Author: webrwanda

  • Abanyamakuru basabwe kwigengesera ku nyito z’amagambo bakoresha mu #Kwibuka27 –

    RMC yatangaje ibi mu gihe kuva kuri uyu wa 7 Mata 2021, u Rwanda rwifatanyije n’Isi kwibuka ku nshuro ya 27 Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.

    Itangazo ry’uru rwego ryashyizweho umukono n’Umuyobozi warwo, Barore Cléophas, ryibukije abanyamakuru bose ko bagomba kwigengesera ku nyito zikoreshwa muri ibi bihe bitewe n’uko ahanini icyo umunyamakuru avuze sosiyete yumva ko ari impamo.

    Rigira riti “RMC iributsa abanyamakuru kwitwararika muri ibi bihe bidasanzwe byo kwibuka ku nshuro ya 27 nk’uko basanzwe babikora, bakoresha inyito zabigenewe, utazizi cyangwa ukekerenya akabanza kubaza bagenzi be cyangwa CNLG.”

    Rikomeza rigira riti “Kandi bakumira icyo ari cyo cyose cyaganisha ku guhembera amacakubiri n’ingengabitekerezo ya Jenoside, ku gupfobya no guhakana Jenoside.”

    Abanyamakuru kandi nkababwira sosiyete basabwe kwirinda kuba umuyoboro w’abakora ibikorwa byo gupfobya no guhakana Jenoside yakorewe Abatutsi bakunze kugaragara mu bihe byo kwibuka.

    Umwihariko ku bitangazamakuru bikorera kuri internet

    Ibitangazamakuru bikorera kuri murandasi (Online) bikunze kugarukwaho ku bunyamwuga bwabyo n’ababikorera rimwe na rimwe bikanaha urubuga umuntu runaka hatitawe ku kugenzura ubutumwa agiye gutambutsa ahubwo bagamije kwibonera ababakurikira benshi.

    RMC yashyize umwihariko kuri ibi bitangazamakuru ibisaba kwitondera uburyo bwo gusakaza inkuru no gushyiramo ubushishozi mu byo bakora.

    Ati “By’umwihariko ibitangazamakuru bikorera kuri murandasi, hamwe n’abanyamakuru bakoresha imbuga nkoranyambaga zitandukanye nk’uburyo bwo gusakaza amakuru, kugira ubushishozi mu kugenzura no kurekura ibitekerezo bitangwa ku nkuru batangaje hirindwa imvugo z’urwango, amacakubiri n’izikomeretsa.”

    RMC yifatanyije n’Abanyarwanda mu bikorwa byo kwibuka ku nshuro ya 27 ariko runasaba inzego zitegura ibikorwa byo kwibuka korohereza ibitangazamakuru kubona amakuru muri iki gihe cyo kwibuka.


  • Uko byari byifashe i Kanombe mu masaha yakurikiye ihanurwa ry’indege ya Habyarimana: Ubuhamya –

    Indege ikimara guhanuka, hasohotse itangazo risinywe mu izina ry’uwari Umuyobozi w’Ibiro bya Minisitiri w’Ingabo, Colonel Théoneste Bagosora, ribuza abaturage kuva mu ngo zabo.

    Icyo gihe Interahamwe n’abasirikare barindaga Perezida batangiye gushinga za bariyeri hirya no hino mu Mujyi wa Kigali, Abatutsi batangira kwicwa bahigwa aho bari hose mu gihugu. Tariki 7 Mata igikuba cyaracitse mu gihugu, buri Mututsi wese umutima urakuka yumva ko ibye birangiye.

    Twagirayezu Innocent utuye mu yahoze ari Kanombe ubu ni mu Mudugudu wa Muhabura, Akagari ka Kabeza mu Murenge wa Kanombe, avuga ko ibyabaye kuri iyo tariki abyibuka nk’aho byabaye ejo.

    Mu masaha ya saa Mbili z’ijoro ari nabwo indege ya Habyarimana yahanutsemo, Twagirayezu yari ari i Remera ahazwi nko mu Giporoso, nyuma arataha avugana n’abantu b’inshuti ze kuri telefoni [icyo gihe habagaho Fix].

    Avuga ko yaganiraga n’abo bantu wumvaga bose bahuriza ku kuvuga ko kuba ‘Ikinani’ kigiye wenda agahenge kagiye kugaruka mu Rwanda.

