Category: Uncategorized

  • Butera Knowless yanyunzwe n’ubutumwa bumufata mu mugongo yahawe na Miss Mutesi Jolly – YEGOB #rwanda #RwOT

    Umuhanzikazi Butera Knowless ukomeje kunezezwa n'umubano mwiza afitanye na Miss Mutesi Jolly yasangije abamukurikira ubutumwa bumufata mu mugongo yohererejwe n'uyu mukobwa wegukanye ikamba rya Miss Rwanda 2016.

    Ni ubutumwa Miss Mutesi Jolly yoherereje uyu muhanzikazi ubwo yari amaze gushyingura mu cyubahiro imibiri y'abantu 20 bo mu muryango we nyuma y'imyaka 29 bishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.

    Mu butumwa bwandikishije ikaramu Miss Mutesi Jolly yoherereje uyu muhanzikazi basanzwe ari n'inshuti cyane, yamusabye gukomera kuko atari wenyine amwizeza kuzakomeza kumuba hafi.

    Bugira buti 'Uraho Mwamikazi, mbohorereje ubu butumwa bw'urukundo n'impuhwe buguhumuriza nyuma yo kubona abawe wakundaga bagashyingurwa mu cyubahiro.'

    'Ndagira ngo nkubwire ko utari wenyine turagukunda kandi turakwifuriza gukomeza gukomera nk'uko bisanzwe.'

    'Nakifuje kuba narimpari nkaguherekeza, ndagukumbuye cyane.'

    Source : https://yegob.rw/butera-knowless-yanyunzwe-nubutumwa-bumufata-mu-muhongo-yahawe-na-miss-mutesi-jolly/

  • Bakubise baruzura! Mu gitaramo cyo kwizihiza ubuzima bwa Pasiteri Theogene Niyonshuti abantu bari benshi cyane buzuye urusengero rwa ADEPR (AMAFOTO) – YEGOB #rwanda #RwOT

    Mu gitaramo cyo kwizihiza ubuzima bwa Pasiteri Theogene Niyonshuti abantu bari benshi cyane buzuye urusengero rwa ADEPR.

    Ku Itorero ADEPR Nyarugenge hateraniye abakirisitu benshi baje mu gitaramo cyo kwizihiza ubuzima bwa Pasiteri Theogene Niyonshuti 'Inzahuke' witabye Imana azize impanuka y'imodoka.

    AMAFOTO

    Source : https://yegob.rw/bakubise-baruzura-mu-gitaramo-cyo-kwizihiza-ubuzima-bwa-pasiteri-theogene-niyonshuti-abantu-bari-benshi-cyane-buzuye-urusengero-rwa-adepr-amafoto/

  • Akatabuze mu rutoki ni amakoma! Abeddy na Pitchou bananije Rayon Sports bituma ibasimbuza izindi nkorokoro – AMAFOTO – YEGOB #rwanda #RwOT

    Abakinnyi babiri b'abarundi bakiniraga Kiyovu Sports, Bigirimana Abeddy na Nshimirimana Ismael 'Pitchou' bifuzwaga na Rayon Sports bayiciye umurengera bituma ibatera umugongo ijya gushakira i Bugande.

    Iyi kipe ya Rayon Sports yahise yegerw u Murundi mugenzi wabo Haruna Majaliwa n'Umugande Shafiq Kagimu Kagimu, aba bombi bakina hagati mu kibuga basa nk'abasatira izamu.

    U Murundi mugenzi wabo Haruna Majaliwa
    Umugande Shafiq Kagimu Kagimu

     

    Source : https://yegob.rw/akatabuze-mu-rutiki-ni-amakoma-abeddy-na-pitchou-bananije-rayon-sports-bituma-ibasimbuza-izindi-nkorokoro-amafoto/

  • Musanze: Cya Gitera cyategaga abagore cyikabakorakora gishaka kubasambanya bacyishe cyitimaze irari bahita bagitaba – YEGOB #rwanda #RwOT

    Cya Gitera cyategaga abagore cyikabakorakora gishaka kubasambanya bacyishe cyitimaze irari bahita bagitaba

    Igitera cyari cyimaze iminsi cyibangamiye umutekano w'abaturage, yiciwe mu Karere ka Gakenke.

