Gahunda yo gutiza ubutaka yatangijwe mu 2024, abafite ubutaka badahinga basabwa kubutiza bagenzi babo bakabuhingaho ibihingwa byera mu gihe kitarenze amezi atandatu.
Minisitiri w'Intebe, Dr. Ngirente Edouard yavuze, aherutse kuvuga ko muri gahunda yo kubyaza umusaruro ubutaka bwose bugenewe ubuhinzi, habonetse mu 2024 habonetse hegitari ibihumbi 30 ziganjemo iz'abaturage zitizwa ababuturiye, bituma umusaruro w'ubuhinzi wiyongera.
Ati 'Izo hegitari ibihumbi 30 twari twazibonye ndetse twiyemeza ko tugiye kongera, ubu n'ubwa Leta tuzabushyiramo kuko hari isambu ya Leta umuturage yagenda agahingamo ibigori akeza agasarura ariko itamwanditseho ari iya Leta, nta kibazo biduteye rwose ni gahunda turimo.'
Ubuhinzi mu Rwanda bukorwa n'abarenga 69%, ndetse bwagize uruhare rwa 24% mu musaruro mbumbe w'igihugu mu gihembwe cya mbere cya 2025.
BKGI ni kimwe mu bigo byitabiriye imurikabikorwa ry'ubuhinzi n'ubworozi ribaye ku nshuro ya 18 rikaba riri kubera ku Mulindi mu Karere ka Gasabo aho ryitabirwa n'abantu b'ingeri zinyuranye bakora ibikorwa bifite aho bihuriye n'ubuhinzi n'ubworozi.
Ribaye ku nshuro ya 18 rikaba riri kubera ku Mulindi mu Karere ka Gasabo aho ryitabirwa n'abantu b'ingeri zinyuranye bakora ibikorwa bifite aho bihuriye n'ubuhinzi n'ubworozi.
Iri murikabikorwa rizamara iminsi 10 aho ryatangiye ku wa 18 Kamena 2025 rikazarangira tariki 27 Kamena 2025.
Ubwishingizi bw'amatungo n'ibihingwa ni gahunda igamije gufasha abahinzi n'aborozi kwirinda ibihombo bishobora gukoma mu nkokora imishinga yabo ndetse bongere icyizere ku bigo by'imari bitanga inguzanyo mu.buhinzi n ubworozi.
Umukozi muri BKGI ushinzwe ubwishingizi bw'ibihingwa, Rusizanibakwe Michael Benjamin, yavuze ko bashaka guteza imbere abakora ubuhinzi n'ubworozi binyuze mu kubaha serivisi zirimo iz'ubwishingizi no kubaha inguzanyo kugira ngo bibafashe mu iterambere.
Yakomeje avuga ko kuva BKGI yatangira mu 2021 imaze kwishyura abahinzi n'aborozi ibihombo biri hejuru ya miliyari 3 Frw.
Ati 'Imibare yiyongera bitewe n'impamvu zitandukanye kuko nko mu buhinzi usanga ahanini biterwa n'imihindagurikire y'ibihe mu gihe mu bworozi ibihombo biterwa n'uburwayi bufata amatungo cyangwa impfu zitunguranye nk'impanuka.'
Ati 'Nko ku bahinzi bakunze guhura n'ibihombo bishingiye ku biza cyangwa imihindagurikire y'ikirere na ho aborozi bakunda guhomba bitewe n'uburwayi bw'amatungo cyangwa impfu zitewe n'impanuka.'
Yakomeje avuga ko haba umworozi cyangwa umuhinzi ufite ubwishingizi bwa BK Insurance yishingirwa igihe cyose agize igihombo.
Bafite ubwishingizi bw'igishoro nko ku muhinzi iyo ahombye biturutse kuri izo mpamvu BK Insurance imusubiza igishoro yari yarashoye kugira ngo yongere ahinge.
Rusizanibakwe ati 'Naho ku mworozi na we iyo ahuye n'igihombo nko gupfusha itungo tumusubiza ibingana n'agaciro k'iryo tungo kugira ngo yongere arigure akomeze umushinga we.'
Rusizanibakwe yavuze ko bitarangirira mu gutanga ubwishingizi gusa ahubwo ko uwo bishingiye bakomeza bakamukurikirana bakamuha n'ubundi bufasha burimo kumugira inama ndetse no kumuhugura no kumwigisha uko yakora neza umushinga we ukabasha kubyara inyungu.
Ikindi ufata ubwishingizi bwa BK Insurance yoroherezwa kubona inguzanyo muri Banki ya Kigali.
Yasoje ashimira leta yatekereje kuzana iri murikabikorwa kuko rigirira akamaro ingeri zitandukanye cyane cyane abahinzi n'aborozi ndetse n'ibigo by'ubucuruzi binyuze mu kumurika bikorwa byabo.
