nyinshi yateje imyuzure i Kinshasa, umurwa mukuru wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo (DR Congo), nk'uko byatangajwe n'inzego z'ubutegetsi mu gitondo cyo ku wa Mbere.

    Source : https://kasukumedia.com/imvura-nyinshi-yateje-imyuzure-i-kinshasa-abantu-33-bamaze-guhasiga-ubuzima/

  • #Kwibuka31: Perezida Macron yijeje gukomeza g… – #rwanda #RwOT

    Tariki ya 7 Mata 2025, Abanyarwanda n'inshuti zabo hirya no hino ku Isi batangiye Icyumweru cy'icyunamo n'iminsi 100 yo Kwibuka ku nshuro ya 31 Jenoside yakorewe Abatutsi, aho abarenga miliyoni bishwe bazira uko baremwe. 

    Mu butumwa Perezida Emmanuel Macron yageneye Abanyarwanda kuri uyu wa Mbere tariki 7 Mata 2025, yongeye kwemeza ko u Bufaransa buzahora buharanira ukuri n'ubutabera. 

    Yagize ati 'Nongera kwiyemeza gukomeza kubungabunga urwibutso rw'aya mateka mabi, cyane cyane mu gihe hari abagerageza kuyahakana cyangwa kuyagoreka. Amagambo y'abarokotse Jenoside aradusaba guhagurukira kurwanya urwango rwose.'

    Perezida Macron yashimangiye ko u Bufaransa bufatanyije n'u Rwanda mu rugendo rwo Kwibuka no kwiyubaka, ndetse ko guhera mu 2019, tariki ya 7 Mata yashyizweho nk'umunsi wo Kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi ku rwego rw'igihugu mu Bufaransa.

    Yagaragaje kandi ko hari imanza zimaze kuburanishwa ku butaka bw'u Bufaransa, zikarangira ubutabera bukozwe, anemeza ko izindi zikomeje.

    Avuga ati 'Nk'uko nabisezeranyije, ubutabera bukomeje inzira yabwo yo gukurikirana no guhana abakekwaho kugira uruhare muri Jenoside baba mu Bufaransa. Imyanzuro y'inkiko imwe n'imwe ikomeye yarafashwe kandi ubutabera bwarakoze. Ibi bikorwa byose bigaragaza umuhate udashira w'igihugu cyacu mu kurwanya kudahana no kwibagirwa amateka.'

    Nyuma y'imyaka myinshi y'umubano utari wifashe neza, u Rwanda n'u Bufaransa byatangiye urugendo rushya rw'ubwiyunge mu myaka ya vuba, cyane cyane nyuma y'iperereza ryashyizwe ahagaragara muri Werurwe 2021, ryagaragaje ko u Bufaransa bwagize uruhare rukomeye mu kudahagarika Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Raporo ya Duclert, yasabwe na Perezida Macron ubwe, yemeje ko u Bufaransa bwagize 'inshingano zikomeye kandi zibabaje', ariko buhakana kuba bwaragize uruhare rutaziguye muri Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Iyi raporo yafunguye inzira y'ubufatanye bushya hagati y'ibihugu byombi, harimo no gutanga dosiye z'inkiko, ubufasha mu butabera mpuzamahanga, ndetse n'uruhare mu bikorwa byo kwibuka.

    Kuva ubwo, ibihugu byombi byashyize imbaraga mu gusangira ukuri, gukorana mu bijyanye n'ubutabera, ndetse no gufasha urubyiruko rw'ibihugu byombi kumenya amateka y'ukuri kugira ngo Jenoside ntizasubire na rimwe.

    Ubutumwa bwa Perezida Macron bugaragaza ko u Bufaransa butazigera buceceka imbere y'ukuri, kandi ko buzakomeza gukurikirana abakekwaho uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Uru ni urwego rw'ingenzi mu kurwanya kudahana, gukomeza gusigasira amateka no guha icyubahiro abazize Jenoside.

    Perezida Emmanuel Macron yagaragaje ko u Bufaransa bwiyemeje gukomeza kurwanya kudahana abakekwaho uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi/ Aha yari yasuye Urwibutso rwa Jenoside rwa Kigali ruherereye ku Gisozi muri Werurwe 2021

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/154397/kwibuka31-perezida-macron-yijeje-gukomeza-gukurikirana-abakekwaho-jenoside-baba-mu-bufaran-154397.html

  • Kwicwa ntiyapfa, kurokokera mu rufunzo n'ubuzima bushaririye bwo mu Butaliyani; Ubuhamya bwa Murangwayire – #rwanda #RwOT

    Ubwo Jenoside yakorewe Abatutsi yabaga, abicanyi ntibatinye no kugera mu nzu z'Imana,za kiliziya, insengero n'imisigiti, byanyoye amaraso y'Abatutsi bishwe urw'agashinyaguro.

