Author: webrwanda

  • BRALIRWA mu nzira yo guteza imbere ubuhinzi bw'ibinyampeke byifashishwa mu kwenga inzoga – #rwanda #RwOT

    Mu 2023, urwego rwo kwenga inzoga ku rwego mpuzamahanga rwagize uruhare mu mirimo ijyanye n'ubuhinzi irenga 6.400.000.

    Abahinzi ku ruhando mpuzamahanga bahinga toni z'ibinyampeke bizwi nka 'barley' zibarirwa muri za miliyoni ku mwaka kugira ngo haboneke ibikenerwa bihagije mu kwenga inzoga.

    Ibyo bigira ingaruka mu bukungu kandi zikagera mu buryo bugaragara ku muturage wo hasi.

    Kuba inzoga zikunze gukorwa hifashishijwe ibikoresho bikomoka imbere mu gihugu, bituma inganda zikora inzoga zishora imari nyinshi mu buhinzi bw'imbere mu gihugu.

    Mu Rwanda, BRALIRWA ishyize imbere gahunda yo gukoresha ibikomoka imbere mu gihugu hagamijwe guteza imbere abahinzi.

    Abahinzi b'Abanyarwanda benshi bamaze kwitabira iyo gahunda, aho bahabwa imbuto z'indobanure, ubujyanama mu buhinzi n'ibikoresho bigezweho bibafasha mu kongera umusaruro no kuzamura imibereho yabo.

    Ubu bufatanye burenga gusa ku kuba uruganda rubona ibyo gukoresha mu kwenga inzoga ahubwo bukanateza imbere agace abahinzi batuyemo.

    Guhera mu 2019, BRALIRWA yabaye mu bigo bya mbere byatangije ubuhinzi bw'ubwoko bw'ingano bengamo inzoga 'barley' mu Rwanda aho mbere zakurwaga i Burayi.
    Kuri ubu uruganda rufasha amakoperative n'abahinzi bato binyuze mu kubahugura no kubafasha kubona inyongeramusaruro n'ubujyanama mu bijyanye n'ubu buhinzi.

    Ibyo bigamije gutuma haboneka umusaruro mwiza mu buryo buhoraho no guteza imbere urwego rw' ubuhinzi binyuze mu guha abahinzi isoko ryizewe nabo bakagira icyo bakuramo.

    Umuhinzi wo mu Karere ka Gicumbi, Nkurunziza, yagaragaje ko BRALIRWA Plc yabafashije guteza imbere ubwo buhinzi cyane ko ibagurira umusaruro ku gihe.

    Ati 'BRALIRWA yaduhaye ibikoresho bigezweho byadufashije kugabanya umusaruro wangirikaga. Uko batugurira ku gihe byagize uruhare mu iterambere ryacu. Natangiranye na hegitare 10 ariko ubu nishimiye kugera kuri hegitare 50.'

    Umuyobozi ushinzwe umusaruro n' ibicuruzwa muri BRALIRWA PLC, Samuel Murumu, yavuze ko uruganda rufite gahunda yo guteza imbere abaturage b'aho rukorera.

    Ati 'Twiyemeje gukomeza gukoresha ibikomoka imbere mu gihugu mu buryo burambye, kandi binyuze muri gahunda yacu ya 'Brew a Better World', dufite intego ihamye yo gufasha abaturage bo mu duce dukoreramo.'

    Yakomeje agaragaza ko biyemeje gukomeza gukorana n'abahinzi b'Abanyarwanda bya hafi mu rwego rwo kubaka uruhererekane rugamije iterambere ridaheza, rirambye kandi ryubakiwe kuri gahunda y'urwo ruganda y'igihe kirekire.

    Uru ruganda rufite gahunda yo kubakira ubushobozi abahinzi bo mu Rwanda ku buryo bazajya babasha kubona toni 7000 za barley na toni 21000 z'ibigori bitarenze mu 2030.

    Uretse kuba inzoga zitanga umusanzu ukomeye ku musaruro mbumbe w'igihugu no ku misoro yinjira mu isanduku ya Leta, inzoga zifasha no mu guteza imbere urwego rw'umurimo mu nzego zitandukanye zirimo ubuhinzi, ubwikorezi, inganda ndetse no kwakira abashyitsi.

    Mu rugendo u Rwanda rurimo rugana ku kubaka inganda zirambye, uburyo BRALIRWA ikoramo ni urugero rwiza rugaragaza uko ishoramari ryigenga rishobora guhuza inyungu n'intego z'iterambere rirambye.

    BRALIRWA yatangije gahunda yo guhinga ingano zifashishwa mu kwenga inzoga mu Rwanda

    BRALIRWA yafashije abahinzi no kubona ibikoresho by’ibanze

    Abahinzi bishimira umusaruro babona mu ngano zengwamo inzoga ziri guhingwa mu Rwanda

    BRALIRWA yiyemeje guteza imbere ubuhinzi bw'ibinyampeke byifashishwa mu kwenga inzoga


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/bralirwa-mu-nzira-yo-guteza-imbere-ubuhinzi-bw-ibinyampeke-byifashishwa-mu

  • Kayonza: BPR Bank Rwanda yafashije abaturage b'aho yatangiriye, ishami ryaho irihindura inzu y'ubudozi – #rwanda #RwOT

    Ni igikorwa cyabaye kuri uyu wa Mbere tariki ya 4 Kanama 2025, ubwo BPR Bank Rwanda yifatanyaga n'abaturage bo mu Kagari ka Nkamba mu Murenge wa Ruramira ari naho iyi banki yavukiye mu kwizihiza imyaka 50 imaze.

