Category: Uncategorized

Uyu mugabo wamamaye mu ndirimbo nka 'Karame Uwangabiye' yasohoye iyi ndirimbo kuri iki Cyumweru tariki 19 Mutarama 2025. Yumvikana nk'isengesho rye, ariko yifuza ko yaba nk'isengesho rya buri munyarwanda cyane cyane muri iki gihe cyo gutangira umwaka mushya wa 2025. 

Umujyanama we, Didier Kananura yabwiye InyaRwanda ko Muyango yahimbye iyi ndirimbo agamije gushima Imana ndetse yifuza ko yaba ubutumwa bwa buri munyarwanda 'muri uyu mwaka dutangiye'.

Ati 'Umwaka ushize Muyango yaciye mu bibazo by'ubuzima, aho yarwaye kugeza ubwo agiye hanze. Kuba yarosoje umwaka, akabasha kwifuriza umwaka mushya muhire Abanyarwanda, yagombaga no kubatura indirimbo nkiriya, ishima Imana kandi yifuza ko yaba isengesho rya buri munyarwanda. Kugirango tumenye ko Imana ariyo mucyo wacu, inaturiza, igatuma tubaho, tumera neza.'

Iyi ndirimbo ibaye iya Kabiri Muyango ashyize hanze, nyuma ya Album ye ya Kane 'Imbanzamumyambi'. Kuko, yaherukaga gushyira ku isoko indirimbo yise 'Intsinzi' yahimbye ari mu Bubiligi, mu rwego rwo kwishimira uko amatora y'Umukuru w'Igihugu yagenze, anishimira intsinzi ya Perezida Paul Kagame.

Didier Kananura yavuze ko ubwo Muyango yari mu Bubiligi yivuza, ni nabwo yakoze iyi ndirimbo 'Ni wowe' yo gushima Imana yabanye nawe mu burwayi, ahitamo kuyishyira hanze mu ntangiriro z'uyu mwaka, nk'isengesho rye, ndetse n'isengesho ry'abanyarwanda bose muri rusange.

Kananura yavuze ko muri uyu mwaka Muyango azashyira hanze indirimbo nyinshi zizaba zigize Album ye Gatanu ndetse n'izindi. Ati 'Iyo wumvise iyi ndirimbo, wumva ko irimo ubutumwa bugenewe buri wese, ni ubutumwa burimo kumenya Imana ku giti cyawe.'

Ni ubwa mbere Muyango akoze indirimbo ya 'Gospel' kuva mu myaka irenga 30 ari mu muziki. Wumvise iyi ndirimbo wagirango Muyango yagiye mu rusengero yakira agakiza, ariko naho bihuriye, ahubwo yumvikanishije ko mu burwayi bwe, yageze igihe agira aho ahurira n'Imana byatumye yandika iyi ndirimbo mu rwego rwo kuyishimira.

Ati 'Ntabwo yagiye mu rusengero ngo amanike ibiganza cyangwa ngo ahindure idini, ahubwo yashimye Imana. Ni ubwa mbere koko mu mateka ye asohoye indirimbo ya 'Gospel'.

'Bujya umwanditsi n'umuhanzi nka Muyango aba yandika indirimbo nyinshi zimwe zigasohoka, izindi ntizisohoke, ariko bitewe n'ibihe yari arimo nibwo yabonye ko bikwiye ko uyu mwaka asohora indirimbo ya 'Gospel'. Ariko ntawamenya, wabona uyu mwaka asohoye n'izindi, ariko kuri Album iyi n'iyo ya 'Gospel' gusa iriho.'

Iyi ndirimbo 'Ni wowe' mu buryo bw'amajwi yakozwe na Didier Touch, ni mu gihe amashusho (Video) yakozwe na Vyper.

Muyango atangaje ko ikorwa rya Album ye ya Gatanu, mu gihe mu Ukuboza 2023 yasohoye Album ya Kane yise ''Imbanzamumyambi' iriho indirimbo 12 nka: Karame Uwangabiye yaririmbiye Perezida Kagame, Umwiza w'u Rwanda yaririmbiye Madamu Jeannette Kagame, Ibirumbo, Nyirabashana, Mwiza wanjye, Iyizire Ibuhoro, Indahiro, Sibira, Izihirwe, Batamuriza, Cyo ni mumurebe hamwe na Teka Ikobe. 