    Urugero rwa hafi ni zimwe muri kiliziya cyangwa insengero kuri ubu zahindutse inzibutso harimo na Kiliziya Gatolika ya Ntarama mu Karere ka Bugesera.

    Aha ni hamwe mu hantu hiciwe Abatutsi benshi kandi bakicwa mu buryo budasanzwe kuko abicanyi bakoresheje ubugome ndengakamere burimo no kwica abana b'impinja babakubise ku gikuta cy'inzu.

    Murangwayire Liliane ni umwe mu barokotse igitero simusiga cyahitanye abantu, cyagabwe kuri iyo kiliziya mu 1994 nubwo cyamusize yabaye igisenzegeri kikanahitana abo mu muryango we.

    Uretse kurokora kuri iyo kiliziya ni umwe mu bazi neza uko Jenoside mu Karere ka Bugesera yakozwemo kuko urugendo rwe rwo kurokoka rwamunyujije muri byinshi, no mu duce dutandukanye.

    Nubwo Jenoside yabaye afite imyaka 12, Murangwayire yarokokeye mu rufunzo rwo mu gishanga cyo mu Bugesera, kandi naho hiciwe Abatutsi batagira ingano ariko Imana ikinga akaboko kuri we.

    Mu Kiganiro cyihariye na IGIHE, yasobanuye uko yarokotse, urugendo yanyuzemo n'uko yongeye kwiyubaka nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Yagaragaje ko nyuma y'ihanurwa ry'indege ya Perezida Habyarimana Juvenal, umugambi wo kwica Abatutsi wahise utangira gushyirwa mu bikorwa.

    Ibitero byatangiye kujya guhiga Abatutsi ndetse ku wa 8 Mata 1994, abicanyi binjiye mu rugo rw'iwabo aho bishemo abana babiri kuri uwo munsi abandi bakwira imishwaro.

    Ati 'Ntaho kwihisha twari dufite kuko twicwaga n'abaturanyi, abantu duturanye, abiganye na bakuru banjye kandi bari babazi, abo twasangiye, abo twataramanye, bari abantu babaga batuzi neza.'

    Ku itariki ya 9 bahungiye mu ishyamba rya Kayumba riri muri ako karere ariko bakomeza kugenda bihishahisha aho baje kwerekeza ku musozi wa Karambi wariho urusengero rwa ADEPR.

    Urwo rusengero barumazemo iminsi ibiri, ku munsi wa Gatatu haza kugabwa igitero cyahitanye abantu ariko bo babasha kurokoka, bajya kwihisha mu gishanga cyitwa Nyirarukobwa.

    Icyo gishaka bakivuyemo berekeza muri Kiliziya ya Ntarama ari naho yaburiye benshi mu bo mu muryango we kuko ari ho biciye abavandimwe be n'ababyeyi be.

    Ku wa 15 Mata 1994 ni umwe mu minsi Murangwayire atazibagirwa kuko yarokotse urupfu ariko abo mu muryango we bakicwa areba.

    Ati 'Tariki 15 ni bwo kiliziya bayiteye, biciramo abantu mu buryo bw'agashinyaguro. Buriya ahantu henshi hagiye hicirwa Abatutsi ariko buri gace kagira umwihariko, agace ka hariya kazwiho ko hafatwaga abana bagakubita ku gikuta. Hari n'uko bafataga abantu bari mutuzu two hanze… bakabashyiramo matelas bakabatwikiramo. Bicishije intwaro zose zishoboka uhereye ku dufuni, amapiki, ubuhiri, imihoro, udusuka duto mbese intwaro zose zishoboka.'

    Yavuze ko abicaga bari bahagarikiwe n'ingabo z'igihugu, zarebereraga interahamwe zicishaga intwaro gakondo, bishimangira ko wari umugambi wateguwe.

    Ati 'Abari bashinzwe kurinda umutekano w'abaturage nibo bari bahagarikiye ubwicanyi. Ni ibintu bibabaje. Bishe abantu mu buryo bw'agashinyaguro kuko nanjye niho natemewe. Hari ubwo mvuga ngo baranyishe kuko buriya uwantemye na we azi ko yanyishe. Badutemaga nk'imitumba ni ko navuga.'