    Mu kwitura aba baturage, BPR Bank Rwanda PLC yafashe inzu yatangirijwemo bwa mbere ishyiramo ihuriro ry'abadozi ba Ruramira, inabatera inkunga y'imashini 20 zidoda kugira ngo zibafashe mu kwiteza imbere.

    Nsengiyumva Ludoviko w'imyaka 79 wafunguye konti bwa mbere muri BPR Bank Rwanda, yavuze ko hari amafaranga yahiriye mu nzu ye ubwo yabaga muri Nyakatsi biramubabaza cyane, ubwo banki yahazaga rero ngo yahise aba uwa mbere mu gufunguzamo konti kugira ngo amafaranga ye abone aho ayabika hizewe.

    Yavuze ko iyi banki ikimara gufungurwa yabafashije gutera imbere, ibarinda kwangiza amafaranga ku buryo muri iki gihe bishimira iterambere bagezeho babikesha BPR Bank Rwanda PLC.

    Kantarama Aulerie wavuze mu izina ry'abandi badozi basaga 80, yashimiye BPR Bank Rwanda ku nkunga babateye zirimo imashini 16 zidoda, izifuma, izisirifiya n'izindi zishyira ubwiza ku myenda, yizeza iyi banki ko bazazikoresha neza bakiteza imbere.

    Ati 'Tuzazibyaza umusaruro tuzamure imibereho yacu, iy'Akarere n'igihugu muri rusange. Hari abana babyaye imburagihe, bazatugana tubafashe tubigishe batere imbere. Natwe mbere twagiraga ibibazo byo kubura aho dukorera, aho tusirifiza imyenda ariko ubu tugiye kujya tubikorera hano dutere imbere.''

    Umuyobozi Mukuru wa BPR Bank Rwanda, Mutesi Patience, yavuze ko bagarutse ku ishami rya mbere rya BPR Bank mu rwego rwo kwizihiza imyaka 50 iyi banki imaze. Yavuze ko bifuje gufasha ishyirahamwe rikora ubudozi mu rwego rwo kurizamurira imibereho.

    Ati 'Twabahaye inzu yo gukoreramo, twabahaye imashini 20, tuzajya tunabaha ubumenyi mu kuyobora ishyirahamwe no mu gukora birushijeho kugira ngo biyongere ingufu n'ubumenyi ku buzima bwabo.''

    Mutesi yavuze ko banatanze amabati 3000 kugira ngo Akarere kazayakoreshe mu kubakira imiryango itishoboye. Yijeje ubuyobozi bw'Akarere ka Kayonza ko bazakomeza gukorana bya hafi kuko ari igicumbi cya BPR Bank Rwanda.

    Perezida w'Inama y'Ubutegetsi ya BPR Bank Rwanda, Rubagumya George William, yashimiye abaturage ba Nkamba bashinze ikigo cy'imari cyaje kuvamo BPR Bank Rwanda, abizeza ko inyungu bazakomeza kuzibona nk'abanyamigabane.

    Guverineri w'Intara y'Iburasirazuba, Pudence Rubingisa, yashimiye BPR Bank Rwanda ku musanzu wayo mu iterambere ry'abaturage cyane cyane aba Ruramira aho yatangiriye.

    Ati 'Twemeranyije ko bakomeza gufatanya natwe nk'inzego zegereye abaturage mu buyobozi ariko noneho nk'abikorera muri aya matsinda y'abaturage kugira ngo ibyo tubona mu buhinzi n'ubworozi bigenda bizamuka mu buryo bw'umusaruro habeho kubyongerera agaciro, tubegereze ibikorwa banki ishoremo imari tubone byinshi bakora.''

    BPR Bank Rwanda yatangiriye i Nkamba mu Murenge wa Ruramira mu Karere ka Kayonza mu 1975 ari koperative, yaje kuba Banque Populaire du Rwanda yihuza na KCB Bank Rwanda bihita bihinduka BPR Bank Rwanda.

    Inzu ya mbere BPR Bank yakoreyemo, yahawe ihuriro ry’abadozi ba Ruramira

    Abayobozi ba BPR Bank Rwanda bari kumwe n’Umuyobozi w’Akarere ka Kayonza, Nyemazi John Bosco ndetse na Guverineri Rubingisa bafunguye ku mugaragaro inzu izajya ikorerwamo ubudozi

    Abayobozi batandukanye bitabiriye ibi birori

    Kantarama Aulerie wavuze mu izina ry’abandi badozi yijeje BPR Bank ko bazakomeza kwigisha n’abandi kugira ngo babageze ku iterambere

    Nsengiyumva wafunguye konti muri BPR Bank Rwanda bwa mbere ni umwe mu bigisha abandi kudoda

    Abaturage ba Nkamba bishimiye imashini zidoda bahawe

    Umuyobozi Mukuru wa BPR Bank Rwanda, Mutesi Patience, yavuze ko bazakomeza guteza imbere agace ka Nkamba nk’igicumbi cy’iyi banki

    Umuyobozi w’Akarere ka Kayonza, Nyemazi John Bosco, yavuze ko bishimira iterambere BPR Bank ikomeje kugeza ku baturage