Muyango yatangaje ko ari gukora kuri Album ye ya Gatanu, nyuma ya Album ya Kane yamuritse mu 2023

Muyango asobanura ko indirimbo ye 'Ni wowe' ari ishimwe rye mu Mana, ndetse n'iya mbere akoze ya 'Gospel' 

Muyango aherutse guhabwa igihembo cy'umunyabigwi mu muziki muri 'Music in Africa'

KANDA HANO UREBE AMASHUSHO Y'INDIRIMBO 'NI WOWE' YA MUYANGO

Mu masengesho azwi nka National Prayer Breakfast ategurwa n’Umuryango Rwanda Leaders Fellowship, Perezida Kagame yari umwe mu bitabiriye aya masengesho yo gusengera Iguhugu.

Mu butumwa yagejeje ku bari bakurikiranye aya masengesho, Perezida Kagame yanenze urubyiruko rwijandika mu ngeso mbi harimo no kwambara ubusa ku mbuga nkoranyambaga.

Yagize ati 'Uwambara ubusa se ararata iki undi adafite, twese tudafite? Nta dini ribaho ryo kwambara ubusa, nta muryango ubaho wo kwambara ubusa. Ariko buriya kwambara ubusa, ntabwo ari bwa busa, burya bambaye ubusa no mu mutwe. Ni ubusa buri mu mutwe ni cyo kibazo, ni ho bishingira.'

Umukuru w'Igihugu yabikomojeho mu gihe muri iyi minsi hakomeje kugenda hagaragara amashusho y'abiganjemo abana b'abakobwa ari gukwirakwizwa ku mbuga nkoranyambaga, abagaragaza bambaye ubusa.

Perezida Kagame yavuze ko ari ikibazo cy’uburere buke, Umuryango nyarwanda muri rusange udakwiye kwihanganira.

Yakomeje agira ati: “Ntabwo uzareka kurera n’umuryango wawe ngo idini rizakurerere cyangwa Leta izakurerere. Ntabwo ari byo, bikwiriye guhera kuri wowe.”

N'ubwo Umukuru w'Igihugu avuga ko Igihugu cyonyine ataricyo cyagakwiye gutanga uburere gusa kuri aba bana b'urubyiruko, hari amategeko asanzwe  yashyizweho mu rwego rwo gucyebura no guhana abakora ibyo bibi byose.

Amategeko y'u Rwanda ahana iki cyaha mu buryo butandukanye. Ari uwayafashe, uwayasakaje bose bafite amategeko abahana kuko ibyo bitemewe na gato. Amategeko kandi ahana buri muntu wese ushyira amashusho y'urukozasoni hanze abeshyera undi muntu ko ariwe uri muri ayo mashusho.

Itegeko No 60/2018 ryo ku wa 22/8/2018 ryerekeye gukumira no guhana ibyaha bikoreshejwe ikoranabuhanga.

Ingingo ya 34 ivuga ko gushyira ahagaragara amashusho yerekeranye n'imikoreshereze y'ibitsina, hakoreshejwe mudasobwa cyangwa urusobe rwa mudasobwa, aba akoze icyaha.

Umuntu wese, iyo atangaje cyangwa atumye hatangazwa amashusho cyangwa amajwi yerekeranye n'imikoreshereze y'ibitsina, binyuze ku rusobe rwa mudasobwa cyangwa ubundi buryo bw'ikoranabuhanga n'itumanaho; usaba, utoza cyangwa uhamagarira umwana, abinyujije muri mudasobwa cyangwa urusobe rwa mudasobwa cyangwa umuyoboro uwo ari wo wose, hagamijwe kumukoresha imibonano mpuzabitsina, aba akoze icyaha.

Iyo abihamijwe n'Urukiko, ahanishwa igifungo kitari munsi y'imyaka itatu ariko kitarenze imyaka itanu, n'ihazabu y'Amafaranga y'u Rwanda atari munsi ya 1,000,000 ariko atarenze Miliyoni 3.000.000Frw.

Ingingo ya 38 ivuga ko umuntu wese, utangaza, wohereza cyangwa utuma hatangazwa ubutumwa ubwo ari bwo bwose bw'urukozasoni akoresheje mudasobwa, cyangwa urusobe rwa mudasobwa, aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe n'urukiko, ahanishwa igifungo kitari munsi y'amezi atandatu ariko kitarenze imyaka ibiri, n'ihazabu y'Amafaranga y'u Rwanda atari munsi ya 2,000,0000Frw.

