Author: webrwanda

  • U Rwanda rwatangiye neza rutsinda Liban mu mikino wo gushaka itike y'igikombe cy'Isi 2026 #rwanda #RwOT

    Mu ijoro ryo kuri uyu wa mbere, nibwo ikipe y'igihugu y'u Rwanda mu mukino wa Basketball mu Bagore yatangiye irushanwa ryo gushaka itike y'igikombe cy'Isi 2026, yatangiye neza iyi mikino.

    Ni irushanwa ryabereye muri BK Arena, aho nyuma y'ibirori byo gufungura iyi mikino ikipe y'igihugu y'u Rwanda yatsinze umukino wa mbere bakinaga na Liban amanota 80 kuri 62.

    Muri uyu mukino Rwanda nirwo rwayoboye cyane uyu mukino w'amajonjora yo gushaka itike y'Igikombe cy'Isi cya Basketball mu Bagore, kuko igice cya mbere cy'umukino cyarangiye u Rwanda rutsinzeLiban amanota 45 kuri 36.

    Minisitiri wa Siporo Richard Nyirishema yafunguye ku mugaragaro irushanwa ry'imikino yo gushaka itike y'Igikombe cy'Isi cya Basketball mu Bagore 2026.

    Mu birori byo gutangiza iyi mikino kandi byasusurukijwe n'Itorero Inganzo Ngari na Ishami Talent ndetse n'ukuhanzi Chris Easzy waririmbye.

    Mu mukino wa mbere wo mu Itsinda D, mu mikino yo gushaka itike y'Igikombe cy'Isi cya Basketball mu Bagore, Argentine yatsinze Grande- Bretagne amanota 53-47.

    Kuri uyu wa mbere kandi ikipe y'igihugu ya Great Britain yatsinzwe na Argentine amanota 53 kuri 47, Brazil yatsinze Philippines amanota 77 kuri 73 naho Senegal yatsinze Hungary amanota 63 kuri 61.

    Mu mukino wa kabiri, u Rwanda ruzakina na Argentine ku wa Gatatu, tariki 21 Kanama 2024 saa Mbiri muri BK Arena.

    The post U Rwanda rwatangiye neza rutsinda Liban mu mikino wo gushaka itike y'igikombe cy'Isi 2026 appeared first on RUSHYASHYA.

    Source : https://rushyashya.net/u-rwanda-rwatangiye-neza-rutsinda-liban-mu-mikino-wo-gushaka-itike-yigikombe-cyisi-2026/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=u-rwanda-rwatangiye-neza-rutsinda-liban-mu-mikino-wo-gushaka-itike-yigikombe-cyisi-2026

  • Uburezi, ubuzima n'ubutabera biziharira arenga miliyari 1,732 Frw mu mwaka wa 2024/2025 – #rwanda #RwOT

    Hashize imyaka myinshi inzego z'uburezi zihanganye no kuzamura ireme ry'uburezi kuva mu byiciro by'amashuri yo kuhasi kugeza mu makuru na za kaminuza.

    Ingengo y'imari y'umwaka wa 2024/2025 igaragaza bimwe mu bikorwa bizibandwaho mu burezi, birimo kubaka ibyumba by'amashuri bishya no guteza imbere uburezi bwiza bw'ibanze.

    Muri rusange uburezi bwagenewe miliyari 792.7 Frw. Aya arimo miliyari 46.5 Frw yagenewe Umushinga w'uburezi bwiza bw'ibanze bugamije kubaka ubushobozi mu Rwanda; umushinga wo kubaka no gusana ibyumba by'amashuri hirya no hino mu gihugu uzatwara miliyari 7.9 Frw, kubaka, kongera ibikorwaremezo no gutanga ibikoresho mu mashuri y'imyuga n'ubumenyingiro bizatwara miliyari 14.6 Frw.

    Hari kandi gahunda Leta yihaye yo kongera umubare w'abagabo n'abagore bafite impamyabumenyi y'ikirenga bikazatwara miliyari 52.1 Frw.

    Nubwo gahunda yo kugaburira abanyeshuri ku mashuri itagaragajwe muri ibi bikorwa ariko ni imwe mu zizatwara ingengo y'imari nini, kuko nko mu mwaka ushize yari yagenewe arenga miliyari 91 Frw, kandi umubare w'abanyeshuri urushaho kwiyongera.

    Minisitiri w'Intebe Dr Edouard Ngirente aherutse gutangaza ko binyuze muri gahunda yo kugaburira abanyeshuri ku mashuri, Leta igaburira 25% by'Abanyarwanda bose kuko abanyeshuri bose barenga miliyoni 4.

    Biteganyijwe ko amashuri nderabarezi azakomeza kuvugururwa kuko umwaka w'ingengo y'imari wasojwe muri Kamena 2024 wasize bigeze ku ijanisha rya 37.3%.

    Hazanubakwa kandi aho abanyeshuri barara mu kigo cy'amashuri cya Don Bosco mu murenge wa Rushaki, bikazatwara miliyoni 265.2 Frw.

    Mu rwego rw'ubuzima hazakoreshwa arenga miliyari 376.3 Frw. Arimo miliyari 77.7 Frw zizakoreshwa mu mushinga wo kurwanya Malariya n'izindi ndwara z'ibyorezo nka SIDA n'Igituntu; hari gahunda yo gutanga ibikoresho by'urwego rw'ubuzima bizatwara miliyari 7 Frw; kwita ku buzima bw'umubyeyi n'umwana bizakoreshwamo miliyari 2.3 Frw n'ibindi.