    Shema usanzwe ari umukozi wa BPR Bank Rwanda niwe wari umusangiza w’amagambo

    Perezida w’Inama y’Ubutegetsi ya BPR Bank Rwanda, Rubagumya George William, yashimiye abaturage ba Nkamba

    Inzu BPR Bank yatangiriyemo kuri ubu yashyizwemo ihuriro ry’abadozi ba Ruramira banahabwa ibikoresho


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/kayonza-bpr-bank-rwanda-yafashije-abaturage-b-aho-yatangiriye-ishami-ryaho

  • Nyamasheke: Umwana w'imyaka 15 yarohamye mu Kivu arapfa – #rwanda #RwOT

    Byabereye mu Mudugudu wa Munimba, Akagari ka Rugali ku wa 3 Kanama 2025, ubwo uyu mwana wo mu Kagari ka Nyakabingo yari yagiye gusura bagenzi be.

    Saa Cyenda z'igicamusi nibwo uyu mwana yarohamye. Amakuru yatanzwe n'umwana boganaga witwa Niyigena Erneste w'imyaka 13.

    Inzego z'umutekano zahise zifatanya n'ubuyobozi bw'ibanze gushaka uwo mwana, umurambo we bawubona bukeye bwaho tariki 4 Kamena.

    Umuvugizi wa Polisi y'u Rwanda mu Ntara y'Iburengerazuba, SP Twajamahoro Sylvester yabwiye IGIHE ko ubuyobozi bw'Umurenge wa Macuba na Polisi y'u Rwanda bakoranye inama n'abaturage babasaba kuba hafi y'abana babo muri iki gihe cy'ibiruhuko mu kwirinda impanuka zo mu Kiyaga cya Kivu.

    Ati “Turakangurira ababyeyi kwita ku bana muri iki gihe bari mu biruhuko babarinda kujya koga mu Kivu kuko bitera impanuka zitwara ubuzima bw'abana. Abantu bakuru nabo bagirwa inama yo kwirinda kujya mu mazi y'ikiyaga cya Kivu batambaye umwenda ubarinda kurohama”.

    I Nyamasheke, umwana w'imyaka 15 yarohamye mu Kivu arapfa


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/nyamasheke-umwana-w-imyaka-15-yarohamye-mu-kivu-arapfa

  • Umugambi mutindi wa Vital Kamerhe wabeshyeye u Rwanda (Video) – #rwanda #RwOT

    Kamerhe yashinje u Rwanda ibirego bidafite ishingiro, bivuga ko rwatwaye igice cy'ubutaka bwa RDC kigenzurwa n'Ihuriro AFC/M23.

    Benshi bibajije impamvu Kamerhe yahisemo gushinja u Rwanda ibinyoma, ingingo ikunze kwifashishwa n'ubutegetsi bwa RDC. Ese ibi ni ikimenyetso cy'uko RDC idashaka gushyira mu bikorwa ibikubiye mu mahame yasinyanye n'u Rwanda?

    Ku rundi ruhande, byagenda bite aya mahame adashyizwe mu bikorwa? RDC yahomba iki? Ibi ni byo twagarutseho mu kiganiro Tubijye Imuzi.


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/umugambi-mutindi-wa-vital-kamerhe-wabeshyeye-u-rwanda-video

  • Rutsiro: Uherutse gufungurwa yafatanywe udupfunyika 634 tw'urumogi – #rwanda #RwOT

    Uyu mugabo yafashwe ku wa 4 Kanama 2025, afatirwa mu Karere ka Rutsiro, Umurenge wa Kivumu, Akagari ka Karambi ho mu Mudugudu wa Gateko, ku isaha ya saa Cyenda z'amanywa.

    Yafatiwe mu mukwabu wakozwe hagendewe ku makuru yatanzwe n'abaturage, ukorwa n'inzego z'umutekano n'inzego z'ibanze.

    Umuvugizi wa Polisi y'u Rwanda, mu Ntara y'Iburengerazuba, SP Twajamahoro Sylvestre, yabwiye IGIHE ko uwafashwe byaturutse ku makuru yatanzwe n'abaturage.

    Ati 'Abapolisi bakimenya amakuru bihutiye kujya kumufata, bahageze baramusaka, ni bwo bamusanganye urumogi ndetse n'inzoga za Simba waragi n'itabi rya Manchester Red. Yarucuruzaga ndetse abakiriya bakaza kurumugurira iwe, yafashwe rero ku bufatanye n'amakuru yatanzwe n'abaturage, ari naho dukangurira n'abandi kujya batanga amakuru ku byaha nk'ibi.'

    Yavuze kandi ko atari ubwa mbere yari afungiwe icyo cyaha kuko yari amaze igihe gito afunguwe.

    Ati “Yari amaze umwaka arekuwe muri gereza n'ubundi ku cyaha cyo gucuruza urumogi. Inama tugira abantu ni uko batandukana n'umuco wo gucuruza ibiyobyabwenge birimo urumogi kuko bibagiraho ingaruka zirimo no gufungwa”.

    Uyu mugabo afungiwe kuri Sitasiyo ya RIB ya Kivumu ngo akorerwe dosiye ashyikirizwe Ubushinjacyaha akurikiranwe n'amategeko.

    Itegeko Nº68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 rigena ibyaha n'ibihano muri rusange ryakajije ibihano ku byaha bifitanye isano n'ibiyobyabwenge.