Ni amafaranga yifashishwa mu kurushaho gufasha abahinzi kwirinda ibihombo bituruka ku mihindagurikire y'ibihe n'izindi ngaruka zitandukanye ziza zitunguranye.
Mu 2019, u Rwanda rwatangije Gahunda y'Igihugu yo kwishingira ubuhinzi n'ubworozi (NAIS) izwi nka 'Tekana Urishingiwe Muhinzi Mworozi', igamije kurengera ubuzima n'imibereho y'abahinzi n'aborozi binyuze mu gutanga ubwishingizi ku bihingwa n'amatungo.
Iyi gahunda igira uruhare rwa 40% mu kwishyura ubwishingizi, na ho umuhinzi cyangwa umworozi akiyishyurira 60% asigaye.
Kuva iyi gahunda yatangira, hatanzwe ubwishingizi bwa miliyari 4 Frw muri yo miliyoni 2,5 Frw amaze kwishyurwa abahinzi bahuye n'ibihombo bitandukanye.
Mu mwaka wa 2023/2024, Leta y'u Rwanda igarazagaza ko yashoye hafi miliyari 1,7 Frw mu gutuma NAIS igera ku ntego zayo.
Ni amafaranga yakoreshejwe mu kwishingira ibihingwa n'amatungo harimo inka 51.231, inkoko 214.499 n'ingurube 8.453.
Muri uwo mwaka kandi hishingiwe ibihingwa birimo umuceri uhinze kuri hegitari 24.636, ibigori kuri hegitari 5.690, ibirayi kuri hegitari 1.738, urusenda kuri hegitari 176, ibishyimbo byari kuri hegitari 784, soya zari zarahinzwe kuri hegitari 558, imyumbati kuri hegitari 43 n'imiteja yari ihinze kuri hegitari 368.
Mu kongera umusaruro ukomoka ku buhinzi, Leta yashoye imari mu kuhira imyaka, aho hegitari 72.913 zashyizwe muri gahunda yo kuhira mu buryo bugezweho, bingana na 71% by'intego ya gahunda y'igihugu ya kane yo kuvugurura ubuhinzi (PSTA 4).
Harimo kandi imisozi yashyizwemo amaterasi y'indinganire agera kuri hegitari 1.173.601, hagamijwe gukumira isuri no gufata amazi.
Muri gahunda ya leta yo kwihutisha iterambere rirambye, NST2 Leta y'u Rwanda izashora miliyoni 25$ (arenga miliyari 33,8 Frw) mu guteza imbere gahunda y'ubwishingizi bw'ibihingwa n'amatungo.
Mu 2023/2024 hishingiwe ibirayi byari bihinze kuri hegitari 1.738
Gen Muhoozi yongeye kuvuga kuri Perezida Kagame mu butumwa yanyujije ku rubuga nkoranyambaga rwa X, kuri uyu wa Mbere tariki 23 Kamena 2025.
Uyu mugabo yagaragaje ko agifata Perezida Kagame nk'intwari, asaba ko urukundo rwaganza muri byose.
Yakomeje agaragaza ko uwatekereza ko ashobora kunyuranya n'umukuru w'igihugu akunze kwita se wabo, yaba yibeshya.
Ati 'Uwo ariwe wese uvuga ko naba narigeze kunyuranya na data wacu, Afande Kagame, ku kintu icyo aricyo cyose, mu by'ukuri anshakaho ibibazo, kandi nzabashakira igisubizo.'
Anyone who says that I have ever disagreed with my beloved uncle, Afande Kagame, on anything is really looking for ‘Hell’ with me. And I shall sort all of them out.
â” Muhoozi Kainerugaba (@mkainerugaba) June 23, 2025
Muri ubu butumwa, Gen Muhoozi ntiyigeze agaragaza impamvu y'aya magambo, ndetse n'ababa barigeze kuvuga ko hari aho yanyuranyije na Perezida Kagame. Gusa buje mu gihe akubutse muri RDC aho yahuye na Perezida Tshisekedi usanzwe ubanye nabi n'u Rwanda.
Muhoozi afatwa nk'umuntu w'ingenzi mu mubano w'u Rwanda na Uganda kubera uruhare yagize mu kunga ibi bibugu byombi, nyuma y'imyaka myinshi bidacana uwaka.
Uru ruhare rwa Muhoozi rwanashimwe na Perezida Kagame ubwo yitabiraga ibirori by'isabukuru y'uyu musirikare mu 2022.
Ati 'Niba kongera guhuza u Rwanda na Uganda byari bikeneye wowe (Muhoozi) kugira ngo ube umuhuza, ndabishimira Imana. Dufite ibibazo hagati y'ibihugu byacu ariko nari mfite icyizere ko ari iby'igihe gito. Umurunga uduhuje urakomeye […] Abajenerali beza ntabwo ari abatsinda intambara, ni abatsindira amahoro. Ndishimye kuva warahuje ibihugu byacu byombi.'