    Mu kiganiro yahaye RBA kuri uyu wa Gatatu, Twagirayezu yavuze ko tariki 7 Mata 1994, bitewe n’uko yari atuye haruguru y’umuhanda uva mu Giporoso werekeza Rubirizi, mu masaha ya saa Kumi n’imwe za mu gitondo yumvise amasasu menshi yari ameze nk’arimo kuvugira iruhande rw’urugo rwe bituma agira amatsiko.

    Icyo gihe yashatse uko yajya ku muhanda kureba uko bimeze ariko agisohoka mu rugo atungukira ku rugo rw’umukecuru bari buturanye wari ufite abana benshi, ahageze asanga bose babarunze iruhande rw’umuryango bamaze kubica.

    Ati “Ni ukuvuga ngo ya masasu numvaga yasaga nk’aho avugira mu rugo ni uwo muryango barimo bica. Nahageze barangije bagiye, igitekerezo nagize, naravuze nti abantu bishe aba bantu nta muntu bari busige.”

    Yakomeje agira ati “Wari umuryango ukennye ku buryo n’abana b’uwo mukecuru bazaga kurya iwanjye. Ubundi abantu bica hari igihe bica umuntu kubera ukuntu ameze, ishyari kuko yifashije ariko mbonye bishe uwo muryango, naravuze nti ntabwo byoroshye.”

    Twagirayezu avuga ko nk’umuntu utari azi ibizakurikiraho yasubiye iwe mu rugo afata camera aragaruka afotora abo bantu bari bamaze kwicwa yumva ko ari amafoto azereka ubutabera.

    Ati “Naragarutse ngeze mu rugo, nari mfite umuryango w’umugore n’abana bane ndetse n’umwana wa mukuru wanjye wabaga aho ndetse hari n’undi mwana wa muramu wanjye. Ndababwira nti rero ibintu mbonye hariya ntabwo byoroshye ndabona bikomeye, ahubwo dusenge twishyire mu maboko ya Nyagasani.”

    Yavuze ko nk’umuntu wari mukuru icyo gihe yari amaze kubona ko abantu bishwe bazize ko ari Abatutsi ari nabwo yahise yigira inama yo guhunga ajya hafi na Alpha Palace gushaka Interahamwe yari inshuti ye ngo arebe ko yamuhisha.

    Kuri uwo munsi w’itariki 7 Mata ngo ibikorwa byo kwica byari byatangiye ndetse ni bwo Interahamwe zashyizeho amabariyeri mu mihanda yo muri ibyo bice ari na zo ziciweho Abatutsi benshi.

    Twagirayezu avuga ko nyuma y’uko abavandimwe be n’abandi bo mu muryango we bishwe muri Jenoside, we n’abandi barokotse batangiye urugendo rwo kwiyubaka kuri ubu ubuzima bukaba bwaragarutse ndetse bwarabaye bwiza kurenza mbere ya Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Twagirayezu yavuze ko indege ya Habyarimana ikimara guhanurwa, Abatutsi bo muri Kanombe batangiye kwicwa

  • Kayonza: Umurambo w'umusore wakuwe muri Muhazi nyuma y'iminsi ibiri arohamye – #rwanda #RwOT

    Uyu murambo watoraguwemo mu masaha y'umugoroba wo kuri uyu wa Gatatu, tariki ya 7 Mata 2021, mu Mudugudu wa Kinyemera mu Kagari ka Bwiza mu Murenge wa Mukarange.

    Umunyamabanga Nshingwabikorwa w'Umurenge wa Mukarange, Murekezi Claude, yabwiye IGIHE ko uwo musore yarohamye muri iki kiyaga ubwo yari yagiye kogerayo, amazi akaza kumurusha imbaraga.

    Yagize ati 'Ni umusore wari usanzwe afite uburwayi bwo mu mutwe ariko akagira ingeso yo kujya koga muri Muhazi. Ejo bundi yagiye koga rero umuhengeri umurusha ingufu uramutwara, yarohamye tariki ya 5 Mata, umurambo we wabonetse uyu munsi.'

    Abazi uwo musore bavuga ko yari asanzwe azi koga cyane ariko akaba yarazize umuhengeri waje mu mazi ari mwinshi bituma umurusha imbaraga.

    Gitifu Murekezi yasabye abaturage kwirinda kujya kogera mu Kiyaga cya Muhazi kuko bitemewe.

    Ati 'Abaturage turabibutsa ko kogera muri kiriya kiyaga bitemewe, abajya kwisukira kogeramo ntabwo bikwiriye kuko harimo ingaruka zo kuhatakariza ubuzima. Ahagenewe koga haba hari n'ibikoresho byabugenewe byatabara abantu, kwiyiba bakajya mu mazi ntabwo byemewe.'