    Ingingo ya 263 mu gika cya gatatu havuga ko umuntu wese ukora, uhinga, uhindura, utunda, ubika, uha undi, ugurisha mu gihugu ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw'imiti ikoreshwa nka byo mu buryo bunyuranije n'amategeko, aba akoze icyaha.

    Iyo abihamijwe n'urukiko ahanishwa igifungo cya burundu n'ihazabu y'amafaranga y'u Rwanda arenze miliyoni makumyabiri ariko atarenze miliyoni mirongo itatu ku byerekeye ibiyobyabwenge bihambaye.

    Ku biyobyabwenge bikomeye uhamijwe icyaha ahanishwa igifungo kitari munsi y'imyaka makumyabiri ariko kitarenze imyaka 25 n'ihazabu ya miliyoni 15Frw ariko atarenze miliyoni 20Frw.

    Igifungo kitari munsi y'imyaka irindwi ariko kitarenze imyaka icumi n'ihazabu ya miliyoni 5Frw ariko atageze kuri miliyoni 10Frw ku byerekeye ibiyobyabwenge byoroheje.

    Umugabo wo mu Karere ka Rutsiro yafatanywe udupfunyika 634 tw’urumogi n’inzoga simba warage


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/rutsiro-uherutse-gufungurwa-yafatanywe-udupfunyika-634-tw-urumogi

  • Minisitiri Marizamunda yahaye umukoro abofisiye bashya basoje amasomo muri Kaminuza y'u Rwanda – #rwanda #RwOT

    Ibi yabitangarije mu muhango wo guha impamyabumenyi abofisiye bato barimo 20 bafite ipeti rya Lieutenant bize Ubuvuzi n'abandi 61 bafite ipeti rya Sous-Lieutenant bize ibijyanye n'Ubumenyi mu bya Gisirikare, wabaye kuri uyu wa 4 Kanama 2025, ku Ishuri rya Gisirikare rya Gako mu Karere ka Bugesera, aho baherewe aya masomo mu gihe cy'imyaka ine.

    Uyu muhango witabiriwe n'Umugaba Mukuru w'Ingabo z'u Rwanda, Gen Mubarakh Muganga, Umunyamabanga Mukuru w'Urwego rw'Igihugu rw'Ubugenzacyaha (RIB), Col Pacifique Kayigamba Kabanda, Minisitiri w'Uburezi, Nsengimana Joseph n'abandi bayobozi batandukanye.

    Muri uwo muhango Minisitiri Marizamunda yibukije abafosiye basoje amasomo ko nubwo bayasoje hari byinshi bikomeye bibategereje bishingiye ku cyizere Abanyarwanda babafitiye.

    Yagize ati 'Nabibutsaga ko n'ubwo muvuye hano, mufitiwe icyizere gikomeye n'igihugu cyose nk'abasirikikare bahawe ubumenyi ndetse bakanigishwa, mukwiriye kuzirikana ko mwinjiye mu Isi ihinduka kandi irimo ibibazo bishingiye ku bujura bw'ikoranabuhanga n'imihindangurikire y'ibihe. Uburezi mwahawe nizeye ko bwabateguriye guhangana n'ibyo bibazo biri hanze.'

    Yakomeje abibutsa ko impuzankano bambaye atari umurimbo gusa ahubwo ko ari ikimenyetso cy'icyizere abaturage bazabagirira kugira ngo babarindire umutekano ndetse banabahe serivis nziza.

    Ati 'Impuzankano mwambaye ntabwo ari umurimbo ahubwo ni ikimenyetso cy'icyizere abaturage babategerejeho mu kubarinda ndetse no kubaha serivisi nziza mu mirimo mugiye kujyamo.'

    Minisitiri Marizamunda kandi yasabye aba bofisiye ko bakwiriye kuba abayobozi beza b'intangarugero aho kugira ngo barangwe no gutanga amategeko ahubwo bakarangwa no kubaha.

    Ati 'Muzabe intangarugero, abo muyobora muzabubahe kandi mubahe agaciro kandi ntimuzibagirwe ko icyubahiro kiruta ibindi mu gisirikare ari ukurinda abadashoboye kwirinda. Ku miryango y'abasirikare muteraniye hano, mukwiriye kugira ishema kubera ko mwashyigikiye aba bayobozi bakiri bato mu gihe cy'imyitozo ikomeye bari barimo.'

    Ishuri rya Gisirikare rya Gako ryashinzwe mu 1999 rikaba ryigisha abasore n'inkumi batoranyijwe kwinjira mu Ngabo z'u Rwanda ku rwego rw'aba Ofisiye bakongererwa ubumenyi, indangagaciro, imikorere n'imyifatire myiza biranga umwuga wa gisirikare.

    Ku bufatanye na Kaminuza y'u Rwanda kuva mu 2015, iri shuri ryatangiye kwigisha amashami arimo Ubuvuzi rusange, Engineering, Ubumenyi mu bya gisirikare ( Social and Military Science).

    Mu 2022, hongewemo andi mashami ane ari yo imibare, Ubugenge, Ibinyabuzima n'Ubutabire.

    Abasoje amasomo none ni abize amashami y'Ubuvuzi ndetse n'Ubumenyi mu bya gisirikare.