Kuva Uganda n'u Rwanda byakongera kubana amahoro, ntabwo Gen Muhoozi asiba kugaragaza Perezida Kagame nk'umuntu w'icyitegererezo kuri we.
Gen Muhoozi ntasiba kugaragaza Perezida Kagame nk'umuntu w'icyitegererezo
Ni igikorwa cyabaye ku wa 20 Kamena 2025. Imishinga icumi yageze mu cyiciro cya nyuma cy'aya marushanwa yarahembwe, itatu muri yo itsindira igihembo nyamukuru.
BK Hackathon ni amarushanwa yateguwe na Banki ya Kigali, yari agamije guhanga udushya n'ibisubizo bishingiye ku ikoranabuhanga, bishobora kwifashishwa mu kunoza serivisi iyi banki itanga. Abahatanye ni abakozi ba BK gusa.
Umuyobozi Mukuru wa Banki ya Kigali, Dr. Diane Karusisi, yavuze ko impamvu aya marushanwa yahaye umwihariko abakozi ba Banki ya Kigali, ari uko ari abakozi b'abahanga, bazi ibibazo bahura na byo buri munsi mu kazi bakora.
Ati 'Ubundi iyo umuntu ari gushaka udushya arebera ahandi akabizana muri banki kugira ngo turebe ko twakomeza kwiteza imbere, ariko twasanze dufite abakozi bafite ubumenyi, bazi n'ibibazo banki ihura na byo. Twasanze aho kujya gushakira udushya ahandi twahera iwacu.'
Imishinga yatsinze izashyirwa mu bikorwa na Banki ya Kigali mu gukomeza guteza imbere serivisi zinoze muri Banki ya Kigali.
Mu mishinga itatu yatsinze uwa mbere watsindiye miliyoni 20 Frw, uwa kabiri utsindira miliyoni 15 Frw, uwa gatatu utsindira miliyoni 10 Frw, isigaye yose ihabwa miliyoni 5 Frw zo kuba yarageze ku cyiciro cya nyuma.
Djasmine Busoro Isimbi wari uyoboye itsinda rya Nawe Byakubera, yavuze ko icyo umushinga wabo wari ugamije ari ugutuma abakiliya ba Banki ya Kigali batumva ko ari banki ibaha amafaranga gusa, ahubwo ishobora no kubaha izindi serivisi zibafasha mu bucuruzi.
Ati 'Turashaka ko buri munyarwanda aho ari yiyumvamo Banki ya Kigali nka banki yizeye, atari uko imubikira amafaranga cyangwa imuha inguzanyo, ahubwo kuko imuha n'izindi serivisi ashobora kwifashisha mu bucuruzi bwe kugira ngo abashe gutera imbere.'
Uyu mushinga ni porogaramu y'ikoranabuhanga izajya ifasha umucuruzi gushyiramo amakuru y'ubucuruzi bwe, nk'ibyo yaranguye, ibyo yacuruje, amafaranga yungutse cyangwa se ayo yahombye. Izajya inamuha inama ku nguzanyo ashobora guhabwa za Banki ya Kigali bitewe n'ingano y'amafaranga afite n'imiterere y'ubucuruzi bwe.
BK Hackathon yatangiranye n'abantu bagera kuri 300 batanze imishinga itandukanye, gusa muri yo icumi ni yo yabashije kugera ku cyiciro cyanyuma.
Aya marushanwa Banki ya Kigali yifuza ko yajya aba buri mwaka mu guteza imbere ikoranabuhanga mu mitangire ya serivisi.
Umuyobozi Mukuru wa Banki ya Kigali, Diane Karusisi yavuze ko amarushanwa ya BK Hackathon yateguriwe urubyiruko rukora muri BK kuko rushoboye
Akanama nkemurampaka gasobanurirwa imishinga yageze ku cyiciro cya nyuma cya BK Hackathon
Umushinga wahawe izina rya Inkindi ni wo watsindiye igihembo nyamukuru cya miliyoni 20 Frw
Itsinda rya BK 360 ni ryo ryabaye irya kabiri muri aya marushwanwa, ritsindira miliyoni 15 Frw
Umushinga Kira ni wo wabaye uwa gatatu muri aya marushanwa, utsindira miliyoni 10 Frw
Imishinga yose yageze ku cyiciro cya nyuma cya BK Hackathon, itabashije gutsinda yahawe miliyoni 5 Frw
Umunyamabanga Nshingwabikorwa w'Umurenge wa Kabare, Kagabo Jean Paul, yabwiye IGIHE ko amakuru bamenye ari uko uwo mugabo yatangiye gusambanya umwana we w'umukobwa afite imyaka irindwi, bituma umwana atoroka aragenda kuko yatinyaga kubivuga kuko yumvaga ko Se yamumerera nabi.