    Yongeyeho ati 'Nagezweho, uwicaga aranyica ariko ku bw'amahirwe sinapfuye ni yo mpamvu ndi ahangaha. Bishe abantu nabi icyo gihe kuko harimo ibihumbi birenga bitanu.'

    Nyuma yo gusigwa yatemwe ariko ntapfe, yaje kweguka ava mu mirambo ahantu hari amashuri y'aho bita ku cyugaro, ariko bakomeza kugabwaho ibitero.

    Nubwo yanyuze mu bikomeye mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi, Murangwayire Liliane, yamaze kwiyubaka ndetse anezezwa no kwandika inkuru y’ubuhamya bwe

    Ubuzima bwo mu rufunzo bwari ibindi…

    Ku wa 19 Mata 1994, Murangwayire yavuye aho bari bihishe kuko bari bamaze kubagabaho igitero cyahitanye benshi, bahungira mu rufunzo.

    Ati 'Cyari igishanga cy'igifunzo cyarimo amazi winjiramo, kuko hari n'abajyagamo bakarigita, bakaburiramo noneho njyewe nari mfite ibikomere. Nagezemo nyuma y'iminsi ine bantemye. Iyo Interahamwe zazaga zatemeraga hamwe n'urufunzo. Hari abantu benshi biciwe muri urwo rufunzo benshi.'

    Yakomeje ati 'Nahabonye ikintu gikomeye kigaragaza uko Leta yateguye Jenoside, kuko bajyaga bataha ku mugoroba bakohereza kajugujugu ngo ize kugenzura abantu basigaye muri icyo gifunzo. Ushobora kwibaza ukuntu Leta ishora ubushobozi mu kwica abaturage bayo, njya mbyibuka nkumva ni ibintu bibabaje cyane.'

    Muri urwo rufunzo uwagiraga amahirwe umunsi ukira akiri muzima, yasohokaga muri rwa rufunzo, bwacya akongera akarusubiramo.

    Murangwayire yerekana ko hari umunsi yari agiye kwicirwa muri urwo rufunzo ariko Imana igakinga akaboko.

    Ati 'Hari umunsi babonye ninjira nyeganyeza ibifunzo, mu gihe ngiye kuvuza induru imbere yanjye hari abahungu bamfashe umunwa banyinjiza mu mazi, kuko batekerezaga ko nshobora kubatanga. Utekereze icyo gifunzo kicirwagamo abantu buri munsi bari kuboreramo, ibaze uko ayo mazi yari amaze. Icyo gihe twakijijwe n'umugore wari ufite akana wagize ngo ni we babonye, avamo ageze i musozi bamwica twumva.

    Yongeyeho ati 'Ntabwo njya ntekereza uburyo bwakoreshejwe, nk'ubu iyo mbyibutse njya nibaza uko ushobora kumara iminota ingahe mu mazi. Ariko kubera ubwoba ubundi wabaga wapfuye. Kuko banantema ntabwo nabyumvise. Iyo wumvaga ngo baje kukwica, umutima wahitaga ugenda ariko ibiba byose wabaga ubibona.'

    Murangwayire yagaragaje ko mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi hari bamwe mu babyeyi batwaraga abana babo bato, bakabatoza kwica ibishobora kuba ari nayo ntandaro y'ingengabitekerezo ya Jenoside yakorewe Abatutsi igaragara mu bakiri bato uyu munsi.

    Ati 'Icyo gihe njyewe narababonye. Abana b'imyaka icyenda, icumi, 12. Abo bana ntibigeze bahanwa kuko bari abana, barimo barakura ubu ni abagabo barakuze bafite n'abana. Ubu uwo mwana yabyaye ari guhabwa iki? Njya mbona ari nayo mpamvu tubona ingengabitekerezo ya jenoside mu bana bato. Ibyo ni ibitekerezo byanjye kuko uriya mwana yarakuze, akurana bya bintu yabonye.'

    Ubuzima bwo mu Butaliyani bwari ingorabahizi

    Nyuma yo kurokorwa n'Inkotanyi, Murangwayire Liliane wari umaze iminsi igera kuri 30 mu rufunzo yisanze mu bana bari barakomeretse kandi bari bakeneye ubuvuzi.

    Inkotanyi zafashe abana bari bafite ibikomere kandi badafite kirengera zibahuriza hamwe mu Karere ka Bugesera mu cyahoze ari ikigo cy'umugabo w'umutaliyani witaga ku mpfubyi mbere ya Jenoside.

