Author: webrwanda

  • Nyiransibura: The legend who birthed Lake Kivu #rwanda #RwOT

    As of today, the world is moving fast shifting from analogue to digital. More artistic creations are kept in written form and other digital means.

    It is against this background that Rwanda has also adapted to emerging technology whereby different of oral traditions can be found in different books, online sources or kept through audio-visual records.

    The oral tradition was most common during the reign of Kings.

    Long ago, during the reign of Kings, written literature was not popular. To keep record of all activities happening cross kingdoms, oral traditional took center stage. To this end, all poets rooting from Nyirarumaga said to be the matriarchy of all poets in Rwanda had their works memorized. The tales of then were also memorized and transmitted to generations up to date.

    One of them is the mysterious tale of Nyiransibura, a mythical woman attributed to the creation of Lake Kivu. The woman is said to have existed during the reign of King Ndahiro III Cyamatare according to Rwanda’s oral traditions.

    The Kings of ancient Rwanda are classified into three dynasties. These include Ibimanuka, (the Descents), or the Divine Kings; Abami b’Umushumi (the Kings of the Cord) and Abami b’Ibitekerezo (the Kings of Mind). The Descents are said to originate from heaven. Their existence dates from the reign of Shyerezo to Kazi, the last of this dynasty.

    Kings of the Cord are kings with no records of their tenure and deeds. Their dynasty start from Gihanga cyahanze Inka n’Ingoma (the creator of cow and kingdom) to king Cyilima I Rugwe while the Kings of Mind are those with well-known deeds and traceable genealogy. Their kingdom dates back from the reign of Kigeli I Mukobanya to the last King of Rwanda, Kigeli V Ndahindurwa.

    Gihanga Ngomijana was the first King of the Cord between 1091-1124. He is considered the creator of Rwanda. The history of these dynasties is the subject of the royal myths.

    Nyiransibura’s tale dates back to the reign of King Ndahiro III Cyamatare.

    Long ago, King Ndahiro III Cyamatare abducted and took hostage of a woman called Nyiransibura the daughter of Muriro, creature from the country of 'Bunyabungo'(currently in the Democratic Republic of Congo). Upon arrival, Nyiransibura was given a regular task of cleaning at the king’s home.

    One day, a strange noise aroused when King Ndahiro was in a meeting with his subordinates. They attributed the noise to witchcraft from Abanyabungo who might have come to rescue their daughter.

    The agenda of the meeting soon changed to discuss the next course of action for their hostage, Nyiransibura. They agreed on returning Nyiransibura to homeland rather than killing her.

    As the envoys took Nyiransibura home, they reached a region called Kinyaga (currently in Rusizi district) where a rainmaker (umuvubyi) welcomed them and married Nyiransibura. The rainmaker treated Nyiransibura gently with much love in a beautiful valley of Kinyaga where they happily lived together.

    Kinyaga is said to far distant from Ndahiro III Cyamatare’s residence.

    During delivery, the placenta rupture left plenty liquids, filling the valley hence creating Lake Kivu. The home of Nyiransibura’s witch was left in the middle of the liquids squirted from the placenta and became an isle (said to be the current 'Ijwi’). This is how Rwanda’s fairy-tales narrated the creation of Lake Kivu.

    The delivered child was named Nsibura and stayed with her mother. He took care of father’s cows but also had intentions to attack King Ndahiro and revenge for her mother’s abduction.

    Nyiransibura’s tale dates back to the reign of King Ndahiro III Cyamatare. She is said to have squirted Lake Kivu.

    Théophile Niyitegeka

    Source : https://en.igihe.com/news/article/nyiransibura-the-legend-who-birthed-lake-kivu

  • Yabaye umuseriveri mu kabari ! Urugendo rw’ubuzima bw’umuraperi B-Threy #rwanda #RwOT

    'My Talent Live Concerts, ni ibitaramo byateguwe na East African Promoters, bihuriramo abahanzi nyarwanda bafite amazina akomeye aho buri wa Gatandatu guhera saa yine na mirongo ine n’itanu z’umugoroba, haba hari umuhanzi utaramira abanyarwanda muri ibi bihe abantu badafite uburyo bwo kwidagadura bahuriye hamwe.

    Umuraperi B-Threy, niwe wari ugezweho kuri uyu wa Gatandatu ngo ataramire abanyarwanda bari bamuhanze amaso bari mu ngo zabo mu bice byose by’igihugu.

    Mbere yo kubataramira yabanje kugirana ikiganiro n’umunyamakuru wa RBA, Luckman Nzeyimana avuga ko ikigaragaza iterambere rya Trap [we na bagenzi be bita Kinya Trap] ari uko mu bategura ibitaramo basigaye babatekerezaho.

    Nk’uko bigaragara ku ngengabihe ya EAP, biteganyijwe ko ku wa Gatandatu utaha, kuwa 5 Ukuboza 2020, umuhanzi Mico The Best ari we uzasusurutsa abakunzi b’umuziki muri ibi bitaramo bya 'My Talent Live Concert'.
    B Threy yagarutse ku rugendo rw’ubuzima bwe muri muzika mbere yo gutaramira abanyarwanda muri My Talent Live Concerts

    B-Threy ni muntu ki ?

    Ni imfura mu muryango w’abana batatu barimo mushiki we na murumuna we, bose bakuriye mu Mujyi wa Kigali ahazwi nk’i Nyamirambo ari naho umuryango wabo uba.

    B-Threy wize amashuri y’incuke n’abanza yize muri Camp Kigali, avuga ko yapfushije nyina afite imyaka umunani, bityo akurana na Papa we wamukundishaga gukina umupira w’amaguru.

    Avuga ko impamvu Se umubyara yakundaga umupira ari uko nawe yawukinaga kuko yanakinnye mu ikipe ya Vital’O FC [imwe mu zifite amateka kandi zikomeye muri aka karere], ubwo yari akiba mu Burundi.

    B Threy avuga ko nyuma yaje gukura atangira gukunda Basketball ari nayo kuri ubu akina iyo atari mu bikorwa bya muzika

    Uyu muhanzi uvuga ko akijya mu mashuri yisumbuye yayatangiriye kuri Groupe scolaire Kansi Butare, gusa ngo hano yahamaze umwaka umwe ahita yimukira mu kindi kigo cy’Abafurere cyabaga I Butare n’ubundi.

    Uyu musore avuga ko atigeze yiga mu mwaka wa Gatatu icyo agihe ahubwo yahise ashaka uburyo abona ibya ngombwa ahita ajya I Musanze kwiga ubwubatsi I Musanze.