Ati ' Nyuma yaje kugaruka, agarutse na none Se arongera bituma yongera arigendera, gusa ntituzi ngo bwo yagiye afite imyaka ingahe.'
'Umukobwa rero yageze aho abibwira nyina, yamubwiye ko se ashaka kumufata kungufu kandi ko arwaye Sida adashaka kwanduza nyina ni uko byamenyekanye.''
Kagabo yavuze ko uwo mugabo kuri ubu yamaze gutabwa muri yombi ashyikirizwa Urwego rw'Ubugenzacyaha kugira ngo hakorwe iperereza kuri iki cyaha akekwaho.
Uyu muyobozi yavuze ko uyu mugabo afungiye kuri sitasiyo ya RIB ya Ndego mu gihe iperereza rigikomeje ngo hamenyekane niba koko yarasambanyije uyu mukobwa we.
Nyuma y'imyaka 31 RDC iracyahura n'ibibazo bikomoka ku ngengabitekerezo y'ivangura n'amacakubiri bituma ihora mu ntambara z'urudaca.
Intambara zo mu Burasirazuba bwa RDC, by'umwihariko iyo Ihuriro ry'Ingabo za Congo, Wazalendo, Abacanshuro b'Abanyaburayi n'Ingabo z'u Burundi zihanganyemo n'Umutwe wa M23, nta kabuza ko zifite aho zihuriye n'urugamba rwo kurwanya ingengabitekerezo ya Jenoside, itizwa umurindi n'ibihugu byakolonije Akarere, bihora bigoreka amateka y'ibihugu byo mu Biyaga Bigari.
Ikibazo gikomeye ni uko ingaruka za Jenoside kenshi zishegesha benshi byerekana ko abayiteguye n'abayikoze uwo mugambi baba bawishimiye koko ari yo ntego. Ariko bibagirwa, ko abayikorewe bashobora gushibuka.
Umwanditsi w'igitabo 'The Metastases of the Genocide Against the Tutsis', Rurangirwa Mihayo Alphonse ashingiye ku byo yanyuzemo ahangana n'ingaruka za Jenoside yakorewe Abatutsi, yerekana ko hari icyizere imbere h'Akarere, binyuze mu rubyiruko rwahawe ubumenyi bufite ireme, rwiteguye gukora ndetse n'ukwishyira hamwe kw'ibihugu binyuze mu nzira y'ibiganiro.
Ibikorwa byimakaza akarengane bikeneye ko hacukumburwa inkomoko yabyo.
Kuva mu 1994, ubwo Jenoside yakorewe Abatutsi yari imaze guhekura u Rwanda mu minsi 100 gusa, umuryango mpuzamahanga n'Akarere kose byahisemo kwicecekera.
Uku guterera agati mu ryinyo byatije umurindi ubwicanyi, bunarenga imipaka kuko RDC n'u Burundi biri mu bihugu byagizweho ingaruka zikomeye.
Ni ngombwa kugaruka ku makosa amwe yakozwe n'abagiye ku butegetsi uko imyaka yagiye ikurikirana, nka Mobutu Sese Seko wahaye icumbi abakoze Jenoside mu Rwanda, binagira uruhare mu guhungabanya umutekano mu Karere.
Mu ugushyingo 2022, Moïse Katumbi yavuze ko ari ngombwa kumenya imizi y'ibi bibazo aho kureba gusa ingaruka nyamara bikeneye gukemurwa mu mizi yabyo.
Ingendo za Papa Francis na Perezida Emmanuel Macron zarushijeho kugaragaza ukuri ku mateka n'ibibera muri RDC, bituma igihugu gisabwa kwirengera ibikorwa byacyo no guhangana n'ingaruka z'ubukoloni cyanyuzemo.
Kugeza ubu amacakubiri ashingiye ku moko y'Abahutu n'Abatutsi atarahozeho mu bihe byashize, yacengejwe n'ubutegetsi bwa gikoloni, aba inzitizi ku mahoro n'ubumwe mu Karere.
Hakenewe kwamagana ingengabitekerezo ya Jenoside mu Karere
Ambasaderi Vincent Karega wanditse ijambo ry'ibanze muri iki gitabo, yavuze ko Jenoside yakorewe Abatutsi yagize ingaruka nyinshi ku Karere kose k'Ibiyaga Bigari.
Karega, agaragaza ko hakenewe kumenya no kwamagana ikwirakwizwa ry'ingengabitekerezo ya Jenoside n'ingaruka zabyo ku buzima bw'amoko atandukanye ndetse no ku mahoro n'iterambere rirambye.
Ashima umwanditsi Rurangirwa Mihayo Alphonse ku buryo yanditse ku ngingo ikenewe kandi agashyiramo amakuru y'ingirakamaro.