    Iki Gitera bikekwa ko cyaba cyaratorotse Pariki ya Gishwati, cyagaragaye mu Mirenge ya Rusasa na Mataba mu Karere ka Gakenke, nyuma y'iminsi yari ishize kigaragaye mu Mirenge ya Muhoza, Kinigi na Musanze.

    Abatuye mu Karere ka Gakenke, bafashe umwanzuro wo kucyicira mu Mudugudu cyari kimazemo iminsi wa Muhororo, Akagari ka Gikombe, ku wa Mbere tariki 26 Kamena 2023.

    Ni amakuru yemejwe n'Umunyamabanga Nshingwabikorwa w'Umurenge wa Mataba, Dunia Saa'd.

    Ibyo bimaze kuba banahise bagitaba muri ako gace. Dunia ashima abaturage kuba barabaye maso, bakicungira umutekano.

    Source : https://yegob.rw/musanze-cya-gitera-cyategaga-abagore-cyikabakorakora-gishaka-kubasambanya-bacyishe-cyitimaze-irari-bahita-bagitaba/

  • Hemenyekanye ikipe izakina na Rayon Sports kuri Rayon Day( umunsi wa Rayon Sports) – YEGOB #rwanda #RwOT

    Ikipe ya Rayon Sports ikomeje kwitegura neza umwaka utaha w'imikino, Hamenyekanye ikipe bizacakirana kuri Rayon Day umunsi Rayon Sports itegura wo kwereka abafana abakinnyi baguzwe.

    Hagati ya tariki 3 na 5 z'ukwezi kwa Nyakwanga 2023, nibwo ikipe ya Rayon Sports izatangira imyitozo yitegura sezo ya 2023/2024. Kugeza ubu, ubuyobozi bukomeje gukora ibishoboka byose ngo burebe uko ikipe izaba ikomeye kurusha uko yari imeze muri iyi sezo ishize.

    Iyi kipe ya Rayon Sports ntabwo iratangira gutangaza abakinnyi yamaze gusinyisha ndetse iri no mu rugamba rwo gushaka Umutoza mushya nyuma yaho Haringingo Francis wabatozaga umwaka ushize akomeje kwanga kongera amasezerano.

    Nyuma y'ibi byose birimo gukorwa, YEGOB twaje gutohoza neza ngo tumenye ikipe ubuyobozi bwa Rayon Sports burimo kuvugisha bizahura kuri uyu munsi, tumenya ko ikipe ya Younga Africans yo mu gihugu cya Tanzania ari yo iri guhabwa amahirwe menshi.

    Ikipe ya Rayon Sports itajya yiburira, uyu munsi mukuru wayo biteganyijwe ko uzategurwa na Choplife isanzwe ikorana n'umuhanzi Nandy ukomeye cyane mu gihugu cya Tanzania ndetse unakorana byahafi na Mr Eazi, ari nabyo birimo guha amahirwe menshi yo guhura kw'aya makipe yombi afite abafana benshi mu bihugu abarizwamo kuko n'umunsi wa Younga Africans (Younga Day) utegurwa n'iyi kompanyi.

     

    Source : https://yegob.rw/hemenyekanye-ikipe-izakina-na-rayon-sports-kuri-rayon-day-umunsi-wa-rayon-sports/

  • Joachim Ojera yumvishe amafaranga Abedi na Pitchou bari guca Rayon Sports ni uko maze na we ahita yuriza ibiciro ku rwego Aba-Rayon batatekerezaga – YEGOB #rwanda #RwOT

    Joachim Ojera yumvishe amafaranga Abedi na Pitchou bari guca Rayon Sports ni uko maze na we ahita yuriza ibiciro ku rwego Aba-Rayon batatekerezaga.

    Ojera usanzwe ari intizanyo ya URA mu ikipe ya Rayon Sports, ari kuyica Miliyoni 40 kugira ngo yongere kuyikinira.

    Rayon Sports irashaka kumuha miliyoni 30 agasinya imyaka ibiri gusa uyu we yabonye ntakintu yakuramo kuko aramutse ayemeye yahita atangamo miliyoni 17 kuri URA kuko akiyifitiye amasezerano.