Iyo ubutumwa bw'urukozasoni buvugwa mu gika cya mbere cy'iyi ngingo budahuye n'ukuri cyangwa bureba umwana, uwahamwe n'icyaha ahanishwa igifungo kitari munsi y'imyaka itatu ariko kitarenze imyaka itanu, n'ihazabu y'Amafaranga y'u Rwanda atari munsi ya 1,000,000Frw, ariko atarenze 3,000.0000Frw.

Ingingo ya 143 ivuga ku gukora ibiterasoni mu ruhame. Umuntu wese ukora ibiterasoni mu ruhame aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe n'urukiko, ahanishwa igifungo kitari munsi y'amezi atandatu ariko kitarenze imyaka ibiri.

Ingingo ya 135 igaruka ku bikorwa by'urukozasoni ivuga ko umuntu wese ukora igikorwa gikoza isoni mu buryo ubwo ari bwo bwose ku mubiri w'undi, nyiri ukubikorerwa atabishaka, aba akoze icyaha.

Umuntu wese uhamijwe n'urukiko gukora icyaha cy'urukozasoni, ahanishwa igifungo kitari munsi y'umwaka umwe (1) ariko kitarenze imyaka ibiri (2), n'ihazabu y'amafaranga y'u Rwanda atari munsi y'ibihumbi ijana (Frw 100.000) ariko atarenze ibihumbi magana atatu (Frw 300.000).

Iyo icyaha cy'urukozasoni cyakorewe mu ruhame, uwakoze icyaha ahanishwa igifungo kitari munsi y'imyaka ibiri (2) ariko kitarenze imyaka itatu (3) n'ihazabu y'amafaranga y'u Rwanda atari munsi y'ibihumbi magana atanu (Frw 500.000) ariko atarenze miliyoni imwe (Frw 1.000.000).

Amashusho ubwo Perezida Kagame yavugaga ku bana by'umwihariko b'abakobwa Bambara ubusa ku mbuga nkoranyambaga

 

Ni ubutumwa Minisitiri Dr. Utumatwishima atanze nyuma y'uko Perezida Paul Kagame atangaje ko abayobozi mu nzego zitandukanye n'abagize umuryango Nyarwanda bakwiye kwita ku burere buhabwa abantu muri rusange kuko nta muryango cyangwa idini byigisha kwambara ubusa, ahamya ko ubikoze no mu mutwe we nta kintu kiba kirimo.

Perezida Paul Kagame, ubwo yari mu masengesho yo gushimira Imana ibyiza yakoreye igihugu, ku wa 19 Mutarama 2025 muri Serena Hotel, yatangaje ko bidakwiriye kubona mu muryango habamo abantu bagenda ku muhanda biyambitse ubusa, kuko bihabanye n'umuco.

Yagize ati: 'Nkurikira ibintu no ku mbuga nkoranyambaga, intambara zirirwaho z'abana bato bari aho bambara ubusa ku muhanda, bakambara ubusa. Uwambara ubusa se ararata iki undi adafite, twese tudafite? Nta dini ribaho ryo kwambara ubusa. Nta muryango ubaho wo kwambara ubusa. Ariko buriya kwambara ubusa ntabwo ari bwa busa, burya bambaye ubusa no mu mutwe, ni ubusa buri mu mutwe ni cyo kibazo, ni ho bishingira.'

'Mbwira rero ukuntu wakwemerera umuryango nyarwanda kubaho gutyo, nubwo twicaye aha nk'abayobozi inshingano tuzaba twuzuza ni izihe? Tuzibaze. Ni izambika ubusa Abanyarwanda?'

Minisitiri Dr. Utumatwishima ubwo yasubizaga ikibazo cy'umwe mu banyamakuru wifashishije urubuga rwa X abaza ikigiye gukurikiraho nyuma y'uko “Perezida Kagame yasabye abayobozi guhagurukira ikibazo cy’inkumi zirimo kugaragara zambaye ubusa. Avuga ko no mu mutwe haba hambaye ubusa”, yavuze ko “ku kibazo cy'uburere, twese turi abayobozi ku nzego zitandukanye. Aha ntitwumve za Minisiteri, ibigo, RIB, polisi,…Oya.”