Yizera ko iki gitabo kizafasha abayobozi n'abaturage mu kumva no guhangana n'ingaruka z'ivangura, binatanga impuruza ku Isi yose.
Iki gitabo kigaragaramo ubuzima bukomeye umwanditsi yanyuzemo n'umuryango we ku ngoma ya Parmehutu, imyaka bamaze mu buhunzi n'ibindi byago byinshi byibasiye umuryango wose.
Yiyemeje kuba ijwi ry'abarokotse Jenoside mu kwamagana imyumvire ishingiye ku rwango. Binyuze mu nyandiko ze, atanga ubutumwa bukangurira ibiganiro n'ubufatanye mu kubaka amahoro, ubutabera, no guha agaciro umuntu.
Igitabo “The Metastases of the Genocide Against the Tutsis” ni intwaro ikomeye igaragaza uko Jenoside yagize ingaruka zikomeye kandi zikomeje kwibasira Akarere k'Ibiyaga Bigari. Ni ubutumwa bukangurira guverinoma, inzego n'abantu bose kumva ibikwiye gukorwa.
Mihayo atanga icyerekezo cy'ahazaza heza haturuka ku burezi, imbabazi no gukorera hamwe mu nyungu z'amahoro n'iterambere rirambye.
Inzira igana ku mahoro n'iterambere, yaba kuri RDC cyangwa ku Karere kose, ni ingenzi. Iyo nzira ishingiye ku bwiyunge, kumenya uruhare rwa buri wese no kubaka ahazaza hashingiye ku kubahana. Kurenga ibikomere by'ahahise no kwiyemeza kubaho mu Isi itarangwamo ivangura n'ihohoterwa.
Ni igitabo gikwiriye gusomwa cyane kuko umwanditsi yagihaye umwanya mu bushakashatsi n'ibitekerezo bye bwite usanga mapaji 533.
Ndizera ko kizashyirwa mu ndimi nyinshi kikagera mu bihugu byinshi.
Umwanditsi w'igitabo 'The Metastases of the Genocide Against the Tutsis', Rurangirwa Mihayo Alphonse
Mu irushanwa ry'umupira w'amaguru ryateguwe na Ruyenzi Sporting Club mu rwego rwo Kwibuka Abasiporutifu bazize Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, umukino wa nyuma wabaye kuri uyu wa 22 Kamena 2025, ikipe ya OLYMPIC FCA yanditse amateka itsinda abakanyujijeho muri Ruhango, by'umwihariko abakiniye ikipe y'Igihugu(Amavubi), itwara igikombe.
Igikorwa cyo gukina umukino wa nyuma wahuje FAPA na OLYMPIC FCA, cyabanjirijwe n'urugendo abagize Ruyenzi Sporting Club( yateguye iri rushanwa) bakoreye ku rwibutso rwa Jenoside yakorewe Abatutsi rw'Akarere ka Kamonyi ahazwi nko mu Kibuza, aho bunamiye bakanashyira indabo ahashyinguwe mu cyubahiro imibiri y'Abatutsi isaga ibihumbi 48.
Mbere yo gusura mu rwibutso aharuhukiye imibiri y'Abatutsi bishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi 1994, baganirijwe ku mateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda, by'umwihariko mu Makomine yahujwe akabyara Kamonyi ya none.
Babwiwe Ububi bwa Jenoside yakorewe Abatutsi, babwirwa ubugombe yakoranywe ndetse na bamwe mu bagize uruhare mu kwica Abatutsi. Basabwe gukora Siporo bazirikana gushyira imbaraga mu gukumira no kwamagana ikibi cyose cyasubiza u Rwanda n'Abanyarwanda inyuma, barwanya uwo ariwe wese uhakana akanapfobya Jenoside yakorewe Abatutsi.
Nyuma yo kuva ku Rwibutso rw'Akarere ka Kamonyi ahazwi nko mu Kibuza, berekeje kuri Sitade ya Ruyenzi ari naho habereye umukino wa nyuma wahuje FAPA na OLYMPIC FCA, iminota 90 y'umukino irangira amakipe yombi anganya ibitego 2-2, biyambaza Penaliti, OLYMPIC FCA itsinda FAPA 4-5 itwara igikombe.
Ndanyuzwe Gustave bakunda kwita Barisa, Kapiteni wa OLYMPIC FCA ari nayo yatwaye iri rushanwa yabwiye intyoza.com ko gukina n'abakanyujijeho mu mupira w'amaguru (Amavubi) byari ishema kuri bo nubwo ngo umukino utari woroshye.
Gustave Ndanyuzwe/Kapiteni wa OLYMPIC FCA.