    Mu mwaka w'ingengo y'imari ushize imirimo yo kubaka inzu y'ababyeyi y'Ibitaro bya Kibagabaga yari igeze ku ijanisha rya 50%, na ho ibitaro bya Masaka byari bigeze kuri 60% byongererwa ubushobozi ngo bijye ku rwego rwa kaminuza yigishirizwamo.

    Ni mu gihe mu rwego rw'ubutabera, ubwiyunge no kugendera ku mategeko biteganyijwe ko hazakoreshwa miliyari 563.2 Frw.

    Urwego rw'ubutabera rukora cyane ku byerekeye kugenza ibyaha no kubikurikirana kugeza ibibazo bikemuwe, haba mu bwumvikane cyangwa hakagira uhamwa n'icyaha agahanwa.

    Hari kandi gusobanurira abaturage amategeko no kuburanisha imanza kuva ku rwego rw'ibanze baburanisha imanza z'inshinjabyaha n'imbonezamubano kugeza ku nkiko zisumbuye ziri hirya no hino mu gihugu, inkiko nkuru, n'izindi zikora amasaha yose zica imanza ubutaruhuka.

    Imibare igaragaza ko mu mwaka w'ingengo y'imari wa 2022/2023 imanza zinjiye mu nkiko zaba iziburanishwa mu mizi n'izo ku ifunga n'ifungura ry'agateganyo zose zingana na 112.284 mu gihe imanza 83.097 zigize 74% ari inshinjabyaha.

    Urwego rw’Uburezi ruri mu zagenewe amafaranga menshi mu ngengo y’imari ya 2024/2025


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/uburezi-ubuzima-n-ubutabera-biziharira-arenga-miliyari-1732-frw-mu-mwaka-wa

  • Rusizi: Ikiraro cya Rubyiro cyatwawe n'ibiza kigiye gusimbuzwa icyo mu kirere – #rwanda #RwOT

    Mu Ukuboza 2023 nibwo mu karere ka Rusizi haguye imvura nyinshi, umugezi wa Rubyiro uruzura bituma ikiraro gitwarwa.

    Icyo gihe ubuyobozi bw'akarere ka Rusizi bwatangaje ko bugiye gukora ubuvugizi hakaboneka ubushobozi bwo kongera kubaka iki kiraro kugira ngo urujya n'uruza rusubukurwe.

    IGIHE yongereye gusura iki kiraro nyuma y'amezi arenga umunani gisanga abaturage babangamiwe n'uko urujya n'uruza n'ubuhahirane bitameze neza kuko ikiraro kitarongera kubakwa

    Nsanzabera Andre, uhinga imboga n'imbuto mu murenge wa Gikundamvura ari naho atuye yavuze ko nk'abahinzi babura uko bageza umusaruro wabo ku isoko.

    Ati 'Iki kiraro cyacagaho imyaka iva mu murenge wa Gikundamvura ijya ku isoko Bugarama, Muganza na Kamembe. Kuba cyaracitse biratubangamiye kuko imodoka zipakira imyaka zitabona uko zambuka umugezi wa Rubyiro'.

    Nyirahabineza Epiphanie wo mu murenge wa Muganza yavuze ko mu ngaruka baterwa no kuba iki kiraro cyaracitse harimo no gutinda kubona ubuvuzi n'abana bacikwa n'amasomo.

    Ati 'Iyo imvura yaguye umugezi wa Rubyiro ukuzura abaganga abaganga n'abarimu babura uko bagera mu kazi kuko hari abakozi ba Leta bakora Gikundamvura bataha Muganza na Bugarama'.

    Umuyobozi w'Akarere ka Rusizi, Dr Anicet Kibiliga, yabwiye IGIHE ko iki kiraro cyatwawe n'ibiza kigiye gusimbuzwa ikiraro cyo mu kirere, kugira ngo hirindwe ko cyakongera gutwarwa n'umwuzure.

    Ati 'Twamaze gusinyana amasezerano n'Ikigo cy'Igihugu gishinzwe ubwikorezi RTDA. Icyo kiraro cyo mu kirere kizubakwa n'ikigo Bridge to Prosperity, tugiye gutangira kucyubaka mu minsi ya vuba'.

    Iki kiraro cyatwawe n’ibiza mu mezi umunani ashize


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/rusizi-ikiraro-cya-rubyiro-cyatwawe-n-ibiza-kigiye-gusimbuzwa-icyo-mu-kirere

  • Abana 22% ntibagerwaho na serivisi zitangirwa mu ngo mbonezamikurire – #rwanda #RwOT

    Ni imibare Batamuliza yatangarije mu nama ihurije hamwe abarenga 350, yateguwe n'Ikigo cy'igihugu gishinzwe imikurire no kurengera umwana, NCDA, n'abafatanyabikorwa bayo nka Imbuto Foundation n'abandi.

    Igamije kureba uburyo imikurire y'umwana yatezwa imbere binyuze mu kubakira ubushobozi ingo mbonezamikurire, na cyane ko zagaragaye nk'ingero z'ibishoboka.

    Mu 2011 ni bwo u Rwanda rwafashe icyemezo cyo gutangiza gahunda Mbonezamikurire y'Abana Bato mu kugabanya imirire mibi n'ibibazo bijyanye n'igwingira ry'abana.

    Abana bararerwa ariko bakanakangurwa ubwonko ku buryo hakoreshejwe integanyanyigisho yagenwe n'Ikigo cy'igihugu gishinzwe imikurire no kurengera umwana, NCDA.