Yakomeje agaragaza ko kugira ngo iki kibazo kiranduke mu muryango Nyarwanda byasaba ko buri Munyarwanda wese akigira icye. Ati: 'Aha tubanze dufate inshingano twese Abanyarwanda.'

Agaragaza abo iki kibazo kireba, yasabaye buri wese kubanza kwirebaho, ati: 'Ikintu cyose kitarimo uburere n'indagagaciro, tukireke, nitukibona tureke kucyamamaza kandi tugicyahe.'

Minisitiri Dr. Utumatwishima yakomereje ku bagize umuryango mugari barimo ababyeyi, abasaba kwibaza ku burere baha abana babo, ati: 'Twinenge, twinegure, twange umugayo.'

Yasabye abanyamakuru n'abandi bavuga rikumvikana, gutanga umusanzu wabo mu kwimika ibyiza n'urukundo, no kwirinda kwamamaza ibibi bishobora kugira ingaruka mbi kuri sosiyete Nyarwanda.

Ati: 'Abanyamakuru/inflencers: Micro zacu, ibyo tuvuga, ni he tugomba gutunga micro zacu? Twe turatanga musanzu ki? (Ntitukamamaze ibibi, twime umwanya ibibi, twimike ibyiza n'urukundo).'

Minisitiri kandi yasabye abanyamadini n'amatorero, “kwerekeza umutima mu kugira uburere bwiza mu batugana kandi bifatika”. Ni mu gihe nk'Abayobozi ba Leta, bazarushaho gukora ubukangurambaga no guhana ibirimo kurengera no kwica amategeko.

Ati: 'Twisuzume nka sosiyete, umuntu ku giti cye. Iki kibazo kibangamiye abo turi bo none n'ahazaza h'u Rwanda.'

Ubu butumwa bushinzweho agati nyuma y'uko hashize iminsi ku mbuga nkoranyambaga hakwirakwira amashusho y'Abanyarwanda biyambitse ubusa, abari gukora imibonano mpuzabitsina cyangwa abikinisha.

Urwego rw'Igihugu rw'Ubugenzacyaha, RIB, kandi rwagiye rwihanangiriza abantu, rubasaba kwirinda ibi bikorwa kuko biri mu byaha bihanwa n'amategeko.

Umuvugizi w'Urwego rw'Igihugu rw'Ubugenzacyaha (RIB), Dr. Murangira B. Thierry, aherutse kuburira abantu bakoresha nabi imbuga nkoranyambaga, atangaza ko bashobora no gufungwa kuva ku myaka itanu kugeza ku myaka 10.

Ubwo yari mu kiganiro kuri Televiziyo Rwanda ku wa 12 Nzeri 2024, Dr. Murangira yagize ati 'Abo bantu bose bakoresha imbuga nkoranyambaga nabi baba bazi neza 100% ko ibyo bakora ari icyaha. Iyo babikora bihisha inyuma y'utuzina biyita ariko barafatwa kandi bagahabwa ibihano bitewe n'ibyo bakoze.”

Akomeza agira ati 'Niba ari ugutangaza ibihuha hari amategeko ahari abihana, niba ari ukwiyitirira umwirondoro w'undi, niba ari ugukwirakwiza ingengabitekerezo ya Jenoside, niba ari uguhamagarira abantu kwanga abandi, niba ari ugukoresha imvugo zivangura abantu cyangwa gukwirakwiza ibikorwa by'urukozasoni, ibyo byose hari amategeko abihana kandi hazamo n'ibihano by'igifungo kuva ku myaka itanu kugeza ku myaka 10.'

Minisitiri Dr. Utumatwishima yagaragaje ko ikibazo cy’urubyiruko ruri kwambara ubusa ku mbuga nkoranyambaga kireba Abanyarwanda bose 

Ibintu biba byarabaye kuri iyi tariki mu myaka yashize ni byinshi cyane ariko uyu munsi, InyaRwanda yaguhitiyemo bimwe mu by'ingenzi bidateze kwibagirana mu mateka y'isi.

Dore bimwe mu byaranze uyu munsi mu mateka:

1531: Hashinzwe Umujyi wa Rio de Janeiro.