    Minisitiri Marizamunda yibukije abofisiye basoje amasomo kutazatetereza Abanyarwanda babafitiye icyizere

    Aba basirikare binjiye mu cyiciro cy'abofisiye mu Ngabo z'u Rwanda

    Umugaba Mukuru w'Ingabo zirwanira ku butaka, Maj Gen Vincent Nyakarundi, yitabiriye uyu muhango

    Umuyobozi wa Kaminuza y’u Rwanda, Prof. Kayihura Muganga Didas, yibukije abasoje amasomo ko bagomba gukorera abaturage

    Minisitiri w’Uburezi, Nsengimana Joseph, yitabiriye uyu muhango

    Lt Dr. Eugene Parfait Ruhirwa wize Ubuvuzi no Kubaga na Sous Lieutenant Christian Izere wize Ubumenyi mu bya Gisirikare bahembwe nk’abanyeshuri bahize abandi

    Umugaba Mukuru w'Ingabo zirwanira ku butaka, Maj Gen Vincent Nyakarundi (ibumoso), Minisitiri w’Ingabo, Juvenal Marizamunda (hagati) n’Umugaba Mukuru w’Ingabo z’u Rwanda, Gen Mubarakh Muganga ubwo bageraga ahabereye uyu muhango

    Ababyeyi baje gushyigikira abana babo basoje amasomo

    Umuyobozi w'Ishuri Rikuru rya Gisirikare rya Gako, Brig Gen Franco Rutagengwa, yashimye umuhate n'umurava waranze abofisiye basoje amasomo

    Abofisiye 81 ni bo basoje amasomo kuri Kaminuza y’u Rwanda


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/impuzankano-mwambaye-ni-ikimenyetso-cy-icyizere-cy-uburinzi-abaturage

  • Sena yatumije Minisitiri w'Intebe – #rwanda #RwOT

    Byabaye kuri uyu wa 4 Kanama 2025, ubwo Abasenateri bagezwagaho raporo ya Komisiyo y'Iterambere ry'Ubukungu n'Imari ku gikorwa cyo kugenzura ibikorwa mu korohereza abaturage kubona ibicanwa bitangiza ibidukikije.

    Ubushakashatsi bwa karindwi ku mibereho y'ingo (EICV7) bwagaragaje ko ingo zikoresha ibicanwa bibungabunga ibidukikije mu Rwanda zageze kuri 5,4% mu 2024 zivuye kuri 1% mu 2017.

    Ubushakashatsi bwakorewe ku ngo 15066 bugaragaza ko 75% by'ingo zo mu Rwanda zigitekesha inkwi, mu gihe 18,8% zikoresha amakara. Ingo 0,6% zo zitekesha ibisigazwa by'imyaka bahinze, na ho abatekesha gaz cyangwa biogaz n'amashanyarazi ni 5,4%.

    Ingo ziri mu mujyi wa Kigali zitekesha gaz zingana na 23%, mu gihe izitekesha amakara ari 59% na ho abagitekesha inkwi ni 17%.

    Nyuma yo kugirana ibiganiro n'inzego zitandukanye zirimo Minisiteri y'Ibidukikije n'ibigo biyishamikiyeho, Banki y'Iterambere BRD n'izindi nzego, komisiyo yagaragaje ko kugeza ubu abaturage bagera kuri 94% mu Rwanda bagikoresha amakara n'inkwi mu guteka kandi biri mu bikomeje kwangiza ibidukikije.

    Abasenateri bagaragaje ko hakenewe ingamba zigamije kugabanya umubare w'abagikoresha inkwi n'amakara mu guteka ari nayo mpamvu hahagamajwe Minisitiri w'Intebe ngo atange ibisobanuro mu magambo ku biri gukorwa.

    Minisiteri y'Ibidukikije yari yagaragarije Abasenateri ko hakiri inzira ndende mu gukemura icyo kibazo kuko hakenewe ingengo y'imari nyinshi kugira ngo u Rwanda rubashe kugabanya umubare w'abakoresha inkwi mu guteka ku kigero cya 42% muri 2030. Hakenewe nibura miliyari 1,37$, byose byarebwe.

    Zimwe muri gahunda zishyirwamo imbaraga harimo no guteza imbere imbabura n'amashyiga bizigama ibicwanwa bitangwa buri mwaka binyuze mu Kigo cy'Igihugu gishinzwe Ingufu ku bufatanye na Minisiteri y'Ibikorwaremezo.

    Ubwo yari mu Nteko Ishinga Amategeko umutwe w'Abadepite ku wa 13 Gicurasi 2025, Minisitiri w'Iborwaremezo, Dr. Gasore Jimmy, yatangaje ko mu mwaka w'ingengo y'imari wa 2025/2026 hazatangwa amashyiga atangiza ibidukikije arenga ibihumbi 100 mu gihe biteganyijwe ko mu 2029 u Rwanda ruzaba rumaze gutanga amashyiga arenga ibihumbi 800.

    Iyo Inteko Ishinga Amategeko ihamagaje Minisitiri ngo atange ibisobanuro mu magambo, bamubaza n'ibibazo ku ngamba zihari, iyo batanyuzwe bashobora kumwaka ibisobanuro mu nyandiko kugira ngo barusheho kumva ikiri gukorwa na guverinoma mu gukemura ikibazo runaka.