    Uyu yongeje aya mafaranga nyuma yo kumva ko Abarundi Abedi na Pitchou batse Rayon Sports miliyoni 40 kugira ngo bayisinyire.

    Kuri ubu ibiganiro birakomeje hagati ya Rayon Sports na Joachim Ojera aho Murera ishaka kumuha andi mahirwe.

    Murera irashaka kwivuganira na URA yo muri Uganda ubundi igaha Joachim Miliyoni 20 ku myaka ibiri.

    Source : https://yegob.rw/joachim-ojera-yumvishe-amafaranga-abedi-na-pitchou-bari-guca-rayon-sports-ni-uko-maze-na-we-ahita-yuriza-ibiciro-ku-rwego-aba-rayon-batatekerezaga/

  • Gasabo, Bumbogo: Umwana w’imyaka 14 yasanzwe mu mugozi yiyahuye none abaturanyi n’umuryango bari mu kiriyo – YEGOB #rwanda #RwOT

    Umwana w'imyaka 14 yasanzwe mu mugozi yiyahuye none abaturanyi n'umuryango bari mu kiriyo.

    Ibi byabaye mu gitondo cyo kuri uyu wa kabiri mu murenge wa Bumbogo ho mu karere Gasabo mu mujyi wa Kigali.

    Uyu mwana w'imyaka 14 yasanzwe mu mugozi yapfuye bikekwa ko yishwe cyangwa yiyahuye.

    Kuri ubu iperereza ryatangiye ngo harebwe icyateye urwo rupfu rw'uwo mwana wari ukiri muto.

    Source : https://yegob.rw/gasabo-bumbogo-umwana-wimyaka-14-yasanzwe-mu-mugozi-yiyahuye-none-abaturanyi-numuryango-bari-mu-kiriyo/

  • Inzoga yitwa Dundubwonko ikomeje guteza amakimbirane mu Karere ka Gisagara kubera ukuntu iba yadunze ubwonko – YEGOB #rwanda #RwOT

    Inzoga yitwa Dundubwonko ikomeje guteza amakimbirane mu Karere ka Gisagara kubera ukuntu iba yadunze ubwonko.

    Inzoga zirimo iyiswe DUNDA UBWONKO n'umumanurajipo bamwe mu baturage bo mu karere ka Gisagara bavuga ko arizo zikururura urugomo n'amakimbirane mu miryango.

    Abaganiriye na BTN TV batunga agatoki izo nzoga kuko ngo ahanini ziba zitanujuje ubuziranenge.

     

    Source : https://yegob.rw/inzoga-yitwa-dundubwonko-ikomeje-guteza-amakimbirane-mu-karere-ka-gisagara-kubera-ukuntu-iba-yadunze-ubwonko/

  • Yavukiye mu rugo rw’umuganga n’umunyamibare!… – #rwanda #RwOT

    Yabigarutseho mu ruhererekane rw'ibiganiro bya Televiziyo Mützig Live Bold TV, bitegurwa n’uruganda rwa Bralirwa binyuze mu kinyobwa cya Mützig mu rwego rwo gutinyura buri wese no guharanira kugeza ku nzozi ze, kuko nta gihe cyiza nk’ubu.

    Muri iki kiganiro, Hope Azeda yavuze ko yatangije Ubumuntu Arts Festival biturutse ku kuba yari amaze igihe atekereza ku mibereho ya muntu, yibaza ukuntu umuntu ashobora kubyuka aseka, umunsi ukira yarakaye.

    Mu ntekerezo ze hazagamo cyane ikiremwamuntu, yewe rimwe na rimwe akibaza ukuntu umuntu agira urwango kugeza ubwo yishe mugenzi we.

    Uyu mugore yavuze ko iri serukiramuco rya Ubumuntu ari nk’urubuga rwo kongera kwitekerezaho nk’abantu. Ati “Buri wese afite aho atangirira. Indege nayo itangira hasi mbere y’uko ijya mu birere. Uko byaba bito kose, wowe bikore.”

    Yasobanuye ko ubuhanzi ari ubuzima. Kandi muri Nigeria no muri Brazil bamaze kugaragaza ko bashaka kujya bakora iserukiramuco nk'iri mu rwego rwo kugaragaza uruhare rw'ubuhanzi mu kongera kubanisha neza abantu, guharanira amahoro arambye n'ibindi.