Ati' Umukino wari ugoye, warimo ishyaka ryinshi kandi ryiza n'umupira mwiza. Gukina n'abakanyujijeho mu Mavubi ni iby'agaciro. Twababanje ibitego 2 barabigombora ubona ko umukino ushimishije. Tubavanyemo ku Mapenalite 5 kuri 4 ariko mu by'ukuri twishimiye igikombe tubonye tugashimira n'Ubuyobozi bwateguye rino rushanwa ryo Kwibuka Abasiporutifu bazize Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994'.
Abakinnyi ba OLYMPIC FCA mbere yo gucakirana na FAPA.
Agira kandi ati' Iyo dukinnye irushanwa nk'iri ng'iri turushaho ku bibuka kandi tukabaha agaciro tunazirikana ko ikivi batushije tuzacyusa, twirinda Ingengabitekerezo ya Jenoside ndetse tukumvira Amategeko y'Igihugu'. Akomeza asaba Abasiporutifu bose kuzirikana akamaro ka Siporo mu buzima bwa buri munsi ariko kandi no kuyikoresha nk'intwaro ihuza abantu, yubaka buri wese.
Asaba ko mu irushanwa nk'iri ry'ubutaha harebwa uko hategurwa n'igikorwa cyo kuremera Abarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi batishoboye, bigahuzwa no gusoza irushanwa kugira ngo Ubutumwa bwateganijwe bwaguke kurusha.
Butare Léonard/Ruyenzi Sporting Club.
Butare Léonard, Umwe mu banyamuryango ba Ruyenzi Sporting Club ifite iri rushanwa mu nshingano akanaba umwe mu bariteguye, avuga ko ryitabiriwe n'Amakipe 8, ko kandi muri rusange ryagenze neza. Ahamya ko ibyo banyuzemo bibaha ishusho yo kuritegura neza kurushaho ubutaha, ku buryo rizaba riri ku rundi rwego rurenze urusanzwe.
Avuga ko iri rushanwa ribaye ku nshuro ya Gatatu, ko ryatangiye riri ku rwego rw'Umurenge, Umwaka wa Kabiri rijya ku rwego rw'Akarere aho n'uyu mwaka ariko byakomeje, ariko uko umwaka ushira ngo amakipe agenda yiyongera. Bifuza kandi ko ryaguka rikaba irushwa ritagarukira ku rwego rw'Akarere gusa.
Mu kibuga, abayobozi basuhuzanyaga n'Abakinnyi.
Butare, hari icyo avuga kigenderewe cyane muri iri rushanwa ryo Kwibuka Abasiporutifu. Ati' Muri rusange dusanzwe twibuka Abatutsi bose bazize Jenoside yakorewe Abatutsi, ariko muri abo twibuka harimo n'Abasiporutifu bazize Jenoside yakorewe Abatutsi. Ni abantu iyo ukurikiranye usanga baratangaga ibyishimo mbere ya Jenoside. Bamwe bakinaga ku rwego rw'ibyari Amasegiteri, abandi ku rwego rw'Amakomine, abandi bakinira amakipe y'Amashuri. Ni abantu babaga bari mu nzego zitandukanye, batangaga ibyishimo mu gihe bakinaga kandi buri wese akumva aryohewe, kubibuka rero ni iby'agaciro kandi bizahoraho'.
Asaba ko iri rushanwa Akarere ka Kamonyi karishyira muri gahunda z'ibyiciro byihariye, aho mu gihe cy'iminsi 100 yo Kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi hajya hakorwa irushanwa nk'iri rigamije Kwibuka by'umwihariko Abasiporutifu bazize Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.
Eric Nsengiyumva/IBUKA Kamonyi.
Eric Nsengiyumva, Komiseri ushinzwe Kwibuka mu Karere wari uhagarariye Ibuka ku rwego rw'Akarere ka Kamonyi, yashimiye Ruyenzi Sporting Club yateguye iri rushanwa rigamije Kwibuka Abasiporutifu bazize Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.
Avuga ko nk'ubuyobozi bwa IBUKA bazakomeza kuba hafi Ruyenzi Sporting Club mu bikorwa nk'ibi bigamije Kwibuka Abasiporutifu bazize Jenoside yakorewe Abatutsi ari nako baharanira kuganira n'Ubuyobozi ku buryo igikorwa nk'iki cyashyirwa mu bindi bikorwa cyangwa gahunda zose z'Akarere by'umwihariko mu gihe cyo Kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi, nk'ikiciro gisanga ibindi byihariye.
Appoline Kangabire/Kamonyi.
Appoline Kangabire, Umukozi w'Akarere ka Kamonyi ushinzwe ishami ry'Imiyoberere akaba ari nawe wari uhagarariye ubuyobozi bwa bw'Akarere yashimiye Ruyenzi Sporting Club ku bw'iki gikorwa yateguye cyo Kwibuka abari Abasiporutifu by'Umwihariko mu karere ka Kamonyi.