    Sena yatumije Minisitiri w’Intebe ngo atange ibisobanuro ku cyo guverinoma iri gukora mu kugabanya ibicwanwa byangiza ibidukikije

    Abasenateri bagaragaje ko hakenewe gahunda ifatika izafasha mu kugabanya ibicanwa byangiza ibidukikije


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/sena-y-u-rwanda-yatumije-minisitiri-w-intebe

  • Abadepite batoye itegeko ryemera gutwitira undi no kuboneza urubyaro ku bana b'imyaka 15 – #rwanda #RwOT

    Iri itegeko rigizwe n'ingingo 111, ryatowe ku wa 4 Kanama 2025, nyuma y'amasaha menshi rigibwaho impaka ingingo ku yindi.

    Komisiyo y'Imibereho y'Abaturage mu Mutwe w'Abadepite yasuzumye umushinga w'itegeko yavuze ko wongewemo ingingo 20 kugira ngo rirusheho kumvikana na ho izindi 29 zivanwamo.

    Perezida wa Komisiyo, Uwamariya Veneranda, yavuze ko ingingo zagarutsweho cyane zirimo ijyanye na serivisi yo kororoka hakoreshejwe ikoranabuhanga.

    Iyi ngingo ivuga ko iyi serivisi yemerewe abashyingiranywe n'undi ufite ikibazo cyo kutororoka mu buryo busanzwe ariko bikemezwa n'ukora umwuga wo kuvura ko uwo muntu adashobora kororoka mu buryo busanzwe.

    Icya kabiri cyagiweho impaka cyane ni imyaka yo kwifatira icyemezo ku guhabwa serivisi z'ubuvuzi, aho bemeje ko iyi myaka iba 15 ivuye kuri 18 yari isanzwe mu mategeko.

    Depite Izere Ingrid Marie Parfaite yagaragaje ko gufasha abana b'imyaka 15 kubona serivisi z'ubuvuzi nta kibazo kirimo ariko bikwiye kubanzirizwa no kwigisha n'agakingirizo.

    Ati 'Kuki tutashyira imbaraga mu kubaha udukingirizo kuko dushobora no kurinda izo ndwara nka Sida n'izindi bashobora kwandurira aho?'

    Abadepite bagaragaje ko bikwiye ko mu gihe umwana w'imyaka 15 agiye guhabwa serivisi z'ubuvuzi zirimo no kuboneza urubyaro byajya bimenyeshwa umubyeyi we.

    Indi ngingo yavuzweho cyane ni iyo gutwitira undi no kubika intanga cyangwa insoro zishobora kwifashishwa mu kororoka mu gihe kizaza.

    Iri tegeko riteganya ko abantu bafite ibibazo byo kutabona urubyaro byemejwe na muganga w'inzobere bashobora guhabwa serivisi yo gutwitirwa bikurikije amategeko n'amabwiriza bisaba.

    Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y'Ubuzima, Dr. Yvan Butera yatangaje ko serivisi zo kuboneza urubyaro ku bana bafite imyaka 15 zitazaba ari izibonetse zose.

    Ati 'Serivisi twavuze zihabwa ingimbi n'abangavu, ntabwo bivuze ko serivisi washaka yose uzayibona kubera ko twashyizeho iri tegeko…ntabwo umwana w'imyaka 15 cyangwa 16 azajya kwa muganga kubera ko yemerewe serivisi twashyize muri rusange ariko tuzagaragaza neza mu mabwiriza tuzatanga ngo uvuge ko wahisemo kwifungisha. Ntabwo bizaba byemewe.'

    Umushinga w'itegeko watowe wari wageze mu Nteko Ishinga Amategeko ku wa 5 Ugushyingo 2025, usuzumwa na Komisiyo y'Imibereho y'Abaturage.

    Abadepite bafashe amasaha menshi bajya impaka kugeza igihe itegeko ryose baritoreye

    Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y’Ubuzima, Dr. Yvan Butera, yavuze ko umwana w’imyaka 15 hari serivisi nyinshi atazahabwa nko kwifungisha burundu

    Amafoto: Nzayisingiza Fidele


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/abadepite-batoye-itegeko-ryemera-gutwitira-undi-no-kuboneza-urubyaro-ku-bana-b

  • Ibyo ukwiriye kumenya kuri SAD, agahinda gakabije kazahaza benshi mu mu Mpeshyi no mu Itumba – #rwanda #RwOT

    Hari nubwo ajya kwa muganga bakabura indwara. Nyamara bene uwo akwiriye gucunga neza ko ataba afite indwara y'agahinda gakabije izwi nka 'Seasonal Affective Sisorder: SAD) indwara y'agahinda gakabije iterwa n'igindagurika ry'ibihe.

    SAD ni ikibazo cyane ku Isi kuko byibuze buri mwaka ishobora kwibasita abari hagati ya miliyoni 40 kugeza muri miliyoni 240.

    SAD ifitanye isano n'ibihe by'umwaka, aho uburwayi butangira kugaragara mu gihe cy'ubukonje, cyane cyane mu gihe cy'Itumba, cyangwa mu gihe cy'Impeshyi.

    SAD ikunze gutangira mu mpera z'Ugushyingo cyangwa mu mpera z'Ukuboza, aho ibimenyetso byayo bitangira gahoro gahoro, ariko bikagenda bihinduka bibi cyane uko ibihe bigenda bigana mu mpera z'umwaka.

    Abantu bafite SAD, akenshi usanga bagira imbogamizi mu gukora ibintu basanzwe bakunda no kugira ibitekerezo ubona ko ari iby'agahinda gakabije, bigatuma bahindura imyitwarire.