    Ubwo bari muri icyo kigo, haje umugore w'umutaliyani witwa Maria Pia Fanfani, wajyanye abana bari bafite ibikomere bikomeye, abajyana mu Butaliyani bahabwa ubuvuzi.

    Ati 'Baradutwaye batujyana mu Butaliyani, badushyira mu bitaro turavurwa, nyuma y'igihe gito tuza gutungurwa no gutwarwa n'umupadiri wa muzungukazi tutakimubona. Hagati yabo bombi byabaye bibi ubanza harimo inyungu z'umwe muri bo zatumye baturwanira.'

    Nyuma yo kujya mu maboko y'uwo mupadiri bahise bakurwa aho bari i Roma, bajyanwa mu Majyaruguru y'u Butaliyani aho babaye mu buzima bubi cyane bwatumye benshi bifuza kugaruka mu Rwanda.

    Ibyo byatumye abari bakuru bahita basaba gusubizwa mu Rwanda mu Ugushyingo 1994 bitewe n'uko bafatwaga nabi.

    Ati 'Reba umuntu wageze i Burayi agasaba kugaruka mu Rwanda, urumva ko twari mu buzima butameze neza. Nawe ibaze umwana wavuye mu rufunzo, yageze i Burayi ariko arashaka gutaha hahantu atazi ko hari n'umuntu we wasigaye.'

    Nubwo yagarutse nyuma y'imyaka ibiri, Murangwayire agaragza ko byari ibintu bitari byoroshye kuko byasabye na leta gushyiramo imbaraga.

    Yagaragaje ko mu bo bajyanye, harimo abana bato, bahawe amazina yo mu Butaliyani ku buryo n'ubu bakiriyo kuko badashobora kumenya inkomoko yabo.

    Muri Kanama 1996, Murangwayire yongeye kugera mu Rwanda, aho yarerewe mu muryango wo kwa benewabo ndetse hari na barumuna be babiri bari barabashije kurokoka.

    Yabashije kwiga amashuri yisumbuye ndetse na Kaminuza kandi kuri ubu ni umubyeyi w'abana bane b'abahungu.

    Murangwayire yahisemo kwandika igitabo kigaruka ku mateka ye, mu rwego rwo gutanga ubutumwa ku banyamahanga bakamenya amateka y'u Rwanda, guhangana n'abapfobya Jenoside yakorewe Abatutsi ndetse no gufasha abatazi amateka y'u Rwanda.

    Ati 'Iyo igitabo cyanditse ntaho kijya. Tugiriwe umugisha abantu bakandika ari benshi. Nkurikije abantu barokotse uko bangana, n'ubuhamya butangwa buri gihe, ntabwo ari kenshi tubona ibitabo banditse. Ntabwo byoroshye ariko abantu nibagerageze batinyuke kuko birashoboka. Nanjye narabishoboye kuko numvuga'

    Murangwayire yemeza ko abatazi amateka ya Jenoside, barimo abo yabaye batari mu Rwanda, abari bato mu gihe yabaga n'abavutse nyuma yayo bakwiye kuyamenya kuko byabafasha kumenya aho igihugu cyavuye kandi bakagira uruhare mu kurwanya abashaka kongera kugisubiza mu bihe bibi.

    Igitabo cye yacyise 'Surviving the Unthinkable: A Story of Hope and Resilience' yakimuritse ku mugaragaro kuri uyu wa 21 Werurwe 2025, gishobora kuboneka mu masomero atandukanye muri Kigali kandi ateganya kugishyira kuri Amazon ku buryo abari hanze y'u Rwanda babasha kukibona bitabagoye.

    Nubwo yanyuze mu bikomeye mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi, Murangwayire Liliane, yamaze kwiyubaka ndetse anezezwa no kwandika inkuru y’ubuhamya bwe


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/kwicwa-ntiyapfa-kurokokera-mu-rufunzo-n-ubuzima-bushaririye-bwo-mu-butaliyani

  • IBUKA yasabye ko RDC, u Burundi n'u Bubiligi bijyanwa mu nkiko – #rwanda #RwOT

    Yabigarutsemo ubwo Abanyarwanda n'inshuti z'u Rwanda bari bateraniye muri BK Arena ahabereye Umugoroba wo Kwibuka ku nshuro ya 31 Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Dr. Gakwenzire yavuze ko muri ibi bihe hakiri ibibazo by'ingengabitekerezo ya Jenoside ituruka ku basize bakoze Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 bari muri FDLR, bagamije kurimbura Abanye-Congo bavuga Ikinyarwanda no gukomeza umugambi wabo batarangije wo kurimbura Abatutsi mu Rwanda.