Avuga ko ibi ari igikorwa Akarere gaha agaciro, ko kandi kazakomeza kubaba hafi. Yabwiye abateguye iri rushanwa ko hagiye kurebwa uko iki kiciro cyakwegerezwa ibindi byibuka ababo mu buryo bwihariye. Avuga ko ikifuzo cya Ruyenzi Sporting Club akigeza ku buyobozi ko kandi hari icyizere ko cyakirwa neza n'ubuyobozi.
Kangabire, ahamya kandi ko umunsi nk'uyu ari umwanya mwiza aho buri wese akwiye Kwibuka uwo yakundaga yaba ari Umukinnyi n'utari we. Ati' Aho bari ubu baranezerewe ku bwacu, ku bw'iki gikorwa'.
Aha, itsinda rya Ruyenzi Sporting Club ryagiye ku rwibutso rwa Kibuza, barimo basobanurirwa amateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi, by'umwihariko abaruhukiye muri uru rwibutso.
Mu kibuga kuri Sitade ya Ruyenzi, uwo ni Sugira wasuhuzaga abasifuzi.
Abakanyujijeho mu Mavubi/FAPA. Ababanje mu kibuga.
Abakapiteni bombi batomboraga ikibuga.Kangabire na Eric batangiza umupira.Aha, babanje gufata Umunota wo Kwibuka.
Penaliti nizo zakijije urubanza, FAPA iratsindwa.OLYMPIC FCA yatahukanye instinzi kuri Penaliti.
Murangwa wakiniye Rayon Sports yatanze ikiganiro, avuga uburyo kuba umukinnyi biri mu byamurokoye mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi ubwo yari agiye kwicwa.Yves Ntabana, yatanze ikiganiro, agaruka ku mateka ya Siporo, uko bamwe bayikoresheje nabi ariko kandi anagaruka kuri amwe mu mazina y'Abasiporutifu bakoze neza bakwiye no kwigirwaho.Amakipe yitabiriye yashimiwe ahabwa icyemezo cy'ishimwe.
Kapiteni wa OLYMPIC FCA na Perezida bashyikirizwa Igikombe.
Ubwo butumwa bwagarutsweho ubwo Umujyi wa Kigali wibukaga ku nshuro ya 31 abazize Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.
Hibukwaga kandi Abatutsi 50 bakoreraga Préfecture de la Ville de Kigali, amakomini yayo n'abakoraga mu nkengero zayo mu cyahoze ari Kigali Ngari, hose hakaba ari mu Mujyi wa Kigali uyu munsi.
Icyo gikorwa cyabereye ku Rwibutso rwa Jenoside yakorewe Abatutsi rwa Nyanza ya Kicukiro.
Meya Dusengiyumva yavuze ko ibikorwa abayobozi bakora bigira impinduka ku baturage kandi ko mu gihe bibaye bibi bishobora koreka imbaga nk'uko byagenze muri Jenoside yakorewe Abatutsi.
Ati 'Iyo uyobora Umujyi wa Kigali ukumva ibikorwa bya Col. Renzaho Tharcisse biragoye kumva ko umuntu ushinzwe kuyobora abantu yavuga ko abo ayobora ari imyanda bagomba kujyanwa mu yindi.'
Ati 'Kuri uru rwibutso rwa Nyanza ya Kicukiro hiciwe Abatutsi barenga 3000 bari bamaze gutereranwa n'Ingabo z'Umuryango w'Abibumbye. […]. Uwari Perefe wa Kigali, Col. Renzaho yabasanze hariya Sonotubes atanga amabwiriza ko bajyana abo Batutsi bakabasangisha iyindi myanda. Abo ni bo bayobozi bari bari mu nzego turimo uyu munsi.'
Yavuze ko ibyo abayobozi bakoze biteye isoni kubyumva ariko ko bitanga isomo mu miyoborere yo kwirinda ko amateka mabi nk'ayo yazasubiramo ndeste ko icyizere cy'icyo cyerecyezo gihari.
Ati 'Uyu munsi Umujyi wa Kigali ni umwe mu mjiyi itekanye ku Isi hose. Turushaho guharanira n'uburyo ushobora gukurura abakerarugendo. Ni icyerecyezo cy'ubuyobozi bwiza bw'Igihugu cyacu dukwiye gukomeza gusigasira.'
Visi Perezida w'Inteko Ishinga Amategeko umutwe w'Abadepite, Sheikh Musa Fazil Harerimana yagarutse ku mpamvu hari abagipfobya Jenoside nyuma y'imyaka 31 n'uburyo nta shingiro bifite.
Ati 'Ubu turava hano hari abatangiye kuvuga ko ibyo twavuze twabeshye. Impamvu zibibatera ni ipfunwe ry'uko batishe abantu bose nk'uko babiteganyaga, ikindi ni ugutsindwa. Abakora Jenoside iyo batsinzwe baba bashaka gukora uko bashoboye kugira ngo hajyeho ubuyobozi butemera ko yabayeho.'