    Ageze mu mwaka wa Gatanu yahise ajya kwiga muri Ecole Technique St Joseph de Nyamirambo ahazwi nka Emen Nyamirambo aho yagombaga gukomereza ubwubatsi.

    Avuga ko kubera ko yigaga ataha ntabwo byamugoye aho mu masomo yibuka yakundaga ari iryitwa Cost Estimation.

    Uyu musore avuga ko ubwo yari agiye kurangiza mu mwaka wa Gatanu haje itegeko rya Minisiteri y’Uburezi rivuga ko abantu batakoze ibizamini byo mu mwaka wa Gatatu bagomba gusubirayo bajya kubikora.

    Ati 'Uwo mwaka nasubiye inyuma njya gukora ibizamini ariko nari niyandikishije Kabusunzu, uwo mwaka byatubayeho turi benshi batwitaga abaparakomando.'

    B Threy avuga ko nyuma yo gutsinda icyo kizamini yahise asubira mu mwaka wa Gatandatu aratsinda ndetse agira amanota 36.

    Nyuma yo kurangiza amashuri yisumbuye avuga ko yikundiraga amafaranga ari nabwo yahise ashaka akazi mu Mujyi aho yakoraga muri Imprimerie, abakorera ibijyanye na Design.

    Avuga ko yaje kubona Burse yo kujya kwiga muri IPRC, ndetse Papa we amusaba kujya kwigayo ariko we aramuhakanira, ahubwo we akomeza kwishakira amafaranga.

    Muri 2016, avuga ko yari yarakennye cyane kugeza ubwo yagiye gusaba akazi k’ubuseriveri mu kabari ka Cocobean.

    Uyu musore aherutse kugirana ikiganiro na FLASH TV avuga ko ubwo yakoraga muri aka kabari yageragezaga kwitwara neza imbere y’abakiliya kugeza ubwo benshi bazaga kunywera muri aka kabari bamukundaga cyane.

    Ati 'Umukiriya nabaga nzi uburyo bwo kumufata neza, kandi iyo umubereye umwana mwiza nawe aguha tip’, kandi nabaga ndi kwakira aba Djs ba Marnoud na ba Toxyk ariko n’abandi bantu babo bazaga bahitaga babanyereka bati uriya niwe ugomba kubakira.'

    B Threy uvuga ko yarangwaga no kwambara neza ndetse akajyana n’ibigezweho abakiliya bamukundaga cyane ari ba bandi n’ubundi b’abanyamujyi.

    Avuga ko yahembwaga ibihumbi 100Frw ariko ngo hari igihe yabonaga 'tip’ y’amafaranga menshi kugeza ubwo hari igihe yakoreye ibihumbi 500Frw akuye muri ayo abantu bamuhaga nk’uwabakiriye neza.

    Avuga ko nyuma yaje kugambanirwa n’abaseriveri bagenzi be biza no kuba ngombwa ko bamugambanira ariko biza no gutuma ahita asezera muri ako kabari.

    Umuziki avuga ko yari yarawukoze cyera ubwo yari akiri mu mashuri yisumbuye muri wa mwaka byabaye ngomba ko asubira inyuma gukora ikizamini cyo mu wa Gatatu icyo gihe ngo indirimbo ye yayikoranye na Fizzy watunganyaga indirimbo.

    Nk’umuntu wari usanzwe akunda umuziki ndetse yaranegerageje kujya muri studio, Ubwo yari avuye gukora mu kabari ka Cocobean nibwo yahise asinyana amasezerano na studio yitwa GMS yakoreraga I Nyamirambo.

    Muri iyo studio yakoreyemo Mixtape imwe itaramenyekanye ariko nyuma aza guhura n’uwitwa Willy Karekezi wari inshuti ye amuhuza na Bushali ahita amusanga muri Green Ferry ya Dr Nganji.

    Indirimbo ye ya mbere yayikoranye na Bushali ndetse ariwe na Dr Nganji bagenda babona ko uwo musore afite ubuhanga bityo biza kugera n’ubwo baganira ku gusinya amasezerano na Green Ferry.

    B Threy avuga ko muri Green Ferry bari bafite gahunda nshya yo guhindura uko umuziki wakorwaga mbere bo bakajya bakora album igasohokera rimwe kugira ngo umuntu uzayumva yumve neza uwo muhanzi.

    Avuga ko kubera ko Bushali yasohoraga album mbere yaje gusohora iya mbere bavuga ko bahisemo kuyiha 'Genre’ ya Kinyatrap cyane ko indirimbo zose zabo bakoraga bazitaga Kinyatrap.

    Yaje kuva muri Green Ferry

    Mu ntangiro za Mutarama 2020, nibwo mu buryo budasubirwaho umuhanzi B Threy yatangaje ko yasezeye muri iyi label ya Green Ferry yamenyekaniyemo nk’umuhanzi wa Kinyatrap.

    Ubwo yasezeraga muri Green Ferry, hari abatekereje ko arambiwe kuba Bushali ariwe uzwi cyane nyamara barakoranaga nk’itsinda.

    Mu kiganiro yagiranye na IGIHE, B Threy ntiyigeze aca ku ruhande aya makuru, avuga ko yavanwemo nuko urukundo hagati y’abo bakoranaga rwari rwarayoyotse ndetse abona Green Ferry ishaka gutonesha Bushali kubarusha, no kuba na we yaratekerezaga uko yakwiteza imbere.

    Ati 'Ntabwo nakubeshya, ubundi ibibazo bivuka ni umunsi bafashe indirimbo twakoranye turi batatu bagakuramo ibitero byacu bagasigamo igitero cy’umuntu umwe, Bushali aririmba igitero cye gusa. Nta rukundo kuri Bushali kuko iyo urufite uba wanapfira inshuti yawe.'

    Iyo ni indirimbo 'Ni muebue', B Threy anavuga ko yandikiwe kwa Slum Drip atari iya Bushali nk’uko benshi babizi.

    Gusubiramo iyi ndirimbo hagakorwa iyo Bushali akoresha mu bitaramo irimo ijwi rye gusa, B Threy avuga ko byakozwe mu buryo bw’ubucuruzi, ati “bagirango igihe nikigera Bushali ajye ayiririmba bitabaye ngombwa ko tuba duhari.'

    Abajijwe impamvu Green Ferry yashatse kuzamura Bushali gusa, yagize ati 'Simbizi wasanga wenda baratangiranye cyangwa bafitanye gahunda ntazi.'