    Umwana w'iyo mu cyaro wisanze akunda ubuhanzi bwimazeyo kandi yaravukiye mu rugo rw'umuganga

    Hope Azeda yavuze ko yakuriye mu gace ka Rukoni mu Burengerazuba bwa Uganda, kandi ko yari umwana ukunda gukina imikino inyuranye. Yibuka ko Nyina yari umubyaza, kandi yagiye agira uruhare rukomeye mu kubyaza abagore banyuranye.

    Hope avuga ko yitaga amazina aba bana babaga bavutse, kandi yifashishije ibirere yahanze imyambaro aba bana bambaraga.Kuri we, avuga ko aha ariho habaye intangiriro yo gutangira guhanga ibintu bishya mu buzima bwe byubakiye ku buhanzi.

    Icyo gihe ntiyari azi icyo azavamo. Ariko buri gihe yakurikiraga umutima we akajyanisha n’ibyo yiyumvamo.

    Yavuze ko buri gihe Nyina yababwiraga ko ‘intego yacu ya mbere yo kubaho ku Isi ni ukubiba amahoro n’urukundo’.

    Akomeza ati “Rero, buri gihe nakundaga icyo kintu, nkakunda gukina njyanisha n’ibyo bintu.'Icyo gihe yari afite imyaka irindwi y’amavuko.

    Hope avuga ko kuri iyo myaka yakundaga gufasha abantu kandi  nyina yagiye abigisha kuvura n’ubwo we atigeze ahitamo kwiga gutera ishinge.

    Avuga ko yari afite ubumenyi bw’ibanze, ku buryo iyo umuntu yabaga arwaye nka Malaria, yashoboraga kumubwira imiti yo kunywa. Ati “Twakuze turi muri uwo murongo wo kwita ku bantu.”

    Yavuze ko yakuriye mu gace karimo insengero ku buryo rimwe na rimwe yajyaga kwifatanya na korali akaririmba cyangwa se akiga imikino inyuranye yatumye imushyigikira kugeza n’uyu munsi.

    Hope avuga ko no mu bibi yahoranye icyizere cy’ubuzima ari nayo mpamvu atekereza inkomoko y'amazina imiryango y'abo yahisemo kubita.

    Kuri we, avuga ko iri zina yahawe n’ibindi bikorwa yagiye akora, byagiye bica inzira y’ubuzima agezemo muri iki gihe.

    Uyu mugore avuga ko yamaze hafi imyaka itandatu yiga ibijyanye no kubyina, kugeza ubwo anafashe icyemezo cyo kwiga umuziki no kubyina muri Kaminuza (Music Dance and Drum).


    Se yari umunyamibare! Yatunguwe no kumva umwana we agiye kwiga umuziki

    Muri iki kiganiro, Hope yavuze ko ubwo yabwiraga Se ko agiye kwiga ibijyanye n’umuziki yamubajije ibibazo binyuranye’ birimo inyungu iva mu muziki.

    Se yari asanzwe ari umwarimu w’Imibare n’aho Nyina akaba umuganga, ku buryo batiyumvisha uburyo umwana w’abo agiye kwiga umuziki!

    Byageze n’aho Se amugira inama yo kwiga amategeko ariko amanota asohotse agaragaza ko Hope akwiye kwiga ibijyanye n’umuziki.

     

    Uyu mugore avuga ko yavukiye mu muryango w’abana 11. Yavutse ari umwana wa 10 kandi abandi bose bari barahisemo kwiga imibare ndetse na siyansi.  

    Hope ati “Rero kugirango ubumvishe ngo ugiye kubyina, ugiye kuririmba, ugiye gukora ikinamico ntabwo babyumvaga.”

    Yavuze ko yari afite Musaza we wakundaga imibare cyane, ku buryo yakundaga kumubaza impamvu we atahisemo kwiga imibare.

    Kwandika igitabo, intambwe yo kwinjira muri Orinfor-Imvano y'ibikorwa bishamikiye ku buhanzi yatanze.