    Muri ECD kandi hatangwamo serivisi nk'imirire myiza y'umwana n'umugore utwite cyangwa uwonsa no kwita ku buzima bwabo, isuku n'isukura, uburere bwiza, umutekano w'umwana arindwa ihohoterwa iryo ari ryo ryose n'ibindi.

    Kuva mu 2016 u Rwanda rwari rufite 17% by'abana bajyanwa mu ngo mbonezamikurire, ubu bageze 78%. Hajyayo abana bari hagati y'imyaka itatu n'itanu.

    Abana bagana ECD bavuye ku 256.677 mu 2018 bagera kuri 1.149.699 muri Kamena 2024.

    Muri zo izirenga ibihumbi 25 zibarizwa mu ngo zitandukanye z'abantu, barerwa n'abantu barenga ibihumbi 100.

    Ubwo yafunguraga iyo inama ku mugaragaro Batamuliza yavuze ko nubwo gahunda ya ECD yatangijwe ndetse ikaba imaze gutanga umusaruro, hakiri ibibazo nk'ibyo kuyigeza ku bana benshi n'ibiri mu zihari, agasaba ko byakemurwa inzego zitandukanye zifatanyije.

    Ati 'Nta mwana ukwiriye gusigazwa inyuma cyangwa ngo yimwe uburenganzira bwe bwo kubona izo serivisi. Turacyafite abana bagera kuri 22% batagerwaho n'izo serivisi. Dufatanyije abo bose bagomba kugerwaho.'

    Gusa raporo y'umugenzuzi Mukuru w'Imari ya Leta ya 2022/2023 igaragaza ko ingo mbonezamikurire 90 basuye, basanze zitarasuzumwe ngo zihabwe ibyangombwa bizemerera gukora, hari ikibazo cyo kutabona amazi meza yo kunywa, 90% zidafite ubwiherero, ndetse n'abarezi bake cyane.

    Icyakora Batamuliza yavuze ko muri buri karere hari ECD y'icyitegererezo ikora neza, bityo ko ari ngombwa ko ubumenyi zifite bwasangirwa bukagera no ku ngo mbonezamikurire zo mu miryango, na cyane ko ari zo zihuzwa.

    Yakomeje ati 'hari kandi ingo mbonezamikurire zidafite iby'ibanze, nk'amazi ahagije kubera imiterere y'uturere bakoreramo ariko turi gukora ku buryo icyo kibazo tugikemura abana bakarerwa neza isuku n'isukura byubahirijwe. Ntidukangwa n'ibibazo kuko ni byo byaduhurije aha ngaha ngo tubikemure. Tugomba no kwibanda no ku dushya, akari aha kagasangizwa abandi.'

    Umuyobozi Mukuru wa NCDA, Ingabire Assumpta yavuze ko kwita ku mwana hakiri kare ari ingenzi kuko 80% by'ubushobozi bw'umwana bukura cyangwa bugateza imbere mu myaka itatu ya mbere, bityo ko ari ingenzi gukemura ibibazo biri muri iyo gahunda bafatanyije.

    Ati 'Iyo myaka itatu irangwa n'ibintu byinshi cyane cyane aho umwana akurira bigira uruhare mu buzima bwe bwose. Kwita ku mwana hakiri kare rero bituma akurana ubuzima bwiza, akagira ubushobozi buri hejuru mu ishuri, ibituma iyo akuze yiteza imbere n'igihugu muri rusange, tukagira umuryango utekanye.'

    Ubu mu Rwanda buri mudugudu washyizwemo ECD eshatu. Ingo mbonezamikurire mu gihugu hose zigeze ku bihumbi 31638. Muri zo izirenga ibihumbi 25 zibarizwa mu ngo zitandukanye z'abantu. Ni umurimo ukomeye wakozwe kuko zavuye ku 4019 mu 2018.

    ECD kandi zagize uruhare rukomeye mu burezi bwabo kuko mu bushakashatsi bwakozwe na NCDA bwagaragaje ko abana banyuze muri ECD mu 2013 na 2014 ubu bageze mu mwaka wa kabiri n'uwa gatatu wisumbuye, byagaragaye ko nta wigeze asibira cyangwa ngo ajye munsi y'amanota 70%.

    Mu gukomeza kurwanya imirire mibi n'igwingira mu bana bari munsi y'imyaka itanu, mu ngengo y'imari ya 2024/2025, u Rwanda rwategenyije miliyari 357.8 Frw.

    Abana bari kumwe n’abayobozi babo bagaragaje umusaruro wa ECD mu Rwanda

    Hamuritswe na zimwe mu mfashanyigisho zifasha mu ngo mbonezamikurire zitandukanye ziri mu Rwanda

    Abana basabanye n’ababyeyi, abarezi n’abayobozi bagira uruhare mu mikurire yabo

    Umuyobozi wa NCDA, Ingabire Assumpta yishimanye n’abana bamugaragariza ko imbaraga ikigo ayoboye gishyira mu bikorwa biteza imbere imikurire yabo zitapfuye ubusa

    Abana ni bo basusurukije abitabiriye inama yo kwigira hamwe uburyo imikurire yabo yarushaho kunozwa

    Abihaye Imana ni bamwe mu bafatanyabikorwa b’imbere mu bikorwa biteza imbere imikurire y’abana

    Umuyobozi wa NCDA, Ingabire Assumpta (iburyo) ari kumwe n’Umunyamabanga Uhoraho muri Minisiteri y'Uburinganire n'Iterambere ry'Umuryango (MIGEPROF), Batamuliza Mireille