    Abantu bafite SAD bagira ibimenyetso by'agahinda gakabije, bituma basubira inyuma mu buryo bugaragara mu buzima bwa buri munsi.

    Bagira ibimenyetso birimo kumva ubabaye, kutagira ubushake bwo gukora ibikorwa basanzwe bakunda, gucika intege ugahora usa n'unaniwe, kiryama igihe kirekire ariko ntunaruhuke.

    Kumva ko nta gaciro ufite, no gutekereza ko ubuzima nta gaciro bugifite cyangwa ko ari ngombwa kwiyahura.

    SAD yo mu gihe cy'ubukonje ituma umuntu asinzira cyane, akagira imihindagurikire y'imirire, akanagira ibibazo byo kugira intege nke n'imitekerereze yo kwiheba.

    Benshi bibwira ko SAD ibaho gusa mu gihe cy'ubukonje, ariko nanone hari abantu bafite SAD yo mu mpeshyi, aho bagira ibibazo byo kubura ibitotsi, kutagira ubushake bwo kurya.

    Aba kandi barangwa no kurwara ku mutima ndetse no kugira agahinda gakabije, uburakari no guhangayika, n'ibindi bigira ingaruka ku mikorere y'umubiri.

    Nubwo impamvu nyakuri itera SAD itaramenyekana neza, hari ibintu byinshi bishobora kugira uruhare mu gutera iyi ndwara.

    Birimo kugabanuka k'umusemburo uzwi nka 'serotonin' ufasha mu guhindura ibyiyumvo by'umuntu, bishobora kuba biterwa n'ukugabanuka k'urugero rw'urumuri.

    Ihindagurika ry'ibihe kandi bigabanya umusemburo wa 'melatonin' ugenzura ibijyanye no gusinzira bigatuma umuntu yiyumva nk'uwacitse intege.

    SAD ikunze kibasira cyane abagore kurusha abagabo, ndetse n'abantu bakiri bato, cyane cyane urubyiruko bari hagati y'imyaka 18 na 30.

    Bimwe mu bishobora gutuma gutuma umuntu agira SAD harimo kuba hari abo mu muryango we bayigize ndetse usanzwe agira agahinda gakabije iyo ibihe bihindutse bimugiraho ingaruka cyane.

    Abantu batuye kure ya Koma y'Isi na bo bashobora kugirwaho ingaruka cyane kuko batagerwaho n'urumuri rw'izuba ruhagije, abafite Vitamin D nke na bo irabazahaza.

    Abahanga mu buvuzi bo mu Bitaro bya Mayo Clinic byo muri Leta Zunze Ubumwe z'Amerika bagaragaza SAD ari ikibazo gikomeye ku buzima bwa muntu, abantu badakwiriye kwirengagiza.

    Zimwe mu ngaruka zayo harimo kwiheza, kugira ibibazo ku kazi, gukoresha ibiyobyabwenge, kwiyahura, kurya cyane.

    Nubwo bagaragaza ko nta buryo umuntu yakwirinda ariko ubimenye mbere ashobora gufashwa kwirinda ko ibimenyetso byayo byaba bibi cyane.

    Hari ababimenya bagatangira imiti mbere y'uko ibihe by'ubukonje cyangwa by'ubushyuhe bwinshi bitangira kugeza birangiye.

    SAD ikunze kuzahaza abantu mu Itumba


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/ibyo-ukwiriye-kumenya-kuri-sad-agahinda-gakabije-kazahaza-benshi-mu-mu-mpeshyi

  • Kiliziya ikwiriye gushyira imbere umuturage, kugira ngo roho nzima ibe mu mubiri muzima- Minisitiri Habimana – #rwanda #RwOT

    Yabigarutseho mu gikorwa cyo gusoza Inama y'Ihuriro rya 20 ry'Abashumba ba Kiliziya Gatolika bo muri Afurika na Madagascar (SECAM) yaberaga i Kigali, ikaba yasorejwe i Kibeho, mu Karere ka Nyaruguru, ku wa 03 Kanama 2025.

    Perezida wa SECAM akaba na Arikiyepisikopi Gatolika wa Kinshasa, Cardinal Fridolin Ambongo, yavuze ko iyi nama yagize umumaro kuko yagaragayemo ubufatanye n'ubwumvikane.

    Cardinal Ambongo yaragaje ko iyi ngingo ifite ishingiro kandi ihuje n'ibihe Afurika irimo kuko yugarijwe n'intambara, iterabwoba ndetse n'ibindi biza byinshi.

    Ati 'Iki cyizere dukomora kuri Kirisitu, ni urufunguzo rukingura imiryango yose ku buryo ejo hacu heza hagaragara nubwo uyu munsi haba harimo ibibazo.”

    Yagaragaje ko kwizera Imana no kwizerana kw'abantu bagakorana neza, bikanatuma bakundana bakava mu macakubiri n'ibindi.

    Yasabye abantu kurwanya ubwibone no kwikunda bikabije butuma sosiyete nyafurika irushaho kumungwa na ruswa, atanga urugero rw'umukirisitu wo muri RDC witwa Floribert Bwana Chui, washyizwe mu bahire nyuma yo kwicwa muri 2007 azize ko yanze ko ibiribwa byangiritse byinjira mu gihugu ngo mbyangize abantu maze akabizira.

    Cardinal Ambongo ashimangira ko kuba umukirisitu nyakuri ari byo bituma umuntu yera imbuto zitangira abandi, aboneraho no gusaba urubyiruko kuba abakirisitu b'ubukuri.

    Umushumba wa Arikidiyosezi ya Kigali, akaba na Perezida w'Inama y'Abepisikopi Gatolika mu Rwanda, Antoine Cardinal Kambanda, yavuze ko ari iby'agaciro kuba SECAM yabereye mu Rwanda mu gihe rwizihizaga Yubile y'imyaka 125, ivanjiri igeze mu Rwanda.

    Yagaragaje ko kuba iyi nama yarahujwe no mu kwizihiza Yubile y'Urubyiriko ari iby'agaciro kuko bazi neza ko ingoma y'Imana n'Ivanjiri byageze mu Karere no mu Rwanda bihereye mu rubyiruko, barimo abahowe Imana b'i Bugande n'abandi.

    Ati 'Biranejeje ko urubyiruko rukiri muri uwo murongo, kandi ingero turazifite, twanahera no kuri Floribert Mwana Chui wagizwe umuhire.'

    Minisitiri w'Ubutegetsi bw'Igihugu, MINALOC, Habimana Dominique, na we yagaragaje ko kubaka ibyiringiro, ubwiyunge n'amahoro muri Afurika ari ingenzi kandi bihuye cyane n'urugendo rwo kwiyubaka igihugu cy'u Rwanda cyanyuzemo mu myaka mirongo 31 ishize.

    Yagaragaje ko Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, yaturutse ku gutsindwa kwa Leta ndetse na Kiliziya byariho icyo gihe, ariko nyuma kubera ubuyobozi bwiza bw'u Rwanda, igihugu kikabasha kwiyubaka, icyizere gihamye n'amahoro arambye bikagaruka mu Banyarwanda.

    Ati 'Ibi bishimangira ko imikoranire myiza hagati ya Leta na Kiliziya ndetse n'indi miryango ishingiye ku myemerere bigomba gushyira imbere iterambere ry'umuturage no kumuhesha agaciro kugira ngo koko roho nziza ibeho mu mubiri muzima.'

    Minisitiri Habimana yeretse urubyiruko ko umusingi ukomeye w'ubumwe bw'Abanyarwanda wamaze kubakwa kandi uhamye, abibutsa ko umukoro basigaranye ari ukurushaho kuwusigasira bashyira imbere ubuvandimwe, ubunyarwanda, barwanya icyabatandukanya icyo aricyo cyose.

    Yanabasabye kubera urumuri bagenzi babo b'urubyiruko babakangurira kwihesha agaciro, kwirinda ibiyobyabwenge, inzoga, n'ibindi bikorwa bibarangaza, ahubwo bagashyira imbaraga mu bikorwa bibubaka kandi bikabateza imbere.

    Iri koraniro r'urubyiruko ni ryo rya mbere ribereye i Kibeho, rigize umwihariko wo kwitabirwa na ba cardinal i 13, ba Arikiyepisikopi 100 n'Abasenyeri n'Abapadiri barenga 200.

    Ryitabiriwe kandi n'abakirisitu basaga ibihumbi 20 biganjemo urubyiruko rwaturutse mu madiyosezi yose y'u Rwanda ndetse n'abandi baturutse muri RDC, Burundi, Sudani n'ahandi.

    Minisitiri Habimana yavuze ko icuraburindi u Rwanda rwanyuzemo ryagaragaje gutsindwa kw’Igihugu na Kiliziya byariho icyo gihe, ariko Leta y’Ubumwe yagaruye icyizere mu Rwanda

    Minisitiri w’Ubutegetsi bw’Igihugu, Habimana Dominique n’abandi bayobozi bari bitabiriye iyi misa

    Minisitiri w’Ubutegetsi bw’Igihugu, Habimana Dominique yasabye urubyiruko rw’abakirisitu kubera urugero abandi

    Ubwo Minisitiri Habimana Dominique yageraga i Kibeho aherekejwe na Guverineri w’Intara y’Amajyepfo, Kayitesi Alice n’abandi bayobozi

    Umushumba wa Arikidiyosezi ya Kigali, akaba na Perezida w'Inama y'Abepisikopi Gatolika mu Rwanda, Antoine Cardinal Kambanda yasabye urubyiruko gukomera ku bumwe

    Umushumba wa Arikidiyosezi ya Kigali, Antoine Cardinal Kambanda yasabye urubyiruko gukomeza kwitangira ivanjiri

    Abakirisitu bari i Kabgayi bakiranye urugwiro ba cardinal barenga 13 bari mu Rwanda

    Ku butaka butagatifu bwa Kibeho, Umubyeyi Bikiramariya ahabwa agaciro cyane

    Inama y'Ihuriro rya 20 ry'Abashumba ba Kiliziya Gatolika bo muri Afurika na Madagascar (SECAM) yarimo abasenyeri barenga 200

    Mbere yo kugera i Kibeho, aba bayobozi ba Kiliziya muri Afurika na Madagascar, banasuye Abakirisitu bo muri Bazilika ya Kabgayi

    Misa isoza SECAM yanahujwe no kwizihiza Yubile y’Urubyiruko rwari rwitabiriye ku bwinshi


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/minisitiri-habimana-yasabye-abateraniye-i-kibeho-kubiba-imbuto-y-amahoro-mu