    Hope avuga ko asoza amasomo  ya Kaminuza yanditse igitabo ku mateka y’u Rwanda, kuko yari amaze igihe mu cyaro areba uburyo yakwifashisha umuziki mu gukemura ibibazo binyuranye byugarije sosiyete.

    Yavuze ko yakunze kubaza Se impamvu badasubira mu Rwanda, azakumuganirira ku mpamvu yagejeje ku guhungira muri Uganda.

    Hope avuga ko muri ibyo biganiro yumvisemo ko hakenewe kongera kubana hagati y’Abanyarwanda. Icyo gihe, byahise biba imvano yo kwandika umukino yise 'Amashyiga ya Sehutsitwa!

    Ni umukino avuga ko yanditse ashingiye ku mashyiga atatu yabonaga ko yahuza Abanyarwanda.

    Ubwo bakinaga uyu mukino muri Uganda, mu bari bitabiriye icyo gikorwa harimo Umuyobozi wa Orinfor yaje guhinduka Ikigo cy'Igihugu cy'Itangazamakuru (RBA).

    Uyu mugabo yakunze uburyo uyu mukino uteguye n'ubutumwa burimo. Ubwo igikorwa cyari gisoze yegereye Hope amubaza niba ari umunyarwanda,undi arabimwimerera, amusaba ko uyu mukino yawukinira mu Rwanda kandi amwizeza kuzamufasha.

    Hope avuga ko icyo gihe ari bwo yahise afata icyemezo cyo kugaruka mu Rwanda. Yavuze ko uwo mukino wari wabonye amanota meza cyane bituma muri we yiyumvamo ko yawugaragaza mu Rwanda.

    Yavuze ko ababyeyi bari bagarutse mu Rwanda mu 1995, ariko we aguma muri Uganda kubera amasomo yigaga.

    Avuga ko igihe cyageze akumva neza impamvu yo kugaruka mu Rwanda, afata impapuro yari yashyizemo umukino we hanyuma aragaruka.

    Hope avuga ko ageze ku Kimironko aho musaza we yari atuye, yabanje kumubaza niba ibyo agiye kwinjiramo abyumva neza kugeza ubwo amubwiye ko yamaze kwanzura kujya kureba umuyobozi wa Orinfor kuko yamwemereye kuzamufasha.

    Yavuze ko hari abantu batumvaga ibyo yashakaga kwinjiramo, ariko kandi umutima we wahamanyaga neza n’ibyo yashakaga kwinjiramo.

    Hope yavuze ko yazindutse mu gitondo ahagana saa mbili ajya kuri Radio Rwanda, abwira abari bashinzwe kwakira abantu ko agiye kureba Shabani.

    Uyu mukino wari mu rurimi rw’icyongereza, Shabani amwemerera kumuhuza n’abantu bamufashije guhindura uyu mukino mu rurimi rw’ikinyarwanda.

    Avuga ko kuva icyo gihe yahise atangira gukora kuri Radio Rwanda mu bijyanye no gutegura ikinamico. Hope avuga ko uyu mukino yari yanditse udasanzwe kuko wari ukubiyemo byinshi bigamije kongera kubanisha Abanyarwanda.

    Yavuze ko bamushakiye abakinnyi bo gutoza uyu mukino, kandi ko imyitozo y’abo yaberaga ahari Orinfor mu Mujyi rwagati [Ahahoze Ecole Belge].

    Avuga ko uyu mukino wari ukenewe n'abantu benshi, kuko yanatangiye gushaka abaterankunga atangirira kuri Bralirwa binyuze muri ‘Primus Gahuza miryango’.

    Umukino wa mbere wabereye kuri Saint Paul kandi kwinjira byari 2500 Frw. Hope avuga ko icyo gihe ari bwo Se yatangiye guterwa ishema nawe.

    Yavuze ko mu gihe cy’amezi atatu yahise asezera kuri Orinfor, ajya gukorera mu ikigo cyari gishinzwe ubumwe n’ubwiyunge cyari gishyizweho na Leta.

    Hope avuga ko icyo gihe yari yaratangiye Mashirika ,kandi ko u Rwanda rwamubereye ishuri. Ati “Ni ishuri kuri njye.”

    Avuga ko ubwo u Rwanda rwiteguraga Kwibuka  ku nshuro ya 10 Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, Leta yamwegereye ikamusaba gutegura uwo mukino.