    Ababyeyi basabwe gukomeza kwita ku bana babo, bakababuza kujya kogera mu Kiyaga cya Muhazi ngo kuko byagaragaye ko abana benshi aribo bakunda guhura n'ibibazo byo kurohama.

    Ifoto yerekana Ikiyaga cya Muhazi ahakuwe umurambo w'umusore wari umaze iminsi ibiri arohamye


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/kayonza-umurambo-w-umusore-wakuwe-muri-muhazi-nyuma-y-iminsi-ibiri-arohamye

  • Perezida Kagame yashimye 'Raporo Duclert' ku ruhare rw'u Bufaransa muri Jenoside – #rwanda #RwOT

    Iyi komisiyo yari ihagarariwe na Prof Vincent Duclert ku wa 26 Werurwe 2021, ni bwo yashyize hanze raporo igaragaza ko u Bufaransa bwagize uruhare rukomeye mu mugambi wa Jenoside yateguwe na Leta ya Habyarimana Juvénal.

    Raporo Duclert igaragaza neza ko ubutegetsi bwa Perezida François Mitterrand wayoboraga u Bufaransa mbere no mu gihe cya Jenoside bwagize uruhare rukomeye mu gutera inkunga umugambi wo gutegura kurimbura Abatutsi ndetse n'ishyirwa mu bikorwa ryawo.

    Umukuru w'Igihugu ubwo yatangizaga iminsi 100 yo kwibuka ku nshuro ya 27 Jenoside yakorewe Abatutsi, kuri uyu Gatatu tariki 7 Mata 2021, yagarutse ku byatangajwe n'aba banyamateka 13 bashyizweho na Perezida Macron.

    Yagize ati 'Nyuma yo gusoma inyandiko zari zaragizwe ibanga kugeza ubu, iyi raporo ivuga ko Perezida Mitterrand n'abajyanama be ba hafi bari bazi ko Jenoside yo kurimbura Abatutsi yari irimo itegurwa n'inshuti za Mitterrand n'abajyanama be zo mu Rwanda.'

    Yakomeje agira ati 'Nubwo ibyo yari abizi, Perezida Mitterrand yahisemo gukomeza gutera inkunga izo nshuti ze kuko ngo yumvaga ko ari ngombwa kugira ngo u Bufaransa bukomeze kurinda inyungu za politiki zabwo.'

    Bakiniye ku buzima bw'Abanyarwanda

    Iyi raporo kandi yazamuye amarangamutima y'abandi basirikare bakomeye bahoze mu butumwa bw'ubutabazi u Bufaransa bwakoreye mu Rwanda guhera muri Kamena 1994 bwiswe 'Opération Turquoise' ndetse n'abari bari mu zindi nzego z'ubuyobozi.

    Abo bose bagiye bagaragaza ko ubutegetsi bwa Mitterrand bwagiye bwirengagiza kenshi amakuru n'ibimenyetso byagaragazaga ko mu Rwanda hari gutegurwa Jenoside.

    Umukuru w'Igihugu yavuze ko u Bufaransa bwanze guhara inyungu zabwo za politiki buhitamo gushyigikira ubwicanyi bwakorerwaga Abatutsi mu mugambi karundura wo kubamaraho wari warateguwe na Leta ya Habyarimana.

    Ati 'Nuko rero ubwo ubuzima bw'Abanyarwanda bwabaye ikintu gikinirwaho, ikintu gikinirwaho muri iyo mikino yabo yo kurengera inyungu za Politiki. Twishimiye iyi raporo kuko ari intambwe y'ingenzi iganisha ku kumva ibintu kimwe uko byabaye.'

    Yakomeje agira ati 'Bikwereka kandi ko hari ubushake [….] ubushake yemwe mu buyobozi bw'u Bufaransa bashaka kugana imbere, kureba imbere bajyana n'imyumvire ikwiriye y'ibyabaye, ibyo turabishima. Tuzasaba ko iyo raporo itugeraho, twarayumvise ko yasohotse kandi ni ikintu cyiza.'

    Perezida Kagame yashimye Raporo Duclert avuga ko ari intambwe nziza yatewe n’u Bufaransa

    U Rwanda rugiye kuvuga uko rwakiriye Raporo Duclert

    Raporo Duclert yasohotse mu gihe u Rwanda rwiteguraga kwibuka ku nshuro ya 27 Jenoside yakorewe Abatutsi. Ibintu abasesenguzi bavuga ko ari inkuru nziza ya mbere iturutse i Paris kuva mu myaka 27 ishize.