    Yavuze ko Umuryango IBUKA ushimira umurongo u Rwanda rwafashe muri iki kibazo n'uburyo rwashyizeho ingamba zitandukanye zo kurinda umutekano w'Abanyarwanda.

    Dr. Gakwenzire yavuze ko ibihugu bishyigikiye FDLR bikwiriye kujyanwa mu nkiko.

    Ati 'Birimo Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, u Burundi, n'u Bubiligi. Umuryango IBUKA ukabona ko ibyo bihugu bikwiriye kuregwa mu nkiko mpuzamahanga kuko iyi myitwarire idakwiriye kwihanganirwa.'

    Mu mpera za 2024 hagaragaye abantu batatiye urugendo rw'ubumwe n'ubudaheranwa bica abari barokotse Jenoside yakorewe Abatutsi, asaba ko uzahamwa n'icyo cyaha agomba kubihanirwa uko bikwiriye bikabera isomo n'abandi.

    Dr. Gakwenzire yavuze ko nubwo u Rwanda rwakoze uko bishoboka mu kwita ku barokotse Jenoside yakorewe Abatutsi, ariko bagihura n'ibindi bibazo cyane cyane iby'imiturire.

    Muri miliyari zirenga 1522 Frw zo guteza imbere imibereho myiza y'abaturage zagenwe mu ngengo y'imari ya 2024/2025, izigera kuri miliyari zirenga 4,8 Frw zagenewe imirimo yo kubakira abatishoboye barokotse Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, no kubaka/kwangura inzibutso za Jenoside.

    Muri izo miliyari 4,8 Frw, izirenga 3,8 Frw ni zo zagenewe umushinga wo kubakira abatishoboye barokotse Jenoside yakorewe Abatutsi mu mwaka wa 1994.

    Ikigo cy'Igihugu gishinzwe Ubuzima (RBC) kigaragaza ko abantu bagira ihungabana mu cyumweru cyo kwibuka abishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, bavuye ku barenga 4000 mu 2011, bagera kuri 2000.

    Dr Gakwenzire yagaragaje ko muri ibi bihe hakigaragara indwara zo mu mutwe zikomereye Abarokotse Jenoside n'ababakomokaho, ashimira ingamba zashyizweho mu kuzirwanya ariko agasaba ko zakongerwa imbaraga.

    Perezida wa IBUKA, Dr. Gakwenzire Philbert yasabye ko u Bubiligi, u Burundi na RDC byajyanwa mu nkiko ku bwo gushyigikira ingengabitekerezo ya Jenoside mu Karere

    Perezida w'Umuryango uharanira inyungu z'Abarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, IBUKA, Dr. Gakwenzire Philbert, yashimiye Guverinoma y’u Rwanda ku bwo kwita ku barokotse Jenoside

    Umugoroba wo kwibuka ku nshuro ya 31 Jenoside yakorewe Abatutsi wabereye muri BK Arena, witabiriye n’Abanyarwanda n’inshuti z’u Rwanda zitandukanye

    Umugoroba wo kwibuka ku nshuro ya 31 Jenoside yakorewe Abatutsi wabereye muri BK Arena

    Umwanditsi w'Ibitabo Murangwayire Liliane ni umwe mu barokotse Jenoside yakorewe Abatutsi nyuma y'uko atemewe kuri Kiliziya ya Ntarama yo mu Karere ka Bugesera


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/ibuka-yasabye-ko-rdc-u-burundi-n-u-bubiligi-bigomba-kujyanwa-mu-nkiko

  • Perezida Kagame yitabiriye Urugendo rwo Kwibuka, acana urumuri rw'icyizere – #rwanda #RwOT

    Uru rugendo rwasorejwe kuri BK Arena ahabereye Umugoroba wo Kwibuka, cyane ko yanifatanyije n'abawitabiriye, abacanira urumuri rw'icyizere.

    Uru rugendo rwatangiriye ku Biro by'Akarere ka Gasabo rwitabiriwe n'urubyiruko mu ngeri zitandukanye, abahanzi, abakoresha imbuga nkoranyambaga, abanyamakuru, abakinnyi b'umupira w'amaguru, abakinnyi ba filimi, abayobozi batandukanye n'abandi.

    Uru urugendo umwaka ushize rwagombaga kuba ariko ruza gusubikwa kubera imvura mu gihe imyaka ine yari yabanje rutakozwe kubera icyorezo cya Covid-19 cyari cyugarije Isi.