    Hope Azeda avuga ko gushikama ku nzozi ze ari byo byagejeje ku gutangiza Mashirika ndetse n’iserukiramuco ‘Ubumuntu’ 

    Hope avuga ko buri gihe haba hari amahirwe, ahubwo umuntu akwiye gukomeza kugerageza uko byaba bimeze kose 

    KANDA HANO UREBE IKIGANIRO KIRAMBUYE HOPE AZEDA YAGIRANYE NA NKUSI ARTHUR

    “>

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/131154/yavukiye-mu-rugo-rwumuganga-numunyamibare-intambwe-ya-hope-azeda-yagejeje-ku-iserukiramuco-131154.html

  • Menya byinshi ku bami bimye ingoma bakiri bat… – #rwanda #RwOT

    Mu gihe bamwe bagiye bahita bafata inshingano ako kanya, abandi bafashwaga n'abami cyangwa abamikazi bababanjirije. Abami benshi bambitswe ikamba bakivuka abandi bakiri ingimbi.

    Hano, ugiye kuhamenyera abami barazwe ingoma na ba se bakiri bato cyane ku isi, hamwe n'urubuga discoverwalks.com:

    1.     Umwami Henry wa VI w’u Bwongereza- yambitswe ikamba ku mezi 8 n'iminsi 26


    Umwami Henry VI yategetse Ubwongereza inshuro ebyiri kuva mu 1422 kugeza mu 1461 ndetse no kuva mu 1470 kugeza mu 1471. Yambitswe ikamba ry’Ubwami afite amezi icyenda nyuma y’urupfu rwa se.

    Igihe yuzuzaga imyaka 15, yahise yemererwa kwitegekera we ubwe. Amaze gukura yabaye umuhungu mubi. Ariko uko yagendaga akura, Umwami Henry wa VI yagiye arushaho kwita ku by'idini cyane. Uyu mwami kandi yari ashishikajwe no kwiga. Yagiye muri Eton College mu 1440—1941, King’s College, Cambridge, mu 1441.

    2.     Umwami Alfonso XIII wa Espagne – Yambitswe ikamba umunsi avuka


    Alfonso XIII yavukiye mu ngoro ya cyami ya Madrid i Madrid ku ya 17 Gicurasi 1886. Se yari Alfonso XII wo muri Esipanye, wapfuye mu Gushyingo 1885.

    Amaze kuvuka, Alfonso yabaye Umwami wa Espagne. Bavuga ko amaze kuvuka, yajyanywe yambaye ubusa kwa minisitiri w'intebe wa Espagne Práxedes Mateo Sagasta ku cyuma cy'ifeza.

    Nyuma y’iminsi itanu, Alfonso yajyanywe mu rukiko rukomeye. Yabatijwe n’amazi yakuwe mu ruzi rwa Yorodani muri Palesitine.

    Ikinyamakuru cyo mu Bufaransa Le Figaro cyasobanuye ko uyu mwami ukiri muto mu 1889 ko ari 'umwami unezerewe kandi ukunzwe cyane mu bategetsi bose b’isi'. Yatangiye ubutware mu buryo bwuzuye afite imyaka16. Mbere y'icyo gihe, nyina Maria Christina wo muri Otirishiya niwe wamuyoboreraga.

    Ikintu gishimishije ku mwami Alfonso XIII nuko yari azwi kandi nka El Africano cyangwa umunyafurika. Ubuyobozi bwe bwaranzwe n'ibibazo. Yavuzweho kugira ubujiji ndetse atera igihugu cye gutsindwa ubwo yivangaga mu ntambara yo muri 1921.

    N’ubwo bimeze bityo ariko, yakomeje kuba umwami wenyine wari watorewe igihembo cyitiriwe Nobel mu 1917. Ibi yabigezeho kubera uruhare yagize mu biro by'intambara by'i Burayi mu gihe cy'Intambara ya Mbere y’Isi Yose.

    3.     Murad IV, Ubwami bwa Ottoman – Yambitswe ikamba afite imyaka 5


    Murad IV yategetse ubwami bwa Ottoman ategeka imyaka 37. Yavukiye i Constantinople ku ya 27 Nyakanga 1612. Izina rye bwite ni Murad Oglu Ahmed I.