    B Threy ashinja Bushali kuba yararetse urukundo batangiranye.

    Ati 'Ikintu cyabaye ni uko twakundanaga, nyuma urukundo rwabaye ruke, njye hagati yanjye na Bushali harimo uwigishije undi agakino, uzamubaze nubwo atinya kuvuga, aratinyatinya ariko muzamubaze.'

    'Hari ibikorwa twakoranye nabo bikitirirwa Green Ferry, kubera gutakaza urukundo ntabwo byakomeje kuba byiza cyane nk’uko byahoze. Green Ferry yashatse kuzamura Bushali cyane bakamuturutisha, njye Bushali sinamurenganya nawe si we ni itsinda abarizwamo. biramusaba kuzaba maso niba ashaka gutera imbere.'

    B Threy avuga ko adashaka kuvuga nabi Bushali ariko atanamushuka, ahubwo ko akeneye kumubwiza ukuri kugira ngo azatere imbere.

    Ati 'Bushali afite indirimbo nyinshi kandi nziza, gusa izo bamwitirira cyane ni izacu twese.'

    “Nakomereze aho abe maso amenye aho inyungu iri. Ubusanzwe iyo abantu bakubwira ngo baragufasha bazagutamika,ugomba kugira ubwoba.'

    Abajijwe niba nta kibazo cyihariye afitanye na Bushali, B Threy yavuze ko adashobora kugirana ikibazo n’umuntu badahura, batanahuza.

    Yagize ati 'Ubu ntabwo dushobora guhura, kereka namusinyishije kandi imico ye ntabwo twahuza, iyo umuntu adafite imikorere ihamye kuri njye ntibyakunda, yarantengushye kuri byinshi twumvikanye birimo aho twifuzaga kugeza Kinyatrap.'

    'Ibintu byose twaganiriye yanyeretse ko nta na kimwe yakoze, amasezerano twagiranye yarayishe, irya mbere ryari ukugumana ubumwe n’urukundo. Icyakora narabirebye mbona na we si we, ni ikipe bari kumwe, bituma mbaha umwanya.'

    B Threy yatangije Studio ye nshya aho ari gukorana n’umu Producer witwa Dizzo ukomeye mu gukora injyana ya Hip Hop.

    Gahunda yo kugura ibihangano bye bifitwe na Green Ferry

    Nk’umuhanzi wavuye muri label yamufashishe kuva mu itangira ndetse ikaba inafite uburenganzira bwose ku bihangano bye avuga ko ateganya kureba ko yagura ibyo bihangano byose akabigira ibye.

    N’ubwo adahishura amafaranga bamuciye ariko avuga ko ibiganiro byatangiye ndetse bigeze kure ku buryo yizeye ko bazamusubiza ibihangano bye akabishyura.

    Uyu musore kuri ubu agezweho mu ndirimbo zirimo ‘Nicyo gituma, Nyumvira, Landlord, Nihe, Oya, Igitebo cya Channel, Impano ni ubuzima n’izindi nyinshi.

    B Threy kandi aherutse gushyira hanze EP yise ' Shwiii Dah ! Irimo indirimbo enye zirimo iyo yise 'Landlord, Buri gihe, Imari ndetse n’iyo yise 'Oya’ yamaze gukorerwa amashusho ikaba iri no mu ndirimbo zikunzwe muri ibi bihe
    B Threy ni umwe mu baraperi bagezweho mu Rwanda

    Source : http://www.ukwezi.rw/Imyidagaduro/article/Yabaye-umuseriveri-mu-kabari-Urugendo-rw-ubuzima-bw-umuraperi-B-Threy

  • Rwabugiri Umar ararengana, ninjye wakoze amakosa – Umutoza Adil wa APR FC #rwanda #RwOT

    Nyuma y’uko APR FC itsinze Gor Mahia 2-1, igitego APR FC yatsinzwe ntabwo cyavuzweho rumwe aho abantu benshi bashyize ikosa ku munyezamu Rwabugiri Umar, umutoza w’iyi kipe akaba avuga ko amakosa ari aye atari ay’umunyezamu we.

    Hari ku wa Gatandatu tariki ya 28 Ugushyingo 2020, APR FC yari yakiriye Gor Mahia mu mukino ubanza w’ijonjora ry’ibanze rya CAF Champions League.

    APR FC yari imbere n’igitego 1 cyatsinzwe na Sefu ku munota wa 9.

    Ku munota wa 28, Gor Mahia yishyuye igitego gitsinzwe na Andrew Juma, ni ku mupira w’umuterekano yatereye nko muri metero 23, Rwabugiri ananirwa kuwukuramo. Wamwidunze imbere uramurenga ujya mu izamu. APR FC yaje kubona igitego cya 2 ku munota 62, ku mupira Omborenga yahinduye imbere y’izamu bakitsinda.

    Nyuma y’uyu mukino, Adil yabajijwe ku makossa y’umunyezamu we niba akinamufitiye icyizere, avuga ko amakosa ari aye atari ay’umunyezamu.

    Ati'Ntabwo ari Umar wakoze ikosa, ni umutoza wakoze ikosa, nta kosa yakoze n’ikipe n’umutoza bakoze ikosa. Nta kibazo mfite ku munyezamu wanjye yari ahari, yakinnye neza, yagize umukino mwiza. Ikipe yose yakoze ikosa ntabwo ari Umar, APR FC ni umuryango iyo umwe akoze ikosa twese tuba twarikoze, rero Umar nta kosa yakoze ninjye wakoze ikosa.'

    Uyu mutoza kandi yavuze ko bagomba kwitegura umukino wo kwishyura uzaba ku wa Gatandatu tariki ya 5 Ukuboza 2020 bagasezerera iyi kipe uko byagenda kose.

    Rwabugiri yashinjwe n’abafana kuba ari we watsindishije APR FC igitego yinjinjwe

    Adil ahamya ko nta kosa Rwabugiri yakoze ari we wakoze amakosa

    Source : http://isimbi.rw/siporo/rwabugiri-umar-ararengana-ninjye-wakoze-amakosa-umutoza-adil-wa-apr-fc

  • UN Rwanda launches disability inclusion initiative to promote innovative learning for Children with Disabilities #rwanda #RwOT

    By Kanamugire Emmanuel

    UN Rwanda through UNDP Rwanda and UNFPA Rwanda in partnership with HVP Gatagara, has launched the 'Disability Inclusion Initiative to promote innovative learning for Children with Disabilities', ahead of the celebration of International Day for People with Disability, on December 03.