    Tariki ya 7 Mata ni Umunsi Mpuzamahanga Ngarukamwaka Isi yose yibukaho Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.

    Ibarura ryakozwe na Minisiteri y'Ubutegetsi bw'Igihugu mu 2000 rikamara imyaka ibiri (2000-2002), ryagaraje ko Abatutsi 1.074.017 bishwe mu gihe cy'iminsi ijana kuva ku itariki ya 7 Mata kugera muri Nyakanga 1994. Iyo raporo yatangajwe mu 2004 igaragaza aho abishwe bari batuye, imyaka bari bafite, amazina yabo ndetse bamwe muri bo bizwi neza uburyo bishwemo.

    Perezida Kagame ari kumwe n’urubyiruko rwitabiriye uru rugendo

    Urubyiruko rwari rwitabiriye uyu mugoroba wari umaze imyaka itanu rutaba

    Uru rugendo rwitabiriwe n’abantu benshi

    Abiganjemo urubyiruko bari bitabiriye urugendo rwo kwibuka

    Abitabiriye Urugendo rwo Kwibuka bakoresheje umuhanda uva ku Karere ka Gasabo, ugana kuri BK Arena

    Perezida Kagame yaganiraga na Minisitiri Dr. Bizimana Jean Damascene

    Umugoroba wo kwibuka witabiriwe n’abantu batandukanye

    Ubwo Perezida Kagame yacanaga urumuri rw’icyizere muri BK Arena

    Perezida Kagame yacaniye urumuri rw’icyizere abitabiriye umugoroba wo kwibuka

    Amafoto: Herve Kwizera


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/perezida-kagame-yitabiriye-urugendo-rwo-kwibuka-rwari-rumaze-imyaka-itanu

  • Muri Mata buri mwaka, habaho ijanisha rinini ry'ibyaha by'ingengabitekerezo ya Jenoside – RIB irihanangiriza Abanyarwanda #rwanda #RwOT

    Umuvugizi w'Urwego rw'Igihugu rw'Ubugenzacyaha (RIB), Dr. Murangira B. Thierry, yagaragaje impungenge ku bwiyongere bw'ibyaha by'ingengabitekerezo ya Jenoside n'ibifitanye isano na yo bikunze gukorwa cyane mu kwezi kwa Mata, aho byibura 40% byabyo bikorwa muri uku kwezi kw'icyunamo.

    Yasabye Abanyarwanda bose kubigira ibyabo, kwirinda amakosa nk'ayo no kugira uruhare mu gukumira icyaha mbere y'uko kiba.

    Dr. Murangira yabitangaje mu kiganiro Inkuru mu Makuru cya RBA, aho yagaragaje uko imyaka yagiye ihita hagaragaye icyiyongere cy'ibyaha bifitanye isano n'ingengabitekerezo ya Jenoside mu mezi atandukanye, ariko cyane cyane mu kwezi kwa Mata.

    Yavuze ko kuva mu mwaka wa 2019 kugeza mu 2024, mu mezi ya Mata hagaragaye ibyaha 946 bifitanye isano n'ingengabitekerezo ya Jenoside, bingana na 39.1% by'ibyaha byose bifitanye isano na Jenoside byakurikiranywe muri iyo myaka itandatu. Iki ni cyo gihe kiza ku isonga mu gutahurwamo ibyaha by'ubwoko nk'ubu.

    Yagize ati: 'Ibi ni ibihe byihariye by'icyunamo twibukaho Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994. Kuba muri iki gihe hari abantu bagikora ibikorwa by'ingengabitekerezo ya Jenoside birababaje kandi bigaragaza ko hakiri urugendo mu kubaka ubumwe n'ubwiyunge nyabwo. Turasaba Abanyarwanda bose kwitwararika, bakirinda amagambo n'imyitwarire iganisha kuri ubwo bwoko bw'icyaha.'

    Dr. Murangira yakomeje asobanura uko ibyaha byagiye bigaragara mu yandi mezi, aho muri Mutarama habaye ibyaha 152 (6.3%), muri Gashyantare 93 (3.9%), muri Werurwe 168 (6.9%), muri Gicurasi 242 (10%), muri Kamena 124 (5.7%) na Nyakanga 110 (4.5%).

    Yongeyeho ko hari n'abandi bantu bacyitiranya ubwisanzure mu gutanga ibitekerezo n'uburenganzira bwo kubiba urwango n'amacakubiri ashingiye ku mateka ya Jenoside, ibintu avuga ko bigomba kurwanywa byimazeyo.