1831: Ubwigenge bw'u Bubiligi byemewe n'ibihugu by'ibihangange ku Isi.

1841: Hong Kong yashyizwe mu maboko y'Abongereza mu gihe cy'imyaka 150.

1921: Muri Turukiya hemejwe Itegeko Nshinga bwa mbere mu mateka.

1934: Mu Buyapani hashinzwe Fujifilm, kompanyi ikora ibijyanye no gufotora ndetse n'ibikoresho bya Electronique.

1946: Gen De Gaulle yeguye ku buyobozi bwa Guverinoma y'Agateganyo mu Bufaransa.

1948: Hatangajwe umwanzuro wa 39 w'Akanama ka Loni kagamije Amahoro n'Umutekano ku Isi, uvuga ku kibazo cy'u Buhinde na Pakistan.

1949: Kayibanda Grégoire wabaye Perezida w'u Rwanda yatangiye umwuga w'ubwarimu muri “Institut Léon Classe” kugeza mu 1952.

1961: John F. Kennedy yabaye Perezida wa 25 wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika.

1972: Pakistan yatangije gahunda y'icurwa ry'ibisasu bya kirimbuzi.

1977: Jimmy Carter yabaye Perezida wa 39 wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika.

1981: Ronald Reagan yabaye Perezida wa 40 wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika.

1989: George Bush yabaye Perezida wa 41 wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika.

1991: Guverinoma ya Sudani yanze icyifuzo cyo kugendera ku mahame y'idini ya Islam.

1993: Bill Clinton yabaye Perezida wa 42 wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika.

1996: Yasser Arafat yatorewe kuyobora Palestina.

1998: Václav Havel yongeye gutorerwa kuyobora Repubulika ya Tchèque.

2001: George Walker Bush yabaye Perezida wa 43 wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika.

2009: Barack Obama yabaye Perezida wa 44 wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika.

2000: I Rennes, hongeye gufungurwa Inteko Ishinga Amategeko y'u Bwami bw'u Bwongereza yari yarasenywe n'inkongi y'umuriro muri Gashyantare 1994.

2007: Ibicurane by'ibiguruka byahitanye umuntu wa 62 muri Indonésie, n'uwa 11 muri Misiri.

2017: Donald Trump yatangiye inshingano nka Perezida wa 46 wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika.

Bimwe mu bihangange byavutse kuri iyi tariki:

1950: Mahamane Ousmane, wabaye Perezida wa Niger.

1981: Owen Hargreaves, Umwongereza wakinnye umupira w'amaguru.

1987: Víctor Vázquez, Umunya-Espagne wakinnye umupira w'amaguru.

1988: Jeffrén Suárez, umukinnyi w'umupira w'amaguru ukomoka muri Espagne.

1995: Calum Chambers, umukinnyi wa ruhago wakinnye mu bugarira izamu muri Arsenal FC.

Bimwe mu bihangange byitabye Imana kuri iyi tariki:

1479: Jean II, umwami wa Aragon.

1612: Rodolphe II, umwami w'abami w'Abaromani b'Abagerimanike
(Empereur romain germanique).

1666: Anne d'Autriche, Umwamikazi w'u Bufaransa.

1848: Christian VIII, Umwami wa Danemark.

1891: David Kalakaua, Umwami wa Hawaï.

1983: Garrincha, umukinnyi w'umupira w'amaguru muri Brazil.

2018: Paul Bocuse, umutetsi w'Umufaransa wabaye ikirangirire kubera uburyohe bw'amafunguro yateguraga.

Ibi byatangarijwe i Kigali ku itariki 17 Mutarama 2025, mu nama yahuje abikorera mu bijyanye n'ubuhinzi, abafanyabikorwa bose kuri uwo mushinga wo gutanga imashini na bamwe mu bahinzi b'ibigori i Nyagatare ngo bagaragaze uruhande rwabo mu kunoza neza uwo mushinga.

Ni umushinga w'Umuryango w'Abibubye mu Rwanda uzashyirwa mu bikorwa n'Ishami ryawo ryita ku Biribwa n'Ubuhinzi (FAO) mu Rwanda,Ikigega Mpuzamahanga Giteza Imbere Ubuhinzi (IFAD) hamwe n'Umuryango Mpuzamahanga wita ku Biribwa (WFP).