    The event that took place at HVP Gatagara/Gikondo in Kigali this Monday, November 30, 2020 has brought together other different development partners, NCPD and Kicukiro District leadership who held discussion on how they can contribute to a disability inclusive society in Rwanda.

    UNFPA has donated sanitary pads to girls in all HVP Gatagarara branches while UNDP Rwanda has supported to provide internet connection of schools in HVP Gatagara/ Nyanza and smart boards as a way to scale up the smart classroom initiative introduced by Rwanda government.

    The Director of HVP Gatagara, Frere Kizito Misago has welcomed such a support, saying that it is important for both the children with disabilities and their teachers.

    'As technology advances, people with disabilities should not be excluded, the internet will help children and teachers to do research on the subjects. Smartboards in such a center for children with mental disabilities, are more important. When you use a chalkboard the children can be distracted but when it is a smart board they are curious to follow the teacher', he said.

    As the UN 2030 agenda has a principle of leaving none behind, the UN Resident Coordinator for Rwanda, Fode Ndiaye, said they will continue supporting the required frameworks to ensure that the rights of people with disabilities are respected and promoted.

    He said: 'The UN secretary general also has promoted the UN disability inclusion strategy that we are also implementing in Rwanda. Supporting the government in laws and policy changes, mainstreaming inclusion in our programs by putting together resources in supporting institutions retaining and recruiting people with disability even in our office making sure our offices are accessible.'

    'The governments of Africa should first of all make sure that their laws, policies, strategies are in the line of respecting the convention on the rights of people with disabilities, having inclusive education because I strongly believe in the way that education could build better citizen making sure people can have access to equal opportunities and contribute better in the economy and socially.' Ndiaye reiterates.

    Maxwell Gomera, Resident Representative of UNDP in Rwanda, affirms the commitment to ensure equality.

    'Being connected can make a difference in the lives of Rwandan with disabilities, in the way they access broadband and education materials. I'm very pleased that together with Liquid Telecom, we are committing to provide internet to children of HVP Gatagara', he said.

    The District of Kicukiro commits to invest in inclusive education and health by increasing its capacity to provide people with disabilities with what they need to be empowered, the Deputy Executive Administrator of Kicukiro District, Rukebanuka Adalbert, has said.

    Liliane Akadata, in charge of disability inclusion at UNDP Rwanda, says people with disabilities still struggle to access the labor market and major challenges are found in the recruitment process and the mindset of employers who think they will not be able to provide them with what they will need at work but that does not mean that disability is inability.

    HVP Gataragara provides services that include physiotherapy, orthopedic surgery and care, special education, early stimulation, medical consultation and disabilities assessment among others.

    The launch of the disability inclusion initiative is linked to the International Day for People with Disabilities 2020's theme: Building back better: toward a disability inclusive, accessible and sustainable post covid19 world.

    Maxwell Gomera, Resident Representative of UNDP in Rwanda

     

    6

    The post UN Rwanda launches disability inclusion initiative to promote innovative learning for Children with Disabilities appeared first on TOP AFRICA NEWS.

    Source : https://www.topafricanews.com/2020/11/30/un-rwanda-launches-disability-inclusion-initiative-to-promote-innovative-learning-for-children-with-disabilities/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=un-rwanda-launches-disability-inclusion-initiative-to-promote-innovative-learning-for-children-with-disabilities

  • Misiri:Abaislamu bateye ingo z’abakristo biturutse ku magambo yanditswe kuri facebook #rwanda #RwOT

    Abayislamu biraye mu ngo n’amaduka by’abakristo bo mu Misiri(Egiputa) mu ntara ya Minya barabitwika biturutse ku bihuha bivuga ko umugabo w’umukristo yanditse ku rukuta rwe rwa facebook igitekerezo gisebya idini ya Islamu.

    Amakuru dukesha Independent Catholic News, avuga ko nibura umukecuru umwe ariwe wajyanywe mu bitaro afite ububabare bukabije yatewe no guhira mu nzu nyuma y’aho abaislamu bagabye igitero ku bakristo b’abaorthodox mu gace ka Barsha ku wa kane.

    Umugabo washinjwe gutangaza amakuru asebya idini ya Islam ku rukuta rwe rwa facebook, yavuze ko atari we wabikoze ko ahubwo ari abiba bakoresheje ikoranabuhanga (hackers) babikoze.

    Aka gatsiko kandi kagerageje kwibasira itorero rya Abou Sefin, aho iryo torero ryizihizaga itangizwa ry’igisibo cy’Abakopi (coptic fast), nk’uko byatangajwe n’Umuryango wa gikristo (U.K.-based Christian Solidarity Worldwide)wo mu Bwongereza ariko ukorera mu bihugu byinshi kugira ngo ufashe abaturage batotezwa.

    Byatangajwe kandi ko imodoka y’itorero yatwaraga abagenzi nayo yahiriye muri iyo mvururu idasanzwe.

    ICN yatangaje ko nyuma y’igitero, Jenerali Osama Al Qadi, guverineri wa Minya, yakoranye inama n’abayobozi b’imidugudu kugira ngo amakimbirane agabanuke kandi ituze riboneke. Al Qadi kandi yasabye abanyamadini b’abayisilamu guteza imbere kubana no kwihanganirana binyuze mu nyigisho zabo bigira mu misigiti.

    Ubwo bujurire, amatangazo akomeje gukwirakwira binyuze ku mbuga nkoranyambaga bitera ubushyamirane hagati y’abayisilamu n’abakirisitu b’Abakopi, bikarema ibitero bishya by’amacakubiri, nk’uko bitangazwa na ICN.

    Umubare w’abantu batawe muri yombi bakurikiranyweho gusuzugura idini no gutuka Imana wariyongereye cyane muri uyu mwaka wa 2020.

    “Iki kibazo kigomba gukorwaho iperereza ryimbitse, ababishinzwe bakabishyikirizwa ubutabera' Nk’uko bitangazwa n’umuyobozi mukuru wa CSW, Scot Bower. Ati: 'Inzangano z’abaturage zishimangira kubura ubwumvikane n’amacakubiri bityo bigatiza umurindi ihohoterwa rikabije muri ako karere, nazo zigomba gukemurwa. Turashishikariza abayobozi ba Misiri kwifatanya n’imiryango iharanira uburenganzira bwa muntu kugira ngo bateze imbere amadini atandukanye n’uburinganire bw’abaturage binyuze mu bikorwa by’abaturage no mu burezi'.

    Amakuru dukesha umuryango ushinzwe kurwanya itotezwa rikorerwa abakristo ukorera mu Leta zunze Ubumwe za Amerika (Open Doors USA), Misiri iza ku mwanya wa 16 mu bihugu bitoteza abakristu ku isi.

    “Abakristu benshi b’Abanyamisiri bahura n’inzitizi zikomeye zibangamira kwizera kwabo. Hari ibitero by’urugomo bituma amakuru akwira ku isi hose, ariko hari n’uburyo butuje, bwihishe kandi butoroshye buremereye abanyamisiri. By’umwihariko mu cyaro cyo mu majyaruguru ya Misiri, abakirisitu birukanwe mu midugudu, kandi bakorerwa ihohoterwa. Ibi biragaragara cyane ku bakristo bavuye mu idini ya Islamu”.

    Nk’uko bitangazwa n’itsinda riharanira ubuvugizi muri Amerika ryitwa Coptic Solidarity, ngo uburenganzira bwo kuvuga ijambo, guterana mu bwisanzure n’ubwisanzure bw’itangazamakuru byanditswe neza kuva Perezida Abdel Fattah al-Sisi yava ku butegetsi mu 2014.

    Amy Fallas wo mu kigo cya Tahrir Institute for Middle East Policy mu ntangiriro z’uyu mwaka yaranditse ati: “Guhashya abatavuga rumwe na politiki, gufunga abanyamakuru no kugenzura itangazamakuru ntibikunze kuganirwaho, ibijyanye n’impushya zo kubaka insengero, ibikorwa by’ivangura ndetse n’ihohoterwa rikorerwa abakristo mu Misiri”.

    Source: www.christianpost.com

    [email protected]

    Source : https://agakiza.org/Misiri-Abaislamu-bateye-ingo-z-abakristo-biturutse-ku-magambo-yanditswe-kuri.html

  • Gicumbi:Des amendes de 47 millions collectées depuis le début de la pandémie du Covid19 #rwanda #RwOT

    Ce district est suivi avec une vigilance médicale aussi particulière que celle de la Ville capitale Kigali. 4.123 tests au Covid19 y ont déjà été effectués. Les autorités médicales trouvent que cette vigilance est importante pour un district Gicumbi frontalier avec un pays Uganda autant que le sont à l’Ouest les districts Rusizi et Rubavu avec la RDC.

    “Pour commencer, en Mars, date de prise de mesures sérieuses contre la propagation du virus du Corona, le lavage des mains, la distance sociale d’un mètre entre le commerçant et le client, nous avons adopté ces mesures avec beaucoup de difficultés. Pour nous, cela menaçait nos activités commerciales. Mais pour le moment, nous commençons à nous en habituer”, a confié au Umuseke.rw, M. Claver Bwanakeye, commerçant du chef-lieu de district Gicumbi.

    Pour le Maire de District, Félix Ndayambaje, tient jusqu’à ce jour à rappeler à ses dirigés qu’il préfère les voir en bonne santé. Il multiplie des mesures leur permettant de ne pas contaminer ce virus. Les écoles rouvertes dans son district retiennent surtout toute son attention.

    “Nous avons construit des espaces de lavage des mains à l’entrée des établissements scolaires. Là où ils ne sont pas terminés, les directeurs mettre à la disposition des élèves des robinets déplaçables dits KANDAGIRA UKARABE”, a indiqué le Maire qui ajoute qu’une équipe de sa mairie est désignée pour inspecter les Groupes scolaires. Elle vérifie si les directives de lutte contre la propagation du Covid19 sont bien appliquées dans ces lieux susceptibles de propager le Covid19 au cas où les directeurs relâcheraient leur attention.

    IGIHE

    Source : https://fr.igihe.com/Gicumbi-Des-amendes-de-47-millions-collectees-depuis-le-debut-de-la-pandemie-du.html

  • Cardinal Kambanda yasomye misa ye ya mbere nyuma yo guhabwa inshingano #rwanda #RwOT

    Kuri uyu wa Gatandatu nibwo Kambanda yagizwe Cardinal, mu muhango wayobowe na Papa Francis, i Roma.

    Kuri iki Cyumweru yasomye Misa ya mbere, yabereye muri Basilica di Santa Maria i Trastevere, yitabirwa n’abarimo abanyarwanda batuye mu Butaliyani.

    Yabaye hubahirizwa amabwiriza yo kwirinda icyorezo cya COVID-19, aho abayitabiriye bose bari bambaye udupfukamunwa.

    Yabwiye abakirisitu ko ari ibyishimo bikomeye, kuba abashije gutura igitambo cy’ukarisitiya ari kumwe nabo, muri ibi bihe by’icyorezo.

    Yagize ati “Ni ibyishimo kandi ndagira ngo nshimire Imana aka kanya n’aha hantu twabonye, kuko ni bake cyane muri mwebwe kubera ibi bihe turimo mwashoboye kuza muri iriya mihango ejo na misa y’uyu munsi.

    Kubona rero tubonye aka kanya ngo twifatanye gushimira Imana, ndashimira Imana cyane gutura iki gitambo cy’Ukarisitiya.”

    “Ni igitambo cya mbere ntuye cy’Abanyarwanda, mu Kinyarwanda, nyuma yo guhabwa izi nshingano. Kera iyo twatahaga abasaza baratubazaga bati 'u Rwanda rw’iyo baraho ?’ Uyu munsi rero ni u Rwanda rw’ino, ndagira ngo mbashimire, kandi mucyo twerekeze imitima yacu kuri Nyagasani, tumushimire iyi ngabire ikomeye yahaye Kiliziya y’u Rwanda.”

    Mu gitambo cya Misa, Musenyeri Kambanda yashishikarije Abanyarwanda kurushaho kwiyegereza Imana, kugira ngo umunsi izaza gutwara abana bayo izasange bose biteguye.

    Yatanze urugero ku buryo Abanyarwanda bigeze gutera Imana umugongo, bakibagirwa ko bose ari abavandimwe, bagahemukira abavandimwe babo muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.

    Yagaragaje ko muri ibi bihe abantu bakwiriye kurushaho kwegera Imana, bagahera mu ngo, cyane ko kubera ko COVID-19, abantu benshi batemerewe guhurira hamwe.

    Ni misa yitabiriwe na Musenyeri Vincent Harolimana wa Diyosezi ya Ruhengeri wanahawe ubupadiri na Papa Yohani Pawulo II, ku munsi umwe na Musenyeri Kambanda. Abandi barimo Musenyeri Anaclet Mwumvaneza, umushumba wa wa Diyosezi ya Nyundo.

    Source : http://www.ukwezi.rw/mu-rwanda/Iyobokamana/article/Cardinal-Kambanda-yasomye-misa-ye-ya-mbere-nyuma-yo-guhabwa-inshingano

  • Menya ingeso mbi zishobora gusenya urushako rwanyu #rwanda #RwOT

    Iyo abantu babiri biyemeje kurushinga, basezerana kubana akaramata. Ariko uko imyaka ishira indi igataha, biroroha ko imico mibi cyangwa ingeso mbi zinjira mu rushako rwabo. Izo ngeso, iyo zidahindutse, zishobora kwangiza buhoro buhoro urufatiro rukomeye rw’urugo.

    Dore ingeso 6 zishobora kwangiza urushako

    1. Kudasengera hamwe

    Imvugo igira iti:”Umuryango usengera hamwe, uguma hamwe” usanga bigaragara neza. Ariko mwibuke ko Satani nta kindi kimuzana uretse gusenya abantu babiri bishyize hamwe cyane abakristo bishyize hamwe bakiyemeza guhesha Imana icyubahiro mu mibanire yabo. Intwaro akoresha kugira ngo abasenye ni ukubabuza gusenga.

    Nibyo, bisa nk’aho byoroshye gusimbuka umunsi umwe mudasengeye hamwe. Ariko bidatinze, umunsi umwe uhinduka ibiri, na yo ihinduka itatu, bidatinze biganisha ku kwezi cyangwa imyaka nta masengesho. Ni gute abashakanye bashobora gukomeza guhuzwa n’imizabibu cyangwa ibindi binezeza mugihe inzira zabo zibahuza n’Imana zaciwe mu mizi?

    2. Kurwanya Umwanda

    Umubano wose uhura namakimbirane. Ariko uzakora iki mugihe wowe cyangwa uwo mwashakanye ashaka kurwanya umwanda? Ibi bivuze ko mukwiye gutangira kwica kamere y’ingeso mbi kuko mugihe mudahurije hamwe ku ngingo y’isuku kandi uko mukomeza kutabyumvikanaho, Satani ashobora kubyuririraho hanyuma ugasnga urugo rurasenyutse.

    3. Kugarura ibyahise

    Ese iyo ushwanye n’uwo mwashakanye, wita ku kibazo cy’ako kanya cyangwa ugarura ibibazo, amakosa, intege nke n’ibyaha bye? Nibyo koko Imana yaduhaye ubwonko bwo kubika amakuru y’ahahise, ariko dushobora guhitamo kwemerera impitagihe igasenya indagihe cyangwa gukoresha impitagihe (past) tukiyubaka ubwacu ndetse tukubaka indagihe yacu ndetse tukubaka na bagenzi bacu aho kuba imbata z’amateka.

    Niba Imana ihitamo kutubabarira ibyaha byacu (Zaburi 103:12) kuki twebwe tutabikora? Yesu yavuze yeruye ko niba tutababarira abaducumuyeho, Imana na twe ntizatubabarira ibyaha byacu. Aha Yesu adusaba kubabarira abaduhemukiye nk’uko yabikoze igihe yabambwaga ku musaraba.

    4. Kutabana neza n’umuryango wawe wa bugufi

    Hari impamvu mu Itangiriro Imana yateguye ko umugabo azasiga se na nyina akabana n’umugore we bombi bakaba umubiri umwe. Mama wawe, papa wawe n’abandi ba bugufi bagize umuryango wawe, ariko mugihe wubatse urugo, ukwiye kwigira ku muntu mushakanye mugatangirana umuryango. Ibi bisobanuye ko abashakanye bagomba gufatanya kwihanganira ibigeregezo byo mu muryango badashyizemo ababyeyi babo n’abandi. Yego na bo mushobora gukenera inama zabo ariko ni byiza ko mufata ibyemezo mwuvikanyeho mwembi nk’abashakanye.

    5. Gushyira agahato mu gukunda cyangwa kubahana

    Iyo urushako ruhuye n’ikigeragezo gikomeye nk’ubuhemu cyangwa ikindi kimenyetso kigaragaza kutizerana, uwahohotewe mu mibanire ashobora kumva afite uburenganzira bwo gusuzugura undi bashakanye cyangwa guhagarika urukundo kubera gutinya ko yakongera kumubabaza. Nyamara intego y’urushako rwiza iri mu Byanditswe Byera: 'Nuko namwe umuntu wese akunde umugore we nk’uko yikunda, kugira ngo umugore na we abone uko yubaha umugabo we' (Abefeso 5:33).

    Nk’abagore tugomba kubaha abagabo mugihe gikwiriye n’ikidakwiriye kuko uko tububaha niko natwe tuba twiyubaha bityo tukubahisha urushako rwacu.

    6. Guhagarika ikiganiro (communication)

    Kimwe mu bice byiza by’urushako ni igihe abantu babiri basangiye kwizerana mu cyumba cyabo no hanze yacyo. Bisobanuye ko abashakanye bombi basangizanya ibyiyumvo n’amarangamutima yabo, umwe adatinya ko mugenzi we yamuciraho iteka.

    Iyo ibiganiro bitagenda neza ku buryo nta n’umwe nibura wabaza mugenzi we uko umunsi wagenze, cyangwa ngo buri wese agaragaze ibimushimishije n’ibimubangamiye, icyo gihe byanga bikunze urukundo rwabo rurayoyoka.

    Muri macye birakwiye ko abashakanye cyane cyane abizera Kristo basenyera umugozi umwe hagamijwe kugira urushako rushingiye kandi rwubahisha ubwami bw’Imana.

    Source: crosswalk.com

    [email protected]

    Source : https://agakiza.org/Menya-ingeso-mbi-zishobora-gusenya-urushako-rwanyu.html

  • Dore uko wakira ibikomere wagiriye mu rushako #rwanda #RwOT

    Kuri uyu wa gatandatu tariki 28 Ugushyingo, 2020 nibwo imiryango myinshi, urubyiruko n’abandi bakurikiranye igiterane cy’abubatse ingo hifashishijwe iyakure (Internet). Hari mu nsanganyamatsiko igira iti' Ni gute nakira ibikomere nagiriye mu rushako'.

    Hatanzwe ibisubizo nk’umuti urambye kuri iyi ngingo, icyakora bahuriza kukuba nyiri ukugira ibikomere intambwe ya mbere akwiye gutera, ko ari ukwemera ko yakomerekeye mu rushako.

    Umuryango wo gushaka no gukiza icyazimiye (Seek and Save Humanity Ministry) niwo usanzwe utegura ibi biterane, aho kuri iyi nshuro wari umwihariko w’abubatse ingo. Abakozi b’Imana batandukanye nka pasiteri Barore Cleophas, pasiteri Liliose, Evangeliste Lambert ndetse na Pasiteri Habyarimana Desire wari umuhuza mu kiganiro, bagerageje kuvuga by’imbitse uko umuntu ashobora gukira ibikomere yagiriye mu rushako.

    Pasiteri Liliose yavuze ko intambwe yambere ari ukumenya ko umuntu afite ibikomere, agaharanira gukira ,ubundi agahaguruka agasha abamufasha gukira , ati' Hari ibintu bitatu: kumenya ko urwaye, kugira ubushake bwo kwivuza, guhaguruka ukajya kwivuza'.

    Haba umugabo cyangwa umugore nta numwe uba ukwiye kwiyita intungane kuko akenshi usanga buri umwe ashobora kwibwira ko we nta ruhare afite mu nkomoko y’ibikomere byaje mu muryano. Buri wese asabwa kwemera uruhare rwe niba koko bifuza ko ibyo bikomere byakira.

    Yasobanuye muri rusange ibikomere biri mu rushako ariko ko kubikira ari ibintu bishoboka, haba mu gufashwa n’abashumba, abajyanama babihuguriwe n’ imiryango. Icyakora ngo umuganga mukuru ni Yesu wenyine ushobora gusibanganya ibikomere umuntu yagiriye mu rushako burundu. Igikenewe ni ukumusanga ukamubwiza ukuri kandi gukira ibikomere birashoboka.

    Muri rusange dore bimwe mu bikomere biri mu muryango

    Agaruka ku bikomere biri mu muryango, pasiteri Liliose yavuze ko ibikomere byinshi bituruka aho umuntu aba yararerewe, Ati: 'Abakobwa/ abasore bakuriye muri 'Niko zubakwa’ bazahora bakomeretsa abo baba bana kuko ntacyo bahindura, baterura bya bintu bakabijyana mu rugo'. Aho papa yari umunyamwaga mama agaceceka, mama akaba umushizi w’isoni papa akaba yarumiwe, umukobwa/umuhungu ahaguruka gutyo kuko nta nama zabayeho'.

    Igikomere cyo kutavuga ibintu uko biri

    Abantu baba barakuze babwirwa nabi, babwirwa ibibi agera aho akagumana ibintu mu mutima ntabigaragaze. Ubuzima bukaba ubwe, akaguma mu tuntu twe ntashake kubiganira na mugenzi we. Umugabo udashaka ko bamuvugaho, umugore udashaka ko bamuvugaho akabibika mu mutima we, ibyo bintu birakomeretsa.

    Igikomere gituruka ku ihohoterwa

    Hari ihohoterwa ryo mu mvugo, ihohoterwa ryo ku mubiri n’ihohoterwa rishingiye ku gitsina. Guhora umwe mu bashakanye ahora abwira undi amagambo atatekerejweho, ahutiye kandi adafite gahunda, bitera inzika kuko bituma umwe muri bo ashobora gufata umwanzuro utari mwiza wo kutazongera kugira icyo avuga. Ibi nabyo bitera igikomere umuntu abana nacyo igihe kirerkire.

    Kubera kuticarana ngo abashakanye basase inzobe, hari ubwo umwe muri bo abika ibintu mu mutima we bikazagera n’aho bibyara ihohoterwa ryo ku mubiri (icyaha cyo gukubita no gukomeretsa) ibintu bihanwa n’amategeko.

    Kwirengagiza ibibazo byatewe n’umugabo cyangwa n’umugore, ntabwo umuti wabyo uzakemukira mu mibonanompuzabitsina. Hari ubwo rero umwe mu bashakanye akenera mu genzi we undi yabyanga hakabaho gufatwa ku ngufu, ibyo nabyo bisiga ibikomere.

    Pasiteri Barore Cleophas nawe yagarutse kuri bimwe bishobora gutera ibikomere mu bashakanye Ati'Hari uko washakaga kuba bitagukundiye kubera urushako, hari ubwo umuntu aba yari asanzwe aba ahantu batamufashe neza agatekereza ko urugo ari ukujya mu ijuru.

    Ushobora kuba warashakaga kwiga menshi umaze gushinga urugo rugusaba byinshi ubura uko wiga, ukajya wirirwa wijujuta wibwira ko urugo ari rwo rwakubereye intambamyi, ibyo byaragukomerekeje.

    Washakaga kubyara bake none warengeje umubare w’abo wifuzaga, ibyo nabyo bikomerekeje abantu. Kuba uwo mwashakanye atameze nk’uko ushaka ko amera, nabyo ni ibikomere: Ushobora kuba warashakaga ukora cyane yagera mu rugo agatangira kurwaragurika, ushobora kuba mwarashyingiranywe mwese mwishimiye ko mufite akazi umugore akakabura cyangwa umugabo akakabura, ibyo byaragukomerekeje.

    Pasiteri Barore avuga ko ibikomere ushobora kubisangana abasenga n’abadasenga, ariko ngo birakira iyo hatabayeho kwitana ba mwana abantu bagasasa inzobe.

    Nkuko byagaragajwe haruguru, ibikomere byinshi bituruka aho umuntu aba yarakuriye. Kuri Barore abatararushinga mukwirinda ko hazabaho kwinjirana ibikomere mu rushako, baragirwa inama yo kubanza kubiganiraho buri umwe agasangiza undi ibyamukomerekeje aho yakuriye, cyane ko baba bataziranye.

    Ati' Burya rero buri umwe aba afite ibyamushimishije n’ibyamushegeshe, aba afite ibyo yashoboye kunesha n’ibimushobora. Niba warabyariye mu rugo, waba umukobwa cyangwa umuhungu mubibwirane. Niba hari uburwayi ni byiza ko mu biganiraho kugira ngo akwemere cyangwa aguhakanire hakiri kare'.

    Evangeliste Lambert Bariho avuga ko gukira ibikomere bishoboka, nitwigira kuri Yesu

    Yesu dukeneye kumwigiraho ibintu bitandukanye byadufasha gukira ibikomere twagiriye mu rushako.

    Icyambere dukwiye kwigira kuri Yesu ni kubabarira. Kubabariri ni kimwe mu bintu byagufasha gukira ibikomere wagiriye mu rushako. Mu isengesho Yesu yatwigishije gusenga hari ahavuga ko dusaba Imana kutubabarira ku rugero natwe tubabariramo abandi, Matayo 6. Hanyuma kandi Matayo igice cya 18 hari ahavuga ko iyo tutababariye tuba tubaye nk’igisonga cyababariwe ariko cyo bikakigora kubabarira.

    Ikindi kintu cyagufasha gukira ibikomere ni ukwihana. Kutigira ba miseke igoroye, hari ubwo agahinda kumwe gashobora kumwereka ko we ari umwere nyamara akirengagiza ko nawe ashobra kuba abifitemo uruhare. Kwihana rero biravuga ngo 'Reka nanjye nirebe, harya njyewe biba nabyitwayemo nte?',navuze iki, nabigenje nte, namutekerejeho iki? Namufashe gute?.

    Ukeneye kujya imbere y’Imana ugasaba imbabazi ukavugisha ukuri ugasaba imbabazi n’uwo mubana. Ikindi nanone cyagufasha gukira ibikomere ni ubufasha bw’abandi. Abashumba, abo mu muryango, abajyanama bo mu buzima bwo mu mutwe n’ihungabana babihuguriwe.

    Umuyobozi wa Seek and Save Humanity Ministry yateguye iki giterane, Pasiteri Desire Habyarimana yavuze ko ibibazo biri mu ngo bitashoboka ko bihita bikemurwa n’icyo giterane cy’umunsi umwe, icyakora yizeza ko inyigisho zo kubaka umuryango zigiye kujya zitangwa mu biterane nk’ibi inshuro nyinshi.

    Uyu muyobozi yavuze ko uburyo bafashamo umuryano bakoze ihuriro ry’abagore ( Agakiza Women), biga ijambo ry’Imana buri wa gatatu,. Hari ihuriro ry’abagabo( Agakiza Men) biga ijambo ry’Imana buri wa Kabiri, hari kandi n’ihuriro ry’abasore( Irerero Boys) biga buri wa gatanu, hakaba hari n’ihuriro ry’abakobwa( Irerero Girls) biga kuwa kane.

    Abagore bibabana nabo bafite ihuriro, aho biga ijambo ry’Imana kuwa gatandatu. Imiryango yubatse yatinze kubona urubyaro nayo ntiyibagiranye, kuko nabo bafite ihuriro ( Agakiza hope family), aho biga ijambo ry’Imana bakumva n’ubuhamya buri kucyumweru. Hari kandi n’itsinda ry’abana b’abashumba( Agakiza new seed), nabo bagira umwanya wo guhura bakiga ijambo ry’Imana.

    Reba igiterane cyose hano: Ni gute nakira ibikomere nagiriye mu rushako?

    [email protected]

    Source : https://agakiza.org/Dore-uko-wakira-ibikomere-wagiriye-mu-rushako.html

  • Karidinali Kambanda yitiriwe Kiliziya ya ‘Mutagatifu Sisito’ #Rwanda #RwOT via @kigalitoday #rwanda #RwOT

    Karidinali Kambanda (mu bambaye imituku ni ubanza iburyo ku murongo w
    Karidinali Kambanda (mu bambaye imituku ni ubanza iburyo ku murongo w’imbere), yahawe Kiliziya yitirirwa nka Karidinali

    Nk’uko urubuga rwa Diyoseze ya Kibungo rubitangaza, uru ni rwo rwego rw’ikirenga mu buyobozi bukuru bwa Kiliziya, kuko Abakaridinali bagize itsinda ry’abajyanama ba hafi ba Papa, bamufasha mu byemezo bikomeye bya Kiliziya, bagatora kandi bagatorwamo Papa, mu muhezo (conclave) utorerwamo Papa.

    Urwo rubuguga ruvuga ko Papa atoranya mu Bepiskopi, cyangwa Abapadiri, abagabo bamwe b’inyangamugayo bakwiye kwizerwa, bagaragaza ukwemera guhamye, imyitwarire ikwiye gushimwa, barangwa n’ubushishozi mu gucunga ibya Kiliziya, maze akabatorera kumuba hafi mu buyobozi bukuru bwa Kiliziya, nk’inkoramutima n’abajyanama be.

    Ibi bisobanuye ko ubu Nyiricyubahiro Karidinali Antoine Kambanda abaye inkoramutima ya hafi n’umujyanama wa Nyirubutungane Papa, akaba umuvugizi wa Kiliziya Gatolika y’u Rwanda.

    Kuba yaratorewe kuba Karidinali, ataramara n’imyaka ibiri abaye Arikiyepisikopi wa Kigali, ni ikimenyetso gikomeye kigaragaza icyizere Papa yamugiriye we ubwe ndetse na Kiliziya Gatolika mu Rwanda.

    Nk’uko biteganywa na Kiliziya Gatolika ya Roma, ushyizwe mu rwego rwa Karidinali, Papa amuha kiliziya ya Roma yitirirwa (Titulaire d’une Église de Rome), nk’ikimenyetso cy’uko yunze ubumwe na Papa mu butumwa bwa Kiliziya no mu buyobozi bukuru bwa Kiliziya Gatolika.

    Kiliziya ya Mutagatifu Sisito, yahawe Karidinali Kambanda ngo ayitirirwe nka Karidinali
    Kiliziya ya Mutagatifu Sisito, yahawe Karidinali Kambanda ngo ayitirirwe nka Karidinali

    Ni muri urwo rwego Nyiricyubahiro Karidinali Antoine Kambanda, yahawe kiliziya yaragijwe Mutagatifu Sisito, (San Sisto: mu gitaliyani, Saint Sixte: mu gifaransa), yitirirwa nka Karidinali.

    Iyo kiliziya yaragijwe Mutagatifu Sisito (San Sisto, Saint Sixte) ni Bazilika yitiriwe Papa Sisito wa II, umupapa wahowe Imana mu mwaka wa 258. Ikaba yaragiye yitirirwa Abakardinali (Titre cardinalice) kuva mu kinyejana cya 5.


    source https://www.kigalitoday.com/amakuru/amakuru-mu-rwanda/Karidinali-Kambanda-yitiriwe-Kiliziya-ya-Mutagatifu-Sisito