    Uyu mwami wa Ottoman yategetse mu gihe cyo kugabanuka k'ubwami bwa Turukiya bumaze imyaka 630. Se, Ahmed I, yapfuye mu 1618 igihe Murad yari afite imyaka itanu gusa. Kubera ko yari akiri muto cyane ku buryo atayobora, Mustafa I, nyirarume, ni we wahise aba umwami.

    Murad yatangiye kuyobora yujuje imyaka 11. Nyina, Kösem Sultan, niwe wamutegekaga kugeza mu 1632 igihe yigaruriraga ubwami.

    Mu myaka yamaze ari umwami, ubwami bwaragabanutse. Yaciye itabi n’inzoga, afunga amaduka y'ikawa na divayi, kandi ategeka ko umuntu wese uzarenga ku mategeko mashya yicwa. Abasirikare n’abasivili bagera ku 60.000 barishwe ku itegeko rye. Yapfuye mu 1940 azize cirrhose y’umwijima (kwangirika k'umwijimma).

    4.     Umwami Tutankhamen wa Egiputa – Yambitswe ikamba afite imyaka 9


    Yari farawo wa 11 w’ingoma ya 18 ya Egiputa ya kera. Umwami wari uzwi ku izina rya Tuts, yimye ingoma afite imyaka icyenda, ategeka ubwami bwo mu burasirazuba bwo hagati imyaka icumi. Bivugwa ko ingoma ye yari ngufi cyane ariko ari imwe mu zabashije kugera ku nsinzi. Yatesheje agaciro ibyangiritse byinshi ku butegetsi bwa se.

    Mu mwaka wa mbere, Tutankhamun yagaruye umuco wo gusenga imana nyinshi. Byongeye kandi, yagaruye umurwa mukuru w’ingoma, wari warimuwe na se, awukura i Tebes awerekeza i Amarna.

    Umwami Tutankhamen yapfuye afite imyaka 19 nyuma yo kujya ku rugamba. Ntabwo bizwi niba yarishwe cyangwa niba byaratewe n'imvune yagize igihe yari ku rugamba.

    5.     Umwami Oyo w’Ubwami bwa Toro, muri Uganda – Yambitswe ikamba afite imyaka 3


    Undi mwami muto ni Oyo wo mu Bwami bwa Toro muri Uganda. Kugeza ubu niwe mwami wenyine uganje kurutonde.

    Oyo yavutse ku ya 16 Mata 1992, yima ingoma mu 1995 afite imyaka itatu. Yagiye mu mahanga kwigira impamyabumenyi ihanitse mu micungire y'ubucuruzi muri 2013 asubira mu rugo.

    Afite imyaka 22, yagenzuye amafaranga y'imisoro yagenewe guverinoma ya Uganda mu mishinga y'ubutabazi itezimbere ubuzima n'uburezi by'abayoboke be.

    Nyakwigendera Coloneli Muammar Kadhafi, umuyobozi wa Libiya, yari umurinzi w’Ingoma ya Toro, afitanye isano rya bugufi n’umuryango wa cyami.

    6.     Sobhuza II wa Swaziland – Yambitswe ikamba afite amezi 4


    Sobhuza II yabaye Umwami wa Swaziland imyaka irenga 80. Bavuga ko ariwe mwami wamaze igihe kirekire ku ngoma mu mateka.

    Uyu mwami yavutse mu 1899 aba umwami afite amezi 4. Yasimbuye se, Umwami Ngwane V. Kuva akiri muto cyane, nyirakuru, Labotsibeni Mdluli, niwe wamuyoboreraga kugeza mu 1921. Abongereza bamaze guhindura Eswatini ibirindiro byabo, yagizwe umuyobozi mukuru. Yapfuye mu 1982 asimburwa na Mswati III.

    7.     Umwami Puyi w’u Bushinwa – Yambitswe ikamba afite imyaka 2


    Umwami wa nyuma wUbushinwa mbere ya Yat-sen Revolution ni Henry Pu Yi wambitswe ikamba afite imyaka ibiri gusa. Ibi byabaye nyuma y'uko nyirarume, Umwami Kuang-Hsu apfuye mu 1908.