    Inzego z’umutekano na zo zitabiriye inama yiga uburyo imikurire y’umwana yakomeza gusugira igasagamba

    Umuyobozi Mukuru Wungirije wa NCDA, Gilbert Munyemana yavuze ko baherutse gukora isuzuma mu marerero, hemezwa ko hari ayaba ahagaritswe mu gihe ataruzuza ibisabwa

    Umunyamabanga Uhoraho muri Minisiteri y'Uburinganire n'Iterambere ry'Umuryango (MIGEPROF), Batamuliza Mireille yavuze ko hari abana bangana na 22% bataragerwaho na serivisi za ECD

    Umuyobozi wa NCDA, Ingabire Assumpta yasabye ubufatanye buhuriweho mu gukomeza kubaka u Rwanda rw’ejo hakiri kare

    Umwana ni uw’Isi yose. Ni yo mpamvu muri gahunda zo guteza imbere imikurire ye, n’abanyamahanga babigiramo uruhare rukomeye

    Kugira ngo ubwonko bw’umwana bukangurwe bisaba imfashanyigisho zitandukanye, ni yo mpamvu mu nama yo guteza imbere imikurire y’abana n’izo mfashanyigisho zamurikwaga

    Amafoto: Nezerwa Salomon


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/abana-22-ntibagerwaho-na-serivisi-zitangirwa-mu-ngo-mbonezamikurire

  • Samsung irazihiga! Uko telefoni zirutana mu kwiharira isoko ry'u Rwanda – #rwanda #RwOT

    Si ibyo gusa kuko no mu mihanda y'i Kigali biragoye kubona umuntu agenda adafite telefoni kandi ya yindi igezweho. Abanyarwanda basobanukiwe neza icyo iterambere ari cyo.

    Wabona utarumva neza icyo ndi gushaka kugaragaza ariko ngufashije; aha ndi gushaka kukwereka ko muri iki Gihugu abantu basigaye badatunze telefoni ari mbarwa.

    Ibyavuye mu ibarura rusange rya 2022 bigaragaza ko Abaturarwanda barengaga miliyoni 13, mu gihe abari bafite telefoni zigezweho bari 1.126.276.

    Muri rusange abantu bafite imyaka 10 kuzamura bafite telefoni zigendanwa barenga 4.631.510. Ni mu gihe ingo 78.1% nibura zirimo umuntu ufite telefoni igendanwa. Kuva iri barura ryakorwa iyi mibare ishobora kuba yarazamutse.

    Uko bwije n'uko bukeye telefoni zinjira mu Rwanda. Hari umwe mu bazicuruza hano mu Mujyi wa Kigali, ambwira ko byibuze ku munsi uwacuruje neza atataha atagurishije telefoni.

    Twifashishije imibare y'Ikigo Statcounter iboneka nyuma yo gukora isesengura rizwi nka 'Mobile Vendor Market Share' ry'isoko rya telefoni zigendanwa ku Isi, tugiye kugaruka kuri telefoni zigaragara cyane ku isoko mu Rwanda kurusha izindi.

    Iri sesengura rigaragaza uko telefoni zitandukanye ziganje mu gice runaka, n'uko zigenda ziharira isoko uko ibihe bigenda bihita.

    Samsung

    Bitandukanye n'uko benshi babitekereza, telefoni za Samsung ni zo ziza ku isonga mu kwiharira igice kinini cy'isoko rya telefoni mu Rwanda, aho kuva muri Nyakanga 2023 kugeza muri Kanama 2024 izi telefoni zari zihariye 23,57% by'isoko ryose mu Rwanda.

    Izi telefoni zikunzwe ahanini kuko zigira amoko menshi cyane, bikorohera buri wese kugira aho yisanga mu bijyanye n'igiciro. Ikindi ni uko abantu benshi bazikunda cyane kubera gukomera, kurambya umuriro na application zitandukanye zifasha mu bintu byinshi.

    Kuri ubu telefoni ya Samsung igura amafaranga make ni Galaxy A03s, iboneka guhera kuri $159.99 mu gihe izigezweho zo mu kiragano cya gatandatu muri telefoni za Galaxy Z za Galaxy Z Flip 6 na Galaxy Z Fold 6 zishobora kuboneka hagati ya $1,800 na $2,000.

    Tecno

    Telefoni za Tecno ni zo ziza ku mwanya wa kabiri mu kwiharira isoko rya telefoni mu Rwanda aho aho 21,46% by'izihaboneka zose aba ari iza Tecno z'uruganda rwo mu Bushinwa rumaze kubaka izina rwa Transsion Holdings.

    Izi telefoni na zo zikundirwa kurambya umuriro kwazo no kuba zidahendutse cyane.

    Ubu telefoni za Tecno Camon 30S Pro, Tecno Spark 20 Pro 5G ndetse na Tecno Camon 30 Premier 5G ni zo zigezweho ku isoko.

    Apple/iPhone

    Benshi bashobora kuba bari batangiye kwibaza ngo telefoni za iPhone ziri he, ariko ziza ku mwanya wa kane mu kwiganza ku isoko ryo mu Rwanda kuko ziboneka ku rugero rwa 12,55%.

    Mu bacuruza izi telefoni twaganiriye bagaragaje ko abanya-Kigali ari bo bakunda kugura telefoni nyinshi za iPhone, dore ko badatinya kumanuza na iPhone 15 igezweho ubu iboneka guhera ku $799.

    Biteganyijwe ko mu minsi mike iri imbere ubwo iPhone 16 izaba igiye hanze, na bwo nta kabuza ab'inkwakuzi bazahita bazitumiza.

    Ubundi bwoko

    Telefoni za infinix ziboneka ku isoko ku rugero rwa 12,12% mu gihe iza Huawei zo zihariye 2,26% by'isoko mu Rwanda kuva muri Nyakanga 2023 kugeza muri Kanama 2024.

    Telefoni za Xiaomi zihariye 2,05% iza Itel zikaba zingana na 2,06%, iza Sony zikaboneka ku rugero rwa 1,46%, iza Google zikangana na 5,16% mu gihe izagaragajwe nk'izitazwi ubwoko bwazo zingana na 12,84%, mu gihe izashyizwe mu cyiciro cy'izindi zingana na 4,29%.

    Tecno Camon 30 Premier 5G igezweho mu za Tecno

    iPhone 15 ifitwe na benshi muri Kigali

    Infinix Zero 20 yageze ku isoko mu 2022

    Uko telefoni zihariye isoko mu bihe binyuranye guhera muri Nyakanga 2023 kugeza muri Kanama 2024 mu Rwanda


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/samsung-irazihiga-urutonde-rwa-telefoni-zigaragara-cyane-mu-rwanda

  • Minisitiri Utumatwishima yatanze icyizere ku… – #rwanda #RwOT

    Kuva itegeko Nimero 055/2024 ryo ku wa 20/06/2024 ryerekeye kurengera umutungo bwite mu by'ubwenge ryajya hanze, abahanzi ntibarivuga rumwe ku ngingo zirigize cyane cyane mu ngingo ya 293 kugeza ku 301, aho bigaragaza ko nta burenganzira bazaba bafite ku bihangano byabo igihe byakoreshwa n'inzego za Leta mu bukangurambaga bufitiye rubanda akamaro

    Abarimo Tom Close, Intore Tuyisenge, Ally Soudy bagaragaje ko hari ibyo bishimira byakozwe mu guteza imbere abahanzi, ariko kandi hari ingingo ziri muri iri tegeko rishya zikwiye kuvugururwa kugira ngo abahanzi bagire uburenganzira ku bihangano byabo bahanze mu bihe bitandukanye.

    Mu butumwa yanyujije ku rubuga rwa X, kuri uyu wa Mbere tariki 19 Kanama 2024, Minisitiri Utumatwishima yagaragaje ko bagiye gufatanya n'izindi nzego bireba kugirango ingingo ya 301 inozwe.

    Kandi yavuze ko hazabaho kuganiriza na buri wese ufite aho ahuriye n'umuziki. Ati 'Ingingo ya 301 ya IP Law (intellectual property law) tuzafatanya n'inzego zose zagize uruhare mu gushyiraho itegeko tuyisuzume ibe yanozwa.'

    'Abahanzi, Managers, abanyamategeko, DJs, abategura ibitaramo: Mwese tuzaganira vuba cyane. Dufatanyije, tuzabinoza, twihangane.'

    Ni ibiki bivugwa muri iri tegeko ryateje impagarara mu bahanzi?

    Iyo ufashe umwanya wo gusoma neza iri tegeko, ubona ko risobanura umuhazi n'uko burenganzira bwe bukwiye kubahirizwa, igihangano n'uburyo gikwiye kurengerwa.

    Ariko kandi abateguye iri tegeko bakuye uburenganzira ku bihangano by'abahanzi, igihe byakoreshwa mu nyungu rusange. Ntacyo nyiri igihangano agomba kubaza igihe cyakoreshejwe na Leta mu nyungu rusange, kandi bizwi neza ko kugira ngo igihangano kiboneke biba byaratwaye amafaranga, umwanya n'izindi mbaraga. 

    Ibi bikaba mu gihe abatanze 'Sound', aho gukorera, intebe, imodoka n'ibindi byo biba byishyuwe kandi neza.

    Umuhanzi akaba n’Umuyobozi w’Urugaga rw’Abahanzi mu Rwanda, Tuyisenge Intore yabwiye InyaRwanda ko hari ingingo zigize iri tegeko bemeranya nazo, ariko kandi ibikubiye mu ngingo ya 293 kugeza kuri 301 ntacyo zifasha abahanzi mu kurengera ibihangano byabo.

    Ati 'Uhereye ku ngingo ya 293 nubwo waba utari umuhanzi nawe agahinda kakwica. Ibihangano abahanzi benshi bakora biba bigamije kwigisha. Turasaba abategura imfashanyigisho ko bategura n'ubushobozi bwo kwishyura ibihangano kuko abanyeshuri batanga amafaranga y'ishuri, Leta ikanashyiramo nkunganire, bityo ibihangano by'abahanzi bikwiye kwishyurwa nk'uko mu ngingo ya 278 y'iri tegeko ibivuga ntihabemo kuyivuguruza.'

    Akomeza ati 'Urebye mu ngingo ya 301 ku bwisanzure mu ikinwa ry'ibihangano mu ruhame bivuze ko abahanzi batubwiye ngo ubuhanzi ntacyo buzabamarira mushatse mwabureka mu gihe umusanzu w'abahanzi mu bikorwa bitandukanye ugaragara.'

    Ingingo ya 301 ivuga ku bwisanzure mu ikinwa ry'igihangano mu ruhame. Ivuga ko ikinwa ry'igihangano mu ruhame riremewe bidatangiwe uruhushya rw'umuhanzi kandi hadatanzwe igihembo cy'uruhushya iyo bikozwe:

    (a) mu gihe cy'imihango ya Leta cyangwa y'amadini iyo gukina igihangano mu ruhame bitagamije inyungu;

    (b) mu rwego rw'ibikorwa by'uburezi cyangwa ubukangurambaga bukozwe na Leta cyangwa n'ikigo kitagamije inyungu, iyo ikinwa ry'igihangano mu ruhame bitagamije inyungu;

    (c) cyangwa mu rwego rw'ibikorwa byo kwigisha bikozwe n'ikigo cy'uburezi, iyo igihangano gikiniwe abakozi, abanyeshuri cyangwa umuryango ugizwe n'abanyeshuri cyangwa abandi bantu bafite uruhare rutaziguye mu bikorwa by'icyo kigo.

    Ingingo ya 293 yashidikanyijweho n'abahanzi ivuga iki?

    Ingingo ya 293: Ivuga ku bwisanzure mu gukoresha ibango ry'igihangano cyatangajwe

    (1) Gukoresha mu buryo bwo gutira ibango cyangwa igice gito cy'igihangano cyatangajwe rigashyirwa mu kindi gihangano biremewe, bidatangiwe uruhushya n'umuhanzi nta n'igihembo cy'uruhushya gitanzwe, iyo gukoresha iryo bango cyangwa igice gito cy'igihangano byatiwe byubahiriza imikoreshereze myiza kandi ntibirenge intego zigamijwe.

    (2) Gutira ibango cyangwa igice gito cy'igihangano biherekezwa no kugaragaza inkomoko n'izina ry'umuhanzi, iyo iryo zina rigaragara ku gihangano iryo bango ryakuwemo. 

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/146064/minisitiri-utumatwishima-yatanze-icyizere-ku-ivugururwa-ryitegeko-ribangamiye-abahanzi-146064.html

  • Kabuye: Toni 800 z'umuceri zigiye kumara amezi atatu ku mbuga zarabuze isoko – #rwanda #RwOT

    Abahinzi bo muri Koperative KORIKA baganiriye na IGIHE, bavuze ko kuva mu mpera za Gicurasi uyu mwaka umuceri weze, batangira kuwanika bategereje isoko nk'ibisanzwe ariko ntiwagurwa.

    Aba bahinzi bawanika ku manywa nijoro bakishyura abarinzi bawurarira, aho bavuga ko ibyo na byo byababereye umutwaro bitewe n'uko batagurishije umusaruro wabo.

    Mutiganda Simon yagize ati 'Byaduteje igihombo kuko kugira ngo nongere guhinga undi muceri byansabye ko ngurisha itungo'.

    Gasengayire Marie na we wejeje imifuka irindwi yose itaragurwa yavuze ko n'aho bawanika habateza igihombo.

    Yagize ati 'Nta bwanikiro buzima dufite kandi ubu budutera igihombo. Aya mahema awutwikiriye arangirika iyo imvura iguye yinjiramo. Ubu turongeye turanitse kubera ya mvura iherutse kugwa. Niba umuntu yari afitemo nk'ibiro 110 hazasigara nk'ibiro 70 kandi twishyura abawurinda buri kwezi umuhinzi atanga 5000Frw'.

    Perezida wa Koperative KORIKA, Biziyaremye Jean de Dieu yavuze ko toni zirenga 800 z'umuceri bejeje mu gihembwe cy'ihinga cya 2024 C zose zitigeze zigurishwa kuko uruganda rusanzwe ruwubagurira rwa Mamba Rice rwo mu Kerere ka Huye rwababwiye ko uhenze kurusha uturuka hanze y'Igihugu.

    Yavuze ko abanyamuryango bose uko ari 915 nta muceri bigeze bagurisha gusa ko hari toni 80 batonorewe zo kurya ariko na zo ntizibashe kubakwira ku buryo hari abamaze ayo mezi arenga abiri batagurisha kandi badahabwa n'uwo barya.

    Yongeyeho ko babaye bongeye guhinga undi muceri mu gihe bagitegereje ko uwo wanitse ugurwa.

    Ku kibazo cy'ubwanikiro, Biziyaremye yavuze ko iyi koperative yari ibufite butwikiriye bufite n'aho kwanuririra hasakaye ariko amabwiriza y'imyubakire aza kubagonga kuko hari mu gishanga barabusenya ariko bakomeje gusaba kubaka ubundi ntibabyemererwa.

    Ati 'Twamenyesheje Umujyi wa Kigali n'Ikigo cy'Igihugu cyo Kurengera Ibidukikije (REMA) ariko nta gisubizo turabona. Si ubushobozi bwabuze bwo kuba twabwiyubakira ahubwo ikibazo cyabaye kudahabwa uburenganzira'.

    Minisiteri y'Ubuhinzi n'Ubworozi, ibinyujije ku rubuga rwa X yamesheje abahinzi b'umuceri bafite umusaruro utaragurwa ko iki kibazo yakiboneye umuti.

    Yanditse ati 'MINAGRI iramenyesha abahinzi b'umuceri ko ku bufatanye na East Africa Exchange, EAX yashyizeho uburyo buhamye bwo kugura umuceri wose weze mu gihembwe cy'ihinga 2024B ku giciro cyashyizweho. Iki gikorwa cyatangiriye i Rusizi ku wa 18 Kanama 2024, kirakomereza mu tundi turere tw'Igihugu'.

    Kugeza ubu, MINAGRI itaganza ko umuceri wose wari utarabona isoko watangiye kugurishwaho ari toni 26,322 zo mu turere 12 duhingwamo umuceri hirya no hino mu Gihugu.

    Izi toni 800 z'umuceri zigiye kumara amezi atatu ku mbuga zarabuze isoko


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/kabuye-toni-800-z-umuceri-zigiye-kumara-amezi-atatu-ku-mbuga-zarabuze-isoko

  • Ntabwo igihugu cyatera imbere gishingiye ku muntu umwe gusa – Perezida Kagame – #rwanda #RwOT

    Ni impanuro yabahaye kuri uyu wa 19 Kanama 2024, ubwo yari amaze kwakira indahiro z'abagize Guverinoma nshya n'Umuyobozi Mukuru w'Urwego rw'Igihugu rw'Imiyoborere (RGB), Dr. Doris Uwicyeza Picard.

    Perezida Kagame yavuze ko muri iyi manda nshya batangiye hari ibyo bakwiye kwitaho, birimo gukorera hamwe, avuga ko inzego zigomba gukorana zikuzuzanya zigateza igihugu imbere, kuko ari yo mpamvu zubatse uko zubatse.

    Ati “Muri iyi mirimo dukorera igihugu twese, ntabwo igihugu cyatera imbere gishingiye ku muntu umwe gusa, ntibibaho. Iyo wakoze neza cyane witanze kuri buri byose, ntibihagije, umuntu umwe ntaho yatugeza cyangwa ntaho yatugeza hashimishije, kuko ntawe ukora wenyine, ntawe ubaho wenyine.”

    Yavuze ko kudakorana kw'abayobozi mu nzego zimwe na zimwe bidindiza ibyagombaga gukorwa, aho usanga habaho kwitana ba mwana, umwe ati “Nagize ngo undi yabikoze,” avuga ko ibyo bituma nubwo haba hari ibikenewe kugira ngo ibintu bikorwe, bibura ubikoresha kugira ngo bitange umusaruro.

    Ati “Icyagombaga gutwara icyumweru ugategereza ko ukwezi gushira, ntabwo utegereje ibikoresho wagombaga gukoresha ahubwo ugasanga wagiye mu bindi warangaye, ejo bakubaza uti tugiye kubikora, mu gitondo turabikora […] icyo mbaza, ukwezi gushize kose wari utegereje iki? ujya gutegereza ukwezi wagombaga kubikora mu cyumweru kubera iki?”

    Perezida Kagame yibukije abayobozi ko ibyo abasaba atari ukubagondoza cyangwa kubasaba ibidashoboka, ahubwo ko abasaba gukora ibishoboka, ati “Ibi mvuga, nta na rimwe mvuga ibintu bidashoboka, ntabwo twasaba abayobozi gukora ibitangaza.”

    Yavuze ko abayobozi badakwiye kugira urwitwazo rwo kudakora neza ibyo bashinzwe mu gihe gikwiriye, kuko hari umurongo w'ibikorwa uba uhari, avuga ko kandi hari n'ikiburamo bacyongeramo, ariko abayobozi bagakora ibyo bagomba gukora.

    Kuri uyu wa Mbere, Perezida Kagame yakiriye indahiro z'abaminisitiri 21 n'abanyamabanga ba Leta icyenda bagize Guverinoma nshya, ndetse n'iy'Umuyobozi Mukuru mushya wa RGB, mu muhango wabereye mu Ngoro y'Inteko Ishinga Amategeko y'u Rwanda.


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/ntabwo-igihugu-cyatera-imbere-gishingiye-ku-muntu-umwe-gusa-perezida-kagame

  • Jya ugira umwanya wibwize ukuri – Perezida Kagame abwira Abaminisitiri bashya – #rwanda #RwOT

    Umukuru w'Igihugu yabigarutseho kuri uyu Mbere tariki 19 Kanama 2024 mu muhango wabereye mu Nteko Ishinga Amategeko. Iyi Guverinoma nshya, irimo benshi biganje mu y'ubushize, usibye Abaminisitiri batatu bashya.

    Perezida Kagame yavuze ko abatagaragaye muri Guverinoma bitavuze ko birukanwe, ahubwo bahinduriwe imirimo, ko mu minsi iri imbere, iyo bahawe izamenyekana.

    Ati 'Gukorera ku rwego rukuru n'inshingano rufite, urwego rw'Abaminisitiri n'izindi nzego […] abatagarutse muri Guverinoma, ntabwo ari ukwirukanwa, iyo ari ukwirukanwa nabyo birakorwa […] hari ababa bakoze amakosa bigatuma birukanwa. Abatagarutse muri guverinoma ubwo bahinduriwe imirimo, ntabwo ari ukwirukanwa. Igihe cyabo nikigera iyo mirimo izagaragara.'

    Perezida Kagame yavuze ko iyo manda irangiye, biba bitavuze gukomeza imikorere isanzwe ahubwo abantu baba bakwiriye kuvugurura uko bakora mu buryo bwa nyabwo.

    Ati 'Uko mbyumva, ni ukuvuga ngo hari ibyo twakoze ubushize byagenze neza, hari ibitaragenze neza, byose tubishyira hamwe ukabisuzuma ukavuga ngo noneho ubu tugiye gukora iki, dute, ku buryo twarushaho gukora neza.'

    Umukuru w'Igihugu yavuze ko abantu bakwiriye gukomeza kuvugurura imikorere, ibitarakozwe neza bigakorwa neza kuri iyi nshuro. Yasabye abayobozi buri wese, kwisuzuma ku giti cye, adategereje ibyo azumva hirya no hino.

    Ati 'Jya ugira wa mwanya wowe ubwawe, wibwize ukuri, ukisuzuma kandi wakwisuzuma uri wenyine bidaturutse hanze, ukibeshya? Ubwo hari ikibazo cyaba kikurimo ushoboye kwicara ukibeshya, ni ukuvuga ngo hari ikibazo cyaba kikurimo ukwiriye gusuzuma nacyo.'

    Perezida Kagame yagarutse ku myemerere y'abantu ishingiye ku Mana, avuga ko mu masengesho abantu bakora yaba mu gitondo na nijoro, bakwiriye kumenya ko 'iyo Mana usenga ndetse akenshi urayigondoza kuko murayisaba ibyo yabahaye mufite ahubwo mudakoresha. Muragondoza, muraruhanya. Umuntu yaba yaraguhaye ibyo ukeneye […] ugasubira inyuma ukongera kubisaba gute?'

    Yavuze ko n'abashimira Imana bakwiriye gukoresha neza ibyo yabahaye, bityo bakuzuza inshingano zabo uko bikwiriye, bagakorera u Rwanda n'Abanyarwanda uko bikwiriye.

    Ati 'Iyo ukorera Abanyarwanda nubwo urimo ntabwo ari wowe wiheraho ariko ntabwo ukwiriye no kwiyibagirwa. Kwiyibagirwa ni ugukora gusa uvuga ngo urakorera abandi utabona ko ibyo ubakorera ubifitemo inyungu.'

    Perezida Kagame yasabye abayobozi kujya bakurikirana imbuga nkoranyambaga kugira ngo babone ibyo abantu babavugaho, bagahera kuri byo bakisuzuma, bakareba niba bakiri mu nzira nziza.

    Ati 'Naho usomye ibintu, ndetse bakagutuka, ugakangarana, ukabebera, buriya akazi kakunaniye. Hangana n'ibyo. Ikirimo kitari cyo ugikosoye wihereyeho cyangwa se ikiricyo bakuvuga, ibyo wibwira ntiwibeshya ukagikosora. Ikitari cyo niba bakubeshyera, ugishyire iruhande ukomeze inzira yawe n'inshingano ufite. Ubihe umwanya ariko ntibiguteshe umwanya.'


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/jya-ugira-umwanya-wibwize-ukuri-perezida-kagame-abwira-abaminisitiri-bashya

  • Perezida Kagame yasabye abayobozi kuba intwari bakava mu nshingano aho kuzikora nabi – #rwanda #RwOT

    Perezida Kagame yabwiye abo bayobozi barahiye kuri uyu wa Mbere tariki 19 Kanama 2024, ko bakwiye kwinjira mu nshingano bafite ubushake bwo kuzubahiriza, avuga ko uwakumva adashoboye inshingano yabivuga kare, akazivamo.

    Ati “Nahoze mvuga abahindurirwa imirimo, abirukanwa, abagaruka mu mirimo runaka, ariko burya hari n'ikindi, mwabaye intwari, muri mwe abagore n'abagabo, hakagira nk'uvuga, bagiye kugushyira ku murimo ukavuga uti urabizi, uyu murimo sinywushaka cyangwa sinywushoboye, nimundeke njye nigire mu bindi,”

    “Cyangwa se wabigiyemo wabyemeye waje warahiye nk'uku, nibigera hagati ukabona ntubishaka, baragukoresha ibyo udashaka gukora cyangwa ibyo utumva, cyangwa warabyumvaga ariko ugeze aho umutwe wawe urahinduka uravuga uti sinkibishaka gukorera igihugu cyangwa gukora […] uba ubaye intwari.”

    Perezida Kagame yibukije abayobozi ko bagomba kugira ubushake bwo gukora no kugera ku bintu vuba, ibidashoboka ntibibuze ibishoboka gukorwa kandi vuba.

    Ati “Kwihutisha ibintu utabyangije birashoboka kandi ni ko bikwiye kuba bigenda, cyangwa se umuntu akaba yajya iruhande [yakwegura], ndetse bimuturutseho. Wowe abantu baguhaye icyizere, niba wumva utagikeneye cyangwa udashoboye ibijyana na cyo, urabivuga.”

    Perezida Kagame kandi yibukije abayobozi ko n'ubwo bari mu nshingano ariko bakwiye no kwita ku buzima bwabo, ati “Munamenye no kwireberera mu buzima, mukwiye kugira ubuzima bwiza: kurya neza, gukora imyitozo, Kunywaless […] iyo bigenze neza n'igihugu ni uko kimera bikigendekera neza.”

    Yavuze ko ibyo byanafasha mu gutuma umusaruro mu kazi wiyongera.

    Perezida Kagame yongeye kugaruka ku kintu cyo guhora mu nama ku bayobozi, abagira inama yo gukora inama ziri ngombwa, ndetse bakagena igihe ntarengwa iyo nama iri bumare, imyanzuro igafatwa, bikava mu nzira.

    Yavuze ko bipfira no mu mitegurire, aho usanga hari ibiba bikadindiza ibikorwa, nko kwita bidasanzwe ku bitwa ba “VVIP”, bigatwara umwanya utari ngombwa.

    Ati “Hari byinshi dushobora kugeraho, ibintu bimwe byoroshye tubikoze uko bikwiye ntitubiremereze, natwe ubwacu turimo.”

    Perezida Kagame yakiriye indahiro z’abagize Guverinoma bashya kuri uyu wa 19 Kanama 2024


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/perezida-kagame-yavuze-ko-umuyobozi-wasaba-kuva-mu-nshingano-aho-kuzikora-nabi