    Perezida Kagame washimye intambwe yatewe n'u Bufaransa kuri Jenoside yakorewe Abatutsi, yavuze ko mu gihe cy'ibyumweru bitatu biri imbere u Rwanda ruzaba rwamaze kugira icyo ruvuga kuri Raporo Duclert.

    Ati 'U Rwanda narwo ruzagira icyo ruvuga mu minsi ya vuba, bishobora kuzaba nko mu cyumweru cya gatatu cy'uku kwezi, ibivuye muri izi raporo nk'uko zakozwe n'abantu babishinzwe ku byerekeranye n'ibyo impuguke zakoze ku byo komisiyo yari irimo ikoraho bisa n'ibigana mu cyerekezo kimwe, icya ngombwa ni uko dukomeza gukorana kugira ngo twandike amateka y'ibyabaye.'

    Yakomeje agira ati 'Ibyakozwe mu myaka myinshi ishize n'abayobozi b'u Bufaransa bagerageza guhisha uruhare rwabo byagize ingaruka zikomeye, amateka yarahinduwe mu kwamamaza ibinyoma bivuga ko habayeho Jenoside ebyiri harimo n'ibyavuzwe muri mapping report.'

    'Imanza zishingiye ku binyoma zatangijwe mu Burayi zikurikirana bamwe mu bagize inzego nkuru z'igihugu cyacu, abakekwaho uruhare muri Jenoside ubu bahawe ubuhungiro bakomeza kuba intakoreka ndetse ubusabe bw'u Rwanda bw'uko bakoherezwa mu gihugu babwima amatwi.'

    Mu gitondo cyo kuri uyu wa 7 Mata kandi ni bwo Leta y'u Bufaransa yashyize hanze inyandiko za Perezida François Mitterrand na Minisitiri w'Intebe, Édouard Balladur zifashishijwe na Komisiyo Duclert mu gukora raporo igaragaza uruhare rw'u Bufaransa muri Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Mu itangazo u Bufaransa bwashyize hanze bwavuze ko guhera uyu munsi izi nyandiko zifunguye ku bayobozi, abaturage ndetse n'abashakashatsi bifuza kuzikoresha.

    Izi nyandiko zari mu bubiko bw'igihugu zigaragaza uruhare rw'u Bufaransa mu mitegekere y'u Rwanda kuva mu 1990 kugeza mu 1994.

    Iri tangazo rivuga ko iki cyemezo giha 'uburenganzira ababyifuza kubona inyandiko za Perezida François Mitterrand na Minisitiri w'Intebe, Édouard Balladur ku Rwanda hagati ya 1990 na 1994 ndetse na kopi z'inyandiko za komisiyo yakoze ubushakashatsi ku nyandiko ziri mu bubiko bw'u Bufaransa zijyanye na Jenoside yakorewe Abatutsi.'

    Gushyira hanze izi nyandiko byitezwe ko bizafasha benshi kumenya ukuri kuri Jenoside yakorewe Abatutsi ndetse n'uruhare abari abayobozi bakuru b'u Bufaransa babigizemo.

    Perezida Kagame yatangije iminsi 100 yo kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi

    KANDA HANO UREBE AMAFOTO MENSHI

    Amafoto: Niyonzima Moïse

    Video: Kazungu Armand


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/perezida-kagame-yashimye-raporo-duclert-ku-ruhare-rw-u-bufaransa-muri-jenoside

  • Uganda: Harokowe Abarundikazi 30 bari bagiye kugurishwa #rwanda #RwOT

    Igitangazamakuru Observer dukesha iyi nkuru kivuga ko tariki ya 4 Mata 2021, urwego rushinzwe iperereza muri Uganda (CID) rwakiriye amakuru y'uko hari Abarundikazi 30 binjijwe mu gihugu, hari umugambi wo kubagurisha muri Aziya.

    Uru rwego kandi rwahawe amakuru y'uko aba Barundikazi binjijwe muri Uganda n'abagabo batanu bayobowe n'uwitwa Garuka Joseph.

    Inzego zishinzwe umutekano zifatanyije n'urushinzwe iperereza n'urushinzwe kurwanya ibyaha by'icuruzwa ry'abantu, zatangiye operasiyo yo gushakisha aho aba Barundikazi baba barajyanywe.

    Umuvugizi wa CID, Charles Twine yavuze ko muri iyi operasiyo, habanje gufatwa Garuka, wasanganwe n'Abarundikazi babiri mu cyumba cya hoteli muri Kampala. Aba Barundikazi bavuