Binyuze mu cyiswe 'Indoto Campaign', Gorilla Games yahaye abafana amahirwe yo kuzareba umukino wa shampiyona y’ikiciro cya mbere mu Bwongereza bibereye kuri sitade ya Arsenal ‘Emirates Stadium.' Uyu mukino uteganyijwe tariki 23 Mata 2022 ukabera kuri sitade ya Arsenal aho aya makipe azaba ari mu mukino wo kwishyura. Abanyamahirwe batatu bazabasha gutsinda mu buryo byushya bwo gutega bazareba uyu mukino bicaye muri sitade.
Kubera ko abakiriya benshi ba Gorilla Games ari abatega kuri Siporo, niyo mpamvu uru rubuga rwazanye 'Indoto Campaign' izajya ikoreshwa kubatega kuri Siporo gusa ndetse ari naho hazava abanyamahirwe batatu berekeza mu Bwongereza. “Indoto Campaign ni gahunda ijyanye na siporo, twashyiriyeho abakunzi bacu mu buryo bwo kubazirikana kugira ngo tubaheshe amahirwe yo kuba bajya kuri sitade ya Arsenal, ku mukino uzayihuza na Manchester United tariki 23 Mata 2022.'
'Uyu mukino twawuhisemo kuko ari amakipe akunzwe cyane, afite abafana benshi mu gihugu kandi n'iyo waba udafana ayo makipe wakishimira kugira ibi bihe mu buzima bwa we.”- Chris Gakwandi ushinzwe iyamamaza bikorwa no guhanga udushya muri Gorilla games aganira ni Itangazamakuru.
Kugira ngo ube muri batatu bazatsindira iyi tike, bisaba gutega ku mikino ya Siporo irimo umupira w’amaguru, Basketball, Volleyball ndetse n’indi itandukanye. Ikindi kandi nibura ugomba gutega amafaranga igihumbi cy’amanyarwanda kuzamura, uko ubikora kenshi bikagufasha kuba waboneka mu bantu batatu bazajya gukabya inzozi zabo mu Bwongereza.
Abanyamahirwe bazatsinda, ubuyobozi bwa Gorilla Games buzabafasha kubashakira impapuro z’urugendo, itike y’indege ndetse na hoteri bazabamo bageze mu Bwongereza. Icyo umunyamahirwe asabwa nyuma yo gutsinda ni Pasiporo yonyine. Iyi gahunda y’inzozi Campaign yatangiye tariki 11 Ugushyingo, ikazarangira umwaka utaha tariki 31 Mutarama, hanyuma hakurikireho gushaka ibyangombwa by’abatsinze.
Mugisha Emmanuel uzwi ku izina rya Kibonke umaze umwaka akorana na Gorilla Games, yashishikarije igitsina gore kigejeje imyaka yo gutega kwitabira ubu buryo ndetse ko byazamushimisha mu banyamahirwe batatu habonetsemo umudamu watsinze. Mu gihe hari impamvu yatuma uwatsinze atabasha kugenda, Gorilla Games izashaka umusimbura we nabwo ikoresheje tombora.
Rigoga Ruth, umunyamakuru wa RBA uzajyana n’aba banyamahirwe batatu, yasabye ko abantu bakomeza gutega ndetse bakita ku mikino iba iri mu bice bitandukanye by’isi, kandi ahamya ko abazabasha kwerekeza mu Bwongereza, inzozi zabo zizaba zibaye impamo. Gorilla Games nirwo rubuga rwa mbere rwemewe n’amategeko yo gukorera mu Rwanda ibijyanye no gutega, ku mikino y’amahirwe kuri murandasi ( Internet) rukaba rwaratangiye gukora mu 2019.
Ku gicamunsi cyo kuri uyu wa mbere tariki 22 Ugushyingo 2021 , mu Rukiko rwa Rubanda I Paris mu Bufaransa 'Cour d'assises' hatangiye urubanza rwa Claude Muhayimana, umunyarwanda ufite ubwenegihugu bw'u Bufaransa, ushinjwa ubufatanyacyaha muri Jenoside yakorewe Abatutsi muri Mata 1994.
Ubwo jenoside yakorwaga, Claude Muhayimana w'imyaka 60 uvuka mu Karere ka Karongi  yari umushoferi wa Guest House ya Kibuye (Mu Karere ka Karongi) arashinjwa 'ubufatanyacyaha' muri jenoside n'ibyaha byibasiye inyokomuntu kubera ko 'yafashije nkana'  interahamwe, akazitwara mu modoka zijya kwica Abatutsi mu ishuli ryisumbuye rya Nyamishaba, no mu misozi ya Karongi, Gitwa na Bisesero hahoze ari muri perefegitura ya Kibuye.
Muhayimana Claude, yabanje kuba impunzi mu Bufaransa, aza kuhabona ubwenegihugu mu 2010. Mu 2013, ishyirahamwe riharanira inyungu z'abahohotewe ryo mu Bufaransa ryitwa 'Collectif des parties civiles pour le Rwanda, CPCR,' ryamutanzeho ikirego. Yatawe muri yombi mu 2014 mu mujyi wa Rouen, aho yari umukozi w'akarere.
Uko iburanisha ryagenze ku munsi waryo wa mbere
Urubanza rwe rwatangiye ku gicamunsi cyo kuri uyu wa mbere ku isaha ya saa 1h30 'GMT'. Biteganijwe ko abatangabuhamya bagera kuri mirongo itanu bazatanga ubuhamya muri uru rubanza, muri bo abagera kuri cumi na batanu bazava mu Rwanda.
France 24 dukesha iyi nkuru yanditse ko rufite umwihariko w'uko umuburanyi ari umuturage usanzwe atari umunyapolitike mu gihe cya jenoside cyangwa ngo abe yari mu buyobozi cyangwa ibya gisirikare.
Claude Muhayimana(Photo: RFI)
Me Philippe Meilhac, umwe mu bunganira uregwa yabwiye AFP ko uwo yunganira ari umuturage usanzwe, umaze imyaka 10 ategereje ko agezwa imbere y'ubutabera.
Alain Gauthier, washinze CPCR, ku ruhande rwe yirinze kuvuga ku mafi manini cyangwa amafi mato ati 'Turi mu kibazo cya jenoside, ntabwo tuvuga amafi mato[â¦]yakomeje ahumuriza abarokotse jenoside bo ku kibuye (mu karere ka karongi) ati 'Turahababereye'.
Umwunganizi wa CPCR, Alexandre Kiabski agira ati 'Hariho ubuhamya bwinshi bwemeza ko yajyanaga abantu ahabereye ubwicanyi.'
Ubwunganizi bwo bukavuga ko yahatiwe gutwara Abatutsi aho bagombaga kwicirwa.
Abanyamakuru bakorera ibinyamakuru mpuzamahanga baje gukurikirana uru rubanza(Photo: Francine Isaro)
Mu itangazo Umuryango uharanira inyungu z'Abacitse ku icumu rya Jenoside yakorewe Abatutsi mu Bufaransa hamwe na CPCR, wavuze ko 'anyuzwe' no kuba amaherezo uru rubanza ruburanishijwe.
'Ibi birerekana ko nubwo turi mu bihe by'icyorezo, ubutabera bukora akazi kabwo (â¦). abakekwaho kugira uruhare muri jenoside  bagomba kumenya ko bazakurikiranwa mu Bufaransa n'ahandi bagomba kugezwa imbere y'ubutabera.
Komisiyo yo kurwanya jenoside (ubwo yari ikiriho) yatangaje ko Muhayimana ari umwe mu bacurabwenge ba Jenoside muri Kibuye, kimwe na Niyitegeka Eliezer, Kayishema Clément, Ruzindana Obed na Musema Alfred bakatiwe n'Urukiko Mpuzamahanga Mpanabyaha rwashyiriweho u Rwanda (ICTR).
Abarokotse bo mu Mirenge ya Mubuga na Bwishyura bavuga ko Muhayimana yaburana nkuwakoze jenoside aho gukurikiranwa nk'umufatanyacyaha. Ibi baitangarije Abanyamakuru bakorana n'Umuryango w'Abanyamakuru baharanira Amahoro 'Paxpress' tariki 20 Ugushyingo 2021 ubwo babasuraga.
Aba baturage bavuga ko izina rya Muyayimana Claude ryumvikanye cyane mu bitero kandi ngo hari n'uwamubonye afite igice cy'umuhoro kimwe mubyo bicishaga abatutsi.
Kanyabashi Anastase, atuye mu Kagali ka Nyarusazi, Umurenge wa Bwishyura; avuga ko azi Muhayimana Claude kuko bari baturanye mbere ya jenoside; ndetse ngo mbere ya jenoside yari umuntu nk'abandi ariko mu gihe cya jenoside ahinduka rwose mubi.
Ku italiki ya 14 Mata 1994 bamaze kumumenesha, yajyanye n'abandi aho bahungiye i Ruhiro ku gasozi kari hejuru ya Nyamishaba ko Mugasura; aho bari bateraniye ari abantu benshi cyane.
Yagize ati 'Naramubonye mu gitero, twabateye amabuye turabatsinda basubirayo; hari saa cyenda. Bukeye kuri 15 turi kuri uwo musozi; yaje atwaye interahamwe bagera i Nyamishaba afite agapanga gato kameze nka kupakupa k'agace, hari abakobwa babwiraga ngo nibirohe mu Kivu aho kubatema mbere, hari akarwa bororegamo inkoko bamara kukambuka bakabatema, ubwo rero sinakubwira ngo batemwe nande. Kuvuga ngo kanaka yatemye aba, sinabimenya gusa yaje mu gitero''.
Ntabanganyimana Bosco wo mu Kagali ka Murangara, Umurenge wa Mubuga kuri ubu afite imyaka 49; ababyeyi be n'abavandimwe be babiciye ku rusengero rw'abadivantisiti I Murangara, ni mu bitero byaje mu modoka yari itwawe na Claude.
Yagize ati 'Iyo modoka yaratwayemo interahamwe yazigejeje mu Bisesero muri dayihatsu y'ubururu noneho agaruka gutwara izindi; icyo gihe mu Bisesero bahishe abantu benshi cyane. Iva mu Bisesesero ihita iza hano ku Mubuga; yaje gupakira abantu ngo bajye kwica byabaye nk'inshuro nk'enye, ni izina gusa sinigeze mubona amaso ku maso'.
Umunyamabanganshingwabikorwa w'Umurenge wa Mubuga, Kuzwabaganwa Védaste yavuze ko ubutabera nibwubahirizwa, ibizamuhama akabihanirwa aricyo cya mbere umuntu aba yifuza, kandi ibyo yangije akabyishyura hakurikijwe amategeko, ngo kuko uwarokotse jenoside yakorewe abatutsi iyo ahawe ubutabera hari uburyo bumwe cyangwa ubundi aruhuka.
Uhagarariye Ibuka mu Karere ka Karongi, Habarugira Isaac; yagize ati' hari igihe abarokotse jenoside bacika intege bakavuga ngo ibyabaye byarabaye, ababuranye baraburanye ariko iyo twongeye kumva hari umuntu ucyekwaho ibyaha ugiye gukurikiranwa twongera kugira icyizere ko n'abandi bashobora kuzaca imbere y'ubutabera. Tugize amahirwe twazabona ubutabera twifuza kuri Muhayimana Claude'.
Muhayimana abaye Umunyarwanda wa kane uburanishijwe n'ubutabera bw'u Bufaransa ku byaha bya jenoside yakorewe Abatutsi. Uwa mbere yabaye Capitaine Simbikangwa Pascal. Yakatiwe igifungo cy'imyaka 25 mu 2014.
Abandi ni ba burugumesitiri babili, Ngenzi Otavien na Barahira Tito, bo mu cyahoze ari perefegiyura ya Kibungo. Bakatiwe gufungwa burundu mu 2016.
Byari bimaze iminsi bivugwa ko Cyusa Ibrahim w’imyaka 32 y’amavuko ari mu rukundo na Jeanine Noach ufite imyaka 48. Nyuma y'uko aya makuru akwirakwiye, uyu muhanzi yabibajijweho niba koko baba bari mu rukundo abihakana yivuye inyuma. Ibi yabihakanye mu kiganiro aherutse kugirana na Isimbi Tv.
Bamaze iminsi binezeza ku kirwa cya ZanzibarÂ
Batangiye bamubaza niba yaba ari mu rukundo na Jeanine Noach bashingiye ku mashusho babonye bombi bari kumwe mu modoka uyu muhanzi agenda amuririmbira indirimbo ye yasabiyemo “amarebe “. Icyo gihe yavuze ko nta rukundo barimo ahubwo ari inshuti magara.
Bagiriye ibihe byiza ku kirwaÂ
Mu gihe cyari gishize bivugwa nta kintu na kimwe Cyusa yari yarigeze avuga kuri Jeanine Noach, ahubwo abantu byarabatunguye nyuma y'uko avuze ko nta bucuti bwihariye bafitanye, maze nyuma y’iminsi micye hagakwirakwira amafoto bombi bari kwinezeza ku kirwa cya Zanzibar.
Mu gambo cyusa amaze gushyira ku rukuta rwe rwa Instagarm akayaherekeza ifoto yabo bombi, agaragaza ko urukundo barimo ari ikibatsi. Ni ubwa mbere avuze kuri uyu mukobwa amagambo nk'aya. Mu mitoma yuje inganzo mu kinyarwanda kimbitse yagize ati”Impuha nizijure mundeke mvuge imvaho. Wowe nseko y'umusereko ukaba inyamibwa mu ngenzi; amenyo nk'ingwa yera; imico myiza ikuranga yavugwa n'abakuzi ingingo. uw'imbabazi wa cyusa @jeanine_noach”.
Aya magambo akomeye yuje imitoma igera ku ndiba y’umutima yayabwiye Jeanine nyuma nuko nawe amweretse imbamutima ze akabimurikira rubanda ku rukuta rwe rwa instagram.Â
Yakoresheje igifaransa ariko tugiye kugerageza kubishyira mu kinyarwanda, yagize ati” bishobora gufata igihe kirekire kugira ngo ubone urukundo, ariko kuva urwacu rwavuka sinigeze ngirira ubwoba ahazaza”. Iyi foto yaherekeje aya magambo ni nayo Cyusa yakoresheje.
Mu mitoma yateye Jeanine hari aho yamwise uwimbabazi we. Mbere y'aya magambo yabanje kuvuga ngo impuha ni zijurire maze asaba abantu kumureka akavuga imvaho.Â
Ubwo berekwaga itangazamakuru aho bafungiye, kuri uyu wa mbere tariki 22 Ugushyingo 2021, bemera ko bapimwe bagasangwa barengeje mu mubiri ibipimo by’alukoru bya 0.8 utwaye ikinyabiziga abagomba kutarenza nkuko biteganywa n’amategeko.
Gusa ariko n’ubwo bafunzwe, siko bose bashizweho igipimo gisanzwe gikoreshwa na polisi mu gihe ishaka kumenya ikigero cy’alukoru umuntu afite mu mubiri, kuko harimo ababyanze bavuga ko badashobora kwemera kugihuhamo, bitewe n’uko bashobora kwanduriramo icyorezo cya covid-19, kuko kiba cyakoreshejwe n’abandi.
Jean Bosco Munyaneza usanzwe ukora akazi ko gutwara moto, yafatiwe mu marembo ya gare ya Nyabugogo agerageza kwinjiramo ariko ntiyemera ko hari ikosa yakoze, kuko avuga ko yabanje kugirana ikibazo n’abashinzwe abamotari nyuma haza polisi imusaba guhuha mu kuma bapimisha arabyanga.
Ati “Jyewe ubundi naje aha ngaha mvuga ko bampohohoteye kuko akenshi moto hari igihe bayihagarika ikoze impanuka, bakavuga bati uyu muntu wakoze iyi mpanuka byanze bikunze hari icyo yanyoye, jyewe kuko nta mpanuka nari nakoze bamfashe muri ubwo buryo, jye ntabwo nigeze mpuhamo kuko nta kintu nari nanyoye ahubwo nakomeje mvuga nti covid ko itari yarangira, uje wese ahuhamo, jye birangira ngeze ahangaha”.
Mugenzi we witwa Jean Baptiste Twagirumukiza yafatiwe mu muhanda wa Gatsata-Karuruma atwaye imodoka bamupimye basanga afite ibipimo by’alukoru bitamwemerera kuba yatwara ikinyabiziga.
Ati “Ntabwo nywa ibisindisha ariko ibyo nari nanyoye ntabwo nari nzi ko bifite alukoru, kuko nari nanyoye kambuca, igipimo kigaragaza 2.5, ubutumwa nagenera abandi ni uko igihe umuntu yabinyoye gutwara yabireka kuko bishobora kugira ingaruka ku bakoresha umuhanda bose”.
Umuvugizi wa polisi ishami rishinzwe umutekano wo mu muhanda SSP Rene Irere, avuga ko ikibazo cy’abantu batwarwa banyoye ibisindisha, ari ikibazo kitava mu nzira kubera ko abantu batava ku izima.
Ati “Ntabwo tuzi niba impamvu ari uko nyuma y’aho covid-19 igabanyirije intege aribwo abantu mu kwisanzura, mu kwidagadura, ari cyo kibibatera, ariko amategeko yarasobanuwe, igihe cyose biravugwa ko nta muntu n’umwe wemerewe gutwara ikinyabiziga yanyoye ku bisindisha cyane cyane ko yaba we ubwe bimushyira mu kaga ko kuba yapfa cyangwa akagira ubumuga bukabije, yaba mu bo ari buhure na bo mu muhanda, na bo izo ngaruka zishobora kubageraho ndetse na bene ibinyabiziga kuko ntabwo buri wese atwara ikinyabizga cye”.
Ku bijyanye n’igipimo cyifashishwa bivugwa ko cyaba gikoreshwa na benshi hakaba abagira impungenge ko bashobora kwanduriramo covid-19, SSP Rene abamara impungenge agira ati “Ibyo bariya bantu bavuga rimwe na rimwe usanga ari nk’amatakirangoyi, kubera ko kaba ari akaga polisi nk’urwego rwafatanyije n’abanyarwanda kurwanya icyorezo cya covid iramutse itumye icyo cyorezo gikomeza kwiyongera, icyo ni cyo nshaka gukuraho kuko ntabwo umuntu asangira n’undi umuheha, uriya muheha akoresha mu kanwa ntabwo bawukoresha ari babiri, ni ukuvuga ngo buri wese araza bakamupima ukwe, bakawukuramo bakawushyira aho ugomba gushyirwa, ntaho rero bihuriye n’ikwirakwiza ry’icyo cyorezo”.
Itegeko riteganya ko umuntu ufashwe atwaye ikinyabiziga yasinze, afungwa iminsi itanu, hamwe n’ikinyabiziga yafatanywe na cyo, akanatanga amande y’amafaranga y’u Rwanda ibihumbi 150 yiyongeraho ay’imodoka (break-down) iza gutwara iyo yari atwaye.
Kuva mu 2017, wajujubije abaturage ndetse mu ntangiriro za 2021 wari umaze kwigarurira ibice byinshi byayo.
Nyuma yo kuganzwa na wo, Mozambique yasabye ubufasha bwo kuwuhashya ndetse mu bihugu yatekerejeho harimo n’u Rwanda.
Mu ntangiriro za Nyakanga 2021 ni bwo Abapolisi n’Ingabo z’u Rwanda ku bufatanya n’iza Mozambique zatangiye guhashya ibyihebe ndetse byageze ku wa 5 Nzeri 2021, zafashe imijyi yose y’ingenzi, uduce dukorerwamo ubucuruzi ndetse n’ibyaro byo mu Turere twa Palma na Mocimboa da Praia.
U Rwanda rwagiye muri Mozambique binyuze mu masezerano y’ubufatanye ku busabe bw’iki gihugu. Ku ikubitiro hoherejwe ingabo 1000 ariko uwo mubare warongerewe ugera ku 2000.
Ingingo yo kohereza ingabo muri Mozambique iri mu byagarutsweho mu kiganiro cy’iminota 25, Umunyamakuru Ali al-Dhafiri wa Al Jazeera yagiranye na Perezida Kagame.
Yagize ati “Kuri twe twasubije mu buryo twashoboraga ndetse twakoranye n’Abanya-Mozambique mu gukemura ikibazo cyabo mu buryo bwacu. Ntekereza ko hari umusaruro mwiza umaze kugerwaho. Ni hagati yacu n’Abanya-Mozambique n’undi ushaka gutanga ubufasha gufata umwanzuro ku kigomba gukurikiraho, kizashingira ku biri kuba n’akazi gakeneye gukorwa kuri byo.’’
Yasobanuye ko mu gufata uwo mwanzuro hazashingirwa ku byifuzo by’Abanya-Mozambique nk’abasabye ubufasha.
Ati “Hari ibiganiro byinshi biri gukorwa mu kumenya ikigomba gukorwa nyuma. Simbibona nk’ikibazo gikomeye.’’
Abajijwe niba Ingabo z’u Rwanda zizaba muri Mozambique ubuziraherezo, Perezida Kagame yasubije ko hari ibigomba kubanza gusuzumwa mbere yo gufata umwanzuro.
Yakomeje ati “Bimwe muri ibi bintu ntugena itariki. N’igihe twajyagayo, ntabwo twavuze ngo tuje gukemura iki kibazo mu cyumweru kimwe, ukwezi kumwe duhite tugenda. Ntibikorwa muri ubwo buryo.’’
Mu Ugushyingo 2021, Guverinoma ya Mozambique yohereje umutwe w’ingabo zidasanzwe n’abapolisi mu Ntara ya Cabo Delgado imaze igihe yibasiwe n’inyeshyamba, aho biteganyijwe ko bazasimbura ingabo z’amahanga igihe zizaba zatashye.
Nubwo iyi ntambwe yatewe ariko nta cyemezo kirafatwa ku kizakurikiraho nyuma y’uko ingabo z’amahanga zirimo iz’u Rwanda n’izo mu Muryango wa Afurika y’Amajyepfo, SADC zizaba zivuye muri iki gihugu.
Muri Mozambique ubu habarizwa ingabo 3.100 zaturutse hirya no hino muri Afurika, zoherejwe mu Ntara ya Cabo Delgado katangiye kwibasirwa n’ibitero by’iterabwoba kuva mu 2017, bihitana abagera ku 3.340 abandi 800.000 bava mu byabo.
Reba ku munota wa 16:15 Perezida Kagame asubizaku kibazo cy’Ingabo z’u Rwanda ziri muri Mozambique
Perezida Kagame yavuze ko ahazaza h’ingabo z’u Rwanda muri Mozambique hazagenwa n’ingingo zitandukanye zirimo n’ubushake bw’abenegihugu. Aha ni mu mpera za Nzeri 2021 ubwo we na mugenzi we, Filipe Nyusi basuraga ingabo n’abapolisi b’ibihugu byombi bari mu rugamba rwo kugarura amahoro muri Cabo Delgado
Ingabo n’abapolisi b’u Rwanda barenga 2000 ni bo boherejwe muri Mozambique guhangana n’imitwe y’iterabwoba mu Ntara ya Cabo Delgado
Kuri uyu wa Mbere tariki ya 22 Ugushyingo, nibwo aba bantu uko ari 20 beretswe itangazamakuru.
Bamwe mu bafashwe baganiriye na IGIHE bahakanye ko bari banyweye ibisindisha ubwo bafatwaga na Polisi.
Umumotari witwa Munyanez Jean Bosco yavuze ko yajijijwe ko yanze kubahiriza amabwiriza yo guhuha mu gakoresho kagaragaza ibipimo by’uko umuntu yanyweye ibisindisha, akavuga ko yabyanze mu rwego rwo kwirinda ikwirakwira ry’icyorezo cya Covid-19.
Ati “Njye nta kintu nari nanyweye, ahubwo nakomeje kwanga guhuhamo kandi buri muntu wese uza ahuhamo, bityo sinabikora. Niyo mpamvu ndi aha kuko ku gipapuro byanditse ko ari ubusinzi.”
Twagirumukiza Jean Babtiste wafashwe akekwaho gutwara imodoka yanyweye inzoga, yavuze ko yari yanyweye ku kinyobwa kizwi nka Kambuca, kandi akaba atari azi ko kibamo alcohol.
Ati “Polisi yapimye isanga mfite alcohol ntwaye imodoka, ntabwo nywa ibisindisha ariko ibyo nari nanyweye ntabwo nari nzi ko bifite alcohol, igipimo cyagaragaje ko nari mfite alcohol ya 2,5.”
Umuvugizi wa Polisi, Ishami Rishinzwe Umutekano wo mu Muhanda, SSP Irere Rene, yavuze ko gutwara ikinyabiziga wafashe ibisindisha bishobora kugira ingaruka mbi ku buzima bw’utwaye, abo atwaye n’abandi bantu batari mu modoka, ibyo bikiyongera ku iyangirika ry’ibikorwaremezo, asaba ko bikwiye kubera abandi bashoferi isomo bakabyirinda.
Ati “Bafatiwe ahantu hatandukanye mu bihe bitandukanye batwaye ibinyaboziga banyweye ibisindisha. Ni ikibazo urebye gisa nk’ikitava mu nzira kubera ko ubukangurambaga bwarakozwe ariko abantu ntabwo bava ku izima, ntabwo tuzi niba impamvu ari uko nyuma yaho icyorezo cya covid-19 kigabanyirije intege ari bwo abantu bongereye imbaraga mu kwisanzura no mu kwidagadura, wenda akaba ari cyo kibibatera.”
Uyu muyobozi yavuze ko Polisi izakomeza guhangana n’abafite imyitwarire nk’iyi ishobora gushyira ubuzima bw’abandi bantu mu kaga, ati “Amategeko yarasobanuwe, avuga ko ntawemerewe gutwara ibinyabiziga yanyweye ibisindisha.”
SSP Irere yavuze ko abahakana ko Polisi ibafata batanyweye ibisindisha ari nk’amatakirangoyi, ndetse amara impungenge z’ibikoresho byifashishwa mu gupima abanyweye ibisindisha, avuga ko imiheha ikoreshwa n’umuntu umwe, mu rwego rwo kwirinda ikwirakwira ry’icyorezo cya Covid-19.
Umunyezamu w’ikipe ya Gorilla FC, Ndoli Jean Claude yavuze ko igikorwa yakoze ku mukino wabahuje na Police FC kigafatwa nk’amarozi atari yo ahubwo ari ukwica mu mutwe cyangwa gukura mu mukino (mind game) ikipe bari bahanganye.
Uyu munsi Gorilla FC yari yakiriye Police FC mu mukino w’umunsi wa 4 wa shampiyona y’icyiciro cya mbere mu Rwanda umwaka w’imikino wa 2021-22, ni umukino warangiye ari 0-0.
Mu ntangiriro z’igice cya kabiri, umunyezamu wa Gorilla FC, Ndoli Jean Claude yagaragaye aminjira ibintu mu izamu rye, byatumye benshi babibonye bakeka ko ari amarozi.
Nyuma y’uyu mukino, Ndoli Jean Claude yabwiye itangazamakuru ko ibyo yakoze ntaho bihuriye n’amarozi ahubwo byari ukwica mu mutwe (mind game) ikipe ya Police FC bari bahanganye.
Ati 'iriya ni mind game (kwica umuntu mu mutwe), ni mind game iriya, ni ukwica umuntu mu mutwe, nta kintu nashyizemo nta cyari kirimo, kwica umuntu mu mutwe (mind game) birakora, uzareba iyo turi mu kibuga tuba dutukana, kandi ugatuka inshuti yawe ariko muvuye mu kibuga, biba birangiye.'
N’ubwo yavuze ko ntacyari kirimo, mu mashusho bigaragara ko hari ibintu yanyanyagije mu izamu rye yari arinze, ndetse n’icyo yari abibitsemo cyagaragaraga kuko yakijugunye mu kibuga.
Ni kenshi hagiye hagaragara abakinnyi bakora ibikorwa bisa n’ibya Ndoli aho byose byafashwe nk’amarozi, gusa nabo iyo ugerageje kubabaza bagusubiza nk’ibya Ndoli aho bavuga ko ari 'mind game’. Iyo uganiriye na bamwe mu bakinnyi ubabaza kuri iri koreshwa ry’amarozi, hari abakubwira ko bikora ni mu gihe hari n’abatabyemera.
Minisiteri y'Ubuzima yatangaje ko igiye gutangira igikorwa cyo gutanga urukingo rwa COVID-19 ku ngimbi n'abangavu bari mu nsi y'imyaka 18 kugeza ku myaka 12.
Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y'Ubuzima, Dr Mpunga Tharicisse, yabwiye Radiyo Rwanda ko mu gihe cya vuba izi ngimbi n'abangavu bazatangira gukingirwa COVID-19.
Yagize ati 'Ni gahunda nakwita ko ari icyiciro cya Gatatu cyo gukingira COVID-19, nyuma y'aho tumaze gukingira kuva ku myaka 18 kuzamura mu gihugu hose tukaba tugeze ku bipimo bifatika. Turashaka gukingira n'abana bari munsi y'imyaka 18 kugeza ku myaka 12.'
Dr Mpunga Tharicisse yavuze ko iyi gahunda biteganyijwe ko igomba gutangira tariki ya 23 Ugushyingo, 2021 itangiriye mu Mujyi wa Kigali ku buryo mu kwezi ku Ukuboza iyi gahunda izaba yageze mu gihugu hose.
Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y'Ubuzima, Dr Mpunga Tharicisse yavuze kandi ko abazakingirwa bazasangwa ku mashuri.
Yagize ati 'Nk'uko mubizi ubu bana bose bari mu mashuri, ni igikorwa kizabera ku mashuri yaho abana biga, kizakorwa ku bufatanye na Minisiteri y'Ubuzima, Minisiteri y'Uburezi, amashuri n'ababyeyi.'
Dr Mpunga Tharicisse yavuze ko mu guhitamo gukingira iki cyiciro ari uko ari kimwe mu cyakozweho n'icyorezo cya Coronavirus ubwo amashuri yafungwaga kubera umubare w'abanduraga wari mwinshi mu gihugu hose.
Dr Mpunga yavuze ko muri iki gikorwa hitezwe umusaruro mwiza mu rwego rwo kwirinda ko mu gihe haza indi nkubiri ya Coronavirus, yasanga hari umubare mwinshi w'abamaze gukingirwa.
Yagize ati 'Umusaruro ni uko bizagabanya ubwandu mu bana mu mashuri. Nk'uko mubizi mu mashuri menshi hari abana biga bataha ndetse n'abiga baba mu bigo, usanga rero bahura mu buryo butandukanye.'
Yakomeje ati 'COVID-19 iyo igezemo kubera imiterere y'abana bitewe n'aho barira, barara naho bakinira igenda yiyongera, rero turashaka kugabanya ubwandu bwo kwandura ariko ni kugira ngo twirinde ko mu gihe kiri imbere naho haza inkubiri zindi zigenda zivuka ziramutse ziyongereye nibo zazahaza cyene kubera ko badakingiye.'
Dr Mpunga Tharicisse yasabye abantu ko nubwo icyorezo kigenda kigabanuka badakwiye kwirara ko ahubwo basabwa gukomeza kuba maso baharanira kwirinda, kandi abatarikingiza bakabikora.
Minisiteri y'Ubuzima itangaza ko mu gihugu hose abamaze guhabwa urukingo rwa mbere bamaze kurenga miliyoni eshanu. Mu gihe abamaze guhabwa urwa kabiri barenga miliyoni ebyiri n'ibihumbi Magana cyenda.
Byitezwe ko mu mwaka wa 2022 uzarangira abarenga miliyoni esheshatu bangana na 60% bazaba bamaze gukingirwa.
REVIVE ikozwe mu bimera bizwiho kongerera igitsinagabo imbaraga mu mibonano mpuzabitsina no gutuma imitsi ikora neza.
REVIVE ikorwa gusa mu byatsi bisanzwe byitwa Epimedium. Ni igihingwa kirandaranda kiri mu muryango w’ibihingwa bizwi nka berberidacea kiboneka mu majyepfo y’Ubushinwa ndetse no mu bindi bice bimwe na bimwe bya Aziya.
Iki gihingwa kimaze imyaka isaga ibihumbi bibiri mu Bushinwa gikoreshwa nkicyongera imbaraga z’abagabo ndetse no mu kuvura imikorere mibi ku mubiri wa kigabo.
REVIVE yateguwe by’umwihariko kugirango yongere ubushake bw’imibonano mpuzabitsina, yongere ubwinshi no gukomera kw’intanga, yongere imbaraga za ogisijeni mu maraso.