Usanase Pétronille yavuze ko muri abo bari abakozi harimo abe bane.
Mu izina ry'imiryango y'ababuze ababo, yashimye uburyo Umujyi wa Kigali wabafashije mu mibereho bakongera kwiyubaka ndetse ashima n'ubuyobozi bwiza bw'Igihugu muri rusange.
Meya w'Umujyi wa Kigali, Dusengiyumva Samuel yanenze Col. Renzaho Tharcisse wari Perefe wa Kigali wise Abatutsi imyanda ndetse agategeka ko bicwa
Umushakashatsi ku mateka ya Jenoside, Tom Ndahiro yasobanuye uburyo abantu babibwemo urwango rukabije rwagajeje ku kwica Abatutsi
Sheikh Mussa Fazil Harerimana yagarutse ku mpamvu hari abagipfobya Jenoside yakorewe Abatutsi nyuma y'imyaka 31 ibaye
Usanase Pétronille mu izina ry'imiryango y'ababuze ababo, yashimye uburyo Umujyi wa Kigali wabafashije mu mibereho bakongera kwiyubaka
Gasasira Jean Marie Maurice yavuze uburyo yarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi bigoranye
Mu gihugu cy’u Bubiligi, Abanyarwanda batuye o ndetse n’inshuti zabo baturutse mu bindi bihugu bateraniye hamwe mu myigaragambyo igamije gusaba irekurwa rya Ingabire Victoire Umuhoza, usanzwe wiyita umunyapolitiki utavuga rumwe n’ubutegetsi bw’u Rwanda. Iyi myigaragambyo yabaye nyuma y’uko Urwego rw’Ubugenzacyaha mu Rwanda (RIB) rwatangaje ko rwatangiye kumukurikirana ku byaha birimo gucura umugambi wo guhirika ubutegetsi.
Muri iyo myigaragambyo, hagaragaye amazina azwi cyane mu biyita ko ari abanyapolitiki n’abaharanira uburenganzira bwa muntu bakunze kugaragaza ibitekerezo bikarishye kuri Leta y’u Rwanda. Barimo Musabyimana Gaspard, umunyamakuru umaze igihe mu buhungiro, Placide Kayumba uyobora ishyaka FDU-Inkingi, Niyibizi Michael ushinzwe ibikorwa bya Sit-In Movement, ndetse na Mazimpaka Hervé wo mu ishyaka rya FDU-Inkingi umaze igihe agaragara ku mbuga nkoranyambaga atavuga neza ubuyobozi bw’u Rwanda.
Mazimpaka Hervé, bivugwa ko na mbere y’uko ajya mu buhungiro yari asanzwe atangaza amagambo asebya igihugu cyane cyane ubwo yigaga mu Ishuri ry’Imyuga n’Ubumenyingiro rya IPRC Kigali.
Iyi myigaragambyo ibaye hashize amasaha make RIB itangaje ko yafunze Ingabire Victoire ku wa Kane w’icyumweru gishize, akaba ategereje gushyikirizwa Ubushinjacyaha nk’uko byategetswe n’urukiko. Urwego rw’Igihugu rushinzwe Ubugenzacyaha rwavuze ko rwatangiye iperereza ku byaha bikekwa kuri Ingabire birimo “gushaka guhirika ubutegetsi, kurema umutwe w’abagizi ba nabi no gutegura ibikorwa bigamije gukurura imvururu muri rubanda.”
Ibi bibaye mu gihe Perezida wa Repubulika y’u Rwanda, Paul Kagame, aherutse kuvuga ko abashaka gusebya u Rwanda no kuruharabika badakwiriye guhabwa umwanya mu buzima bw’Abanyarwanda. Ibi yabitangaje ku wa 7 Mata 2025 mu muhango wo gutangiza icyumweru cy’Icyunamo cyo kwibuka ku nshuro ya 31 Jenoside yakorewe Abatutsi, aho yashimangiye ko 'abakangisha u Rwanda ibihano n’abakomeje kurushinja ibinyoma bakwiriye kujya mu kuzimu.'
Yavuze kandi ko Abanyarwanda n’Abanyafurika badakwiye kwemera kubaho mu buzima bwo guteshwa agaciro, ahubwo ko bagomba kubaho bahangana. Yagize ati : 'Mufite ibibazo byanyu, mukwiye kuba muhangana nabyo aho kubitwegekaho. Go to hell, just go to hell.'
Aya magambo akakaye yashimangiwe nk’ubutumwa bwihariye bugenewe abafite imigambi yo guhungabanya ituze n’umutekano w’u Rwanda, by’umwihariko binyuze mu bikorwa bibera mu mahanga nko gushyigikira abaregwa ibyaha bikomeye birimo ibyo kugirira nabi igihugu.