Biteganyijwe ko uzatangira gushyirwa mu bikorwa ku mwero w'ibigori w'iki gihembwe cy'ihinga cya 2025 A muri Gashyantare cyangwa Werurwe uyu mwaka, ku buryo abo bahinzi batazongera kugira igihombo nko mu gihembwe gishize.

Uwo umushinga uzatanga inkunga kuri koperative eshanu zigizwe n'abanyamuryango barenga 2500 aho buri imwe izahabwa imashini imwe ihungura ibigori noneho zihurire ku mashini ibyumisha.

FAO Rwanda igaragaza ko muri uwo mushinga batangiye guhugura abahinzi b'intyoza gufata neza no gutunganya umusaruro w'ibigori bakaba na bo bazajya guhugura abandi.

Iyo mashini bazahabwa yumisha ibigori ifite ubushobozi bwo kumisha toni ziri hagati ya 10 na 20 mu isaha; ibizatuma izo koperative zizayihabwa zizajya zifasha n'izindi kumisha ibigori ariko zishyuye ku buryo amafaranga avamo azajya afasha mu kubona ibisabwa ngo iyo mashini ikore cyangwa kuyisanisha.

Izo koperative zatoranyijwe ahanini hagendwe ku ngano y'umusaruro zeza ndetse n'uwagiye wangirika bitewe no kubura uburyo bwo kuwitaho.

Ubuyobozi bwa FAO mu Rwanda bugaragaza ko uwo mushinga ugiye gutangirira mu karere kamwe noneho byagaragara koko utanga ibisubio byifuzwa bakazakomereza n'ahandi.

Umuyobozi wa FAO mu Rwanda, Nomathemba Mhlanga, yavuze ko iyo umusaruro witaweho biba ari intambwe ikomeye mu gufasha abatuye Isi kubona ibiribwa.

Yagize ati 'Ikibazo cy'umusaruro wangirika wamaze kwera kirakomeye cyane kubera ko ari ibiryo biba bigabanutse kandi byari byamaze kuboneka ndetse bigatuma n'abahinzi badatera imbere uko bikwiye bitewe n'ibihombo baterwa n'uwo musaruro wangirika.Ni yo mpamvu uyu munsi twahuriye hamwe haba abikorera,abahinzi n'abafatanyabikorwa kuri uyu mushinga bose kugira ngo dushakire hamwe igisubizo cyakemura icyo kibazo mu Rwanda'.

Yakomeje avuga ko bahisemo guhera ku bihingwa bikenerwa cyane mu Rwanda ku ikubitiro ibigori bakazakomereza no ku muceri n'ibishyimbo.

Yongeyeho ko intego ari ugushaka ibisubizo by'ikoranabuhanga byahanganga no kwangirika k'umusaruro hibanzwe ku bagore kuko bakora ubuhinzi cyane ariko n'urubyiruko kuko rwisanga cyane mu ikoranabuhanga rukaba rwajya rufasha abahinzi mu kurikoresha rubikora nk'akazi.

Umujyanama mu bya Tekiniki muri Minisiteri y'Ubuhinzi n'Ubworozi, Dr. Rutikanga Alexandre, yavuze ko bafatanyije na FAO mu gukumira ko umusaruro wangirika ku buryo bufatika.

Ati 'Dufatanyije na FAO n'abandi bafatanyabikorwa mu mushinga mugari uzadufasha gushyiraho ubuhunikiro binini bw'ibinyampeke tukava ku bubika toni 500 dufite uyu munsi tukagera nibura ku bubika toni 5000. Ibihunitsemo bizajya biba bifashwe neza kandi bwegereye abahinzi cyane cyane ahari amakoperative manini.'

'FAO kandi izadufasha gukemura ikibazo cy'ubuhunikiro bwubatswe na Leta ariko ntibukoreshwe.Ni yo mpamvu FAO yatangiriye ku itangwa ry'imashini zita ku masaruro kugira ngo uzajye ujya muri bwa buhunikiro ufite ubuhehere bugenwe butuma wabasha kubikwa igihe kirekire.'

Nsabamariya Devotha na Ntawuruhunga Faustin bakora ubuhinzi i Nyagatare bavuze ko mu gihembwe cy'ihinga gishize bejeje ibigori byinshi bimwe babura uko babyanika bizamo uruhumbu rutera uburozi bwa 'aflatoxine' birangirika.

Bangeyeho ko ibigori byari bitarangirika byatumye babigurisha vuba n'abamamyi bitaruma neza ku giciro gito kuko amasoko baba bafite ari ayo kugurisha ibyumye neza. Ibyo byatumye bahura n'ibihombo bityo bakaba bumva uwo mushinga uje ari igisubizo kuri bo.

Umuyobozi wa FAO mu Rwanda, Nomathemba Mhlanga, yavuze ko iyo umusaruro witaweho biba ari intambwe ikomeye mu gufasha abatuye Isi kubona ibiribwa

Umujyanama mu bya Tekiniki muri Minisiteri y'Ubuhinzi n'Ubworozi, Dr. Rutikanga Alexandre, yavuze ko bafatanyije na FAO kubaka ubwanikiro bubika umusaruro mwinshi kandi wumye neza.

Iyi nama yitabiriwe n’abagenerwabikorwa b’umushinga, abafaranyabikorwa bwo n’abikorera mu by’ubuhinzi.

Mukantwali Christine uri bakora ku itegurwa ry’uwo mushinga muri FAO Rwanda yerekana ibimaze gukorwa.

Habayeho ibiganiro mu matsinda abahinzi bagaragaza ibikenewe ngo umusaruro wabo ureke kwangirika

Ni igitabo cy'amapaji 118 cyanditse mu Cyongereza, yacyise 'Am Able' cyangwa se 'Ndashoboye', mu Kinyarwanda.

Mu kiganiro na IGIHE, Nduwayesu yavuze ko igitekerezo cyo kwandika icyo gitabo cyakomotse mu bibazo byiganje mu nguni zose z'imibereho y'abatuye Isi birimo indwara z'ibyorezo, intambara, guta agaciro kw'ifaranga n'ibindi.

Yavuze ko ibyo muri iyi minsi bica abantu intege bigatuma bamwe batoroherwa n'ubuzima nyamara agahamya ko baba bafite ubushobozi bwo guhangana n'ibyo bizazane mu gihe bagifite ubuzima.

Yagize ati 'Hari abantu ngenda mpura na bo wababaza amakuru bati 'nta kigenda ibintu byanze' bakumva ko ubushobozi buzava ahandi. Ariko burya n'iyo bakumva ko ibibazo by'amafaranga byakemukira mu kuyaguza muri banki ni uko aba bifitemo ubushobozi. Ikibigaragaza ni icyo gitekerezo baba yagize cy'uburyo bakemuramo icyo kibazo'.

Yakomeje asobanura ko uko kwigiramo ibitekerezo by'uburyo bwiza bwo gukemura ikibazo aho kwemera ko bikurenga cyangwa ngo ufate undi mwazuro mubi bigaragaza ubushobozi bukomeye cyane abantu bafite.

Nduwayesu kandi yongeyeho ko muri icyo gitabo agaragaza uburyo kugira gahunda mu buzima na byo biri mu bituma ubushobozi umuntu yifitemo bubasha kugira aho bumugeza.

Ati 'Bitangirira ku kwimenya ukamenya uwo uri we mu bushobozi bw'icyo wabasha gukora byose ukabitondeka, noneho ukareba uburyo waba ingirakamaro mu muryango mugari hanyuma ukareba n'aho kubikorera. Ibyo ubikorera umupango ukavuga ngo mu myaka runaka nshaka kuba ngeze aha. Iyo haje ibibazo rero ntibiguhungabanya cyane kuko niyo ugiye gucika intege wibuka ko wifitiye umwenda w'ibyo ugomba kwigezaho'.

Nduwayesu usanzwe ari umurezi ndetse ukiri urubyiruko, akaba agira inama bagenzi yo gutinyuka no kwiyumvisha ko na bo babishobora kuko abafite ibyo bagezeho bose nta cyo babarusha uretse kuba baratinyutse gukora.

Avuga ko icyo ari cyo gitabo cya mbere yanditse ariko ko yatangiye kwandika ikindi cyuzuzanya n'icyo cya mbere ndetse ko ateganya kugishyira kuri murandasi ku buryo cyajya kiboneka byoroshye.

Nduwayesu Aimé yasohoye igitabo yanditse gikubiyemo inama zabafasha abantu guhangana n'ibihe bigoye biranga Isi ya none