    Icyakora, yeguye ku ya 12 Gashyantare 1912, riba iherezo ry'imyaka 267 yo kuyoborwa n’ingoma ya Manchu n’imyaka 2000 y’ubutegetsi bwa cyami.

    Mu 1924, Pu Yi yahunze ingoro ye mu gihe cy’imvururu zabaye mu Bushinwa maze ajya gutura muri Tientsin yari iyobowe n’Ubuyapani.

    Abayapani babifashe nk'amahirwe yabo, bamukoresha mu kwigarurira Manchuria mu 1931, ndetse bamushyigikira nk’umwami wa Pu Yi wa Manchukuo. Yagumanye uyu mwanya kugeza mu 1945 igihe yafatwaga n’ingabo z’U Burusiya.

    Nk’imfungwa, yamaze imyaka itanu yita ku busitani bw’imboga kugeza mu 1959. Yoherejwe mu Bushinwa kugira ngo ahabwe igihano. Henry Pu Yi yapfuye azize kanseri y’impyiko afite imyaka 61.

    8.     Baldwin IV wa Yeruzalemu – Yambitswe ikamba afite imyaka 13


    Baldwin yambitswe ikamba afite imyaka 13. Nubwo yarwaye ibibembe kuva mu bwana, afatwa nk’umwe mu bategetsi bakomeye ba Yeruzalemu. Umwami Baldwin wa IV yakijije Yeruzalemu kwigarurirwa afite imyaka 16 gusa, maze arategeka kugeza apfuye. Nk'umwami, yarinze ubwami bwe bwa gikirisitu kuneshwa na Saladin, Sultan wa Misiri na Siriya.

    Uburwayi bwa Baldwin IV bwarushijeho kwiyongera uko imyaka yagiye ihita. Yapfuye mu 1185 afite imyaka 23.

    9.     Umwami w’abami Elagabalus, w'Ingoma y’Abaroma – Yambitswe ikamba afite imyaka 15


    Umwami w’ubwami bw’Abaroma Elagabalus bivugwa ko ashobora kuba yarafashe ubutegetsi afite imyaka 15 y’amavuko, ariko ingoma ye y’imyaka ine yaranzwe n'akajagari.

    Yavukiye muri Siriya yigarurira Roma mu 218 nyuma ya Yesu. Ibi byabaye nyuma y'uko nyina na nyirakuru bateje imyigaragambyo bavuga ko ari umwana utaremerwaga n'umwami w’abami wari uherutse kwicwa, Caracalla.

    Kubera imiterere ye, umutegetsi wari ukiri muto yataye umwanya mu guteza impaka. Byongeye kandi, yatunguye abayoboke be kubera ubusambanyi bwe, no kugirana umubano udasanzwe n'umushoferi we.

    10.                        Fulin, Umwami wa Shunzhi – Yambitswe ikamba afite imyaka 5


    Umwami wa gatatu w’ingoma ya Qing y’Ubushinwa yari Fulin w’imyaka 5 y’amavuko wagiye ku butegetsi mu 1643 nyuma y’urupfu rwa se. 

    Kubera ko yari akiri muto, nyirarume Dorgon yabaye umutware we mu Bushinwa mu myaka myinshi yakurikiyeho. Se wabo amaze gupfa mu 1650, Fulin yigaruriye ubwami ku myaka 12 gusa.

    Kubera ko Fulin yari afite imbaraga zo kwigarurira ubutegetsi arwanya abanzi be mu bya politiki, yagiranye umubano mwiza n’inkone zikomeye. Bashyize ingufu mu kurwanya ruswa no gushimangira ubwami ku butegetsi bwa Qing.

    Uyu munsi Umwami Shunzhi aribukwa nk’umuyobozi wari ufite ibitekerezo bidasanzwe. Yakoresheje igihe cye kinini yiga siyanse na astronomie. Byongeye kandi, yihanganiye amadini atandukanye.

    Shunzhi yapfuye azize ibicurane mu 1661 afite imyaka 22. Umuhungu we, Umwami wa Kangxi, yimye ingoma imyaka irenga 60.

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/131151/menya-byinshi-ku-bami-bimye-ingoma-bakiri-bato-cyane-mu-mateka-yisi-131151.html