    'Ntituzahwema gukurikirana umuntu wese ukora icyaha cy'ingengabitekerezo ya Jenoside. Ibi ni ibyaha bihanwa n'amategeko y'u Rwanda kandi nta na rimwe bigomba gufatwa nk'ibisanzwe. Iyo umuntu azwiho cyangwa afashwe akora bene ibi bikorwa, afatwa kandi akagezwa imbere y'ubutabera.'

    RIB irasaba Abanyarwanda bose cyane cyane urubyiruko gukomeza kugira uruhare mu kurwanya ingengabitekerezo ya Jenoside, binyuze mu gusigasira amateka, kubaha abazize Jenoside no kwimakaza ubumwe n'ubwiyunge.

    Yasabye kandi abakoresha imbuga nkoranyambaga kwitwararika amagambo n'amafoto bashyiraho, kuko na ho hagiye hagaragara ibikorwa byo gupfobya no guhakana Jenoside.

    Ibi byose bije mu gihe u Rwanda rugiye kwinjira mu minsi 100 y'icyunamo, aho Abanyarwanda n'inshuti z'u Rwanda bibuka ku nshuro ya 31 Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, igasiga abagera kuri miliyoni bazize urwango n'amacakubiri yari yaratewe n'ingengabitekerezo mbi.

    Dr. Murangira yakomeje asobanura uko ibyaha byagiye bigaragara mu yandi mezi, aho muri Mutarama habaye ibyaha 152 (6.3%), muri Gashyantare 93 (3.9%), muri Werurwe 168 (6.9%), muri Gicurasi 242 (10%), muri Kamena 124 (5.7%) na Nyakanga 110 (4.5%).

    Source : https://kasukumedia.com/muri-mata-buri-mwaka-habaho-ijanisha-rinini-ryibyaha-byingengabitekerezo-ya-jenoside-rib-irihanangiriza-abanyarwanda/

  • Nangaa yashinje Tshisekedi kuyobora RDC nabi, amusaba kuva ku butegetsi #rwanda #RwOT

    Umuyobozi w'Ihuriro AFC/M23 rirwanya ubutegetsi bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), Corneille Nangaa, yashinje Perezida Félix Tshisekedi kuyobora nabi igihugu no guteza abaturage imibabaro, anasaba ko yegura kuko atakiri umuyobozi ukwiye.

    Ibi Nangaa yabivuze ku wa 7 Mata 2025, ubwo yafunguraga Ikigega cy'Ubwizigame cy'Abanye-Congo (CADECO) mu Mujyi wa Goma, mu Ntara ya Kivu y'Amajyaruguru. Yagize ati: 'Ibiza bikomeje kwibasira RDC ni ikimenyetso cy'ubuyobozi bubi budaha agaciro ibikorwa remezo n'imiturire y'abaturage. Ibi ni ibintu bishyira ubuzima bw'abaturage mu kaga buri gihe.'

    Ibi yabivuze nyuma y'uko Umujyi wa Kinshasa uhuye n'umwuzure ukomeye kuva ku ya 5 kugeza ku ya 6 Mata 2025, wishe abantu 33, abandi 46 barakomereka naho inzu zirenga 200 zirarengerwa.

    Minisitiri w'Umutekano w'Imbere, Jacquemain Shabani, yatangaje ko uyu mwuzure wasize benshi mu bukene bukabije ndetse n'abarokotse basigaye badafite aho kuba.

    Nangaa yavuze ko izi ngaruka zituruka ku myitwarire idahwitse y'ubutegetsi bwa Perezida Tshisekedi, kuko butigeze bwita ku miyoborere myiza, ibikorwa remezo, n'imibereho myiza y'abaturage. Yagize ati: 'Iyi ni ishusho ya RDC iyoborwa n'ubutegetsi bw'iterabwoba kandi buvangura. Ibi bigomba guhagarara! Tshilombo agomba kugenda!'

    Uyu munyapolitiki yakomeje agaragaza ko ubuyobozi buriho bukoresha uburyo bwo guhana abaturage aho kubitaho. Yatanze urugero ku bikorwa byabaye nyuma y'uko abarwanyi ba AFC/M23 bafata Umujyi wa Goma ku wa 27 Mutarama 2025 n'uwa Bukavu ku wa 16 Gashyantare 2025.

    Yavuze ko Leta ya RDC yahise ifunga amabanki yose yakoreraga muri iyo mijyi, bikaba byaragize ingaruka mbi ku baturage basanzwe, binababuza kubona serivisi z'imari.

    Yasabye abaturage b'Abanye-Congo gukangukira impinduka, bagaharanira ubuyobozi bwita ku mibereho yabo, bugamije iterambere rirambye n'umutekano urambye.

    Nangaa yavuze ko AFC/M23 yiteguye gutanga igisubizo gishingiye ku mahoro, ubutabera n'ubwiyunge, aho abaturage bose bagira uburenganzira bungana.

    Yasoje avuga ko igihe cyo kwihanganira ubuyobozi bwa Tshisekedi cyarenze, asaba abatuye RDC guhagurukira icyarimwe bagasaba impinduka, kuko igihugu gikomeje gusubira inyuma buri munsi.

    Uyu munyapolitiki yakomeje agaragaza ko ubuyobozi buriho bukoresha uburyo bwo guhana abaturage aho kubitaho.

    Source : https://kasukumedia.com/nangaa-yashinje-tshisekedi-kuyobora-rdc-nabi-amusaba-kuva-ku-butegetsi/

  • Ijoro ribara uwariraye: Igihango cy'ubumwe, akarengane ntikazongera!- Mr Bizimana Jean Damascène #rwanda #RwOT

    Ijoro ribara uwariraye! Nta wundi ushobora gusobanura uburemere bw'ahashize n'icyizere cy'uyu munsi uretse abanyarwanda ubwabo. Tuzi urwobo u Rwanda rwavuyemo ahantu habi, hari urupfu, ibikomere, gusenyuka kw'ibyiringiro n'ubuzima bw'abantu. Isi yarutereranye, irebera, bamwe barucira urubanza bataruzi, abandi baruca hirya no hino nko ku gakino gasekeje.

    Ariko nubwo isi yashyize akaboko ku jisho, mwebwe ntimwicaye ngo murye intimba. Mwafashe icyemezo cyo kwiyubakira igihugu gishingiye ku bumwe, ku kuri no ku kubabarira.

    Mwagaruye agaciro k'umunyarwanda, musana imitima yashegeshwe n'amateka, mutwika igitabo cy'urwango, musoma icya kivugira ubumuntu n'amahoro.

    Igihugu cyubakiye ku ndangagaciro, gitekereza ejo hazaza kandi kigendera ku mategeko. U Rwanda rwahindutse isomo ku Isi yose uko umuntu ashobora kuva ahabi agatura heza, uko igihugu cyashenywe n'urwango gishobora kongera kuba icy'umutuzo n'iterambere.

    Dufitanye namwe igihango tudashobora gutatira. Igihango cyo kurengera ibyo twagezeho, cyo kurinda ubumwe bwacu nk'agaciro ntagereranywa.

    Niyo mpamvu tutazemera abashaka gusenya ibyo twubatse, abashaka gusubiza u Rwanda mu icuraburindi ry'ivangura, amacakubiri, n'ingengabitekerezo yatumazeho abantu.

    Ntituzaceceka imbere y'abapfobya amateka yacu. Ntituzatuza imbere y'abashaka gutobanga amahoro twubatse, tubitohoje neza.

    Uburenganzira bwacu bwo kubaho twihitiyemo ibidukwiriye ni ntavogerwa. Twahisemo kubana, kubaka, kubabarira no gukomeza imbere. Ababikerensa ntibaduheho, babyumve batureke. Niba batemera ko twiyubakiye igihugu cyacu, ntibavuga ibyabo batatureka?

    Kuba igihugu cy'icyizere, igihugu cyubaha buri wese ariko kidatinya kwirengera iyo bibaye ngombwa. Iyo ubumwe n'ubwiyunge bibaye umurage, ubufatanye n'amateka aba igihango. Ijoro ribara uwariraye, ariko umunsi urabagirana ku bagira ishyaka ryo kuwuzirikana.

    Ijoro ribara uwariraye! Nta wundi ushobora gusobanura uburemere bw'ahashize n'icyizere cy'uyu munsi uretse abanyarwanda ubwabo.
    Tuzi urwobo u Rwanda rwavuyemo ahantu habi, hari urupfu, ibikomere, gusenyuka kw'ibyiringiro n'ubuzima bw'abantu. Isi yarutereranye, irebera, bamwe barucira urubanza bataruzi, abandi baruca hirya no hino nko ku gakino gasekeje.

    Source : https://kasukumedia.com/ijoro-ribara-uwariraye-igihango-cyubumwe-akarengane-ntikazongera-mr-bizimana-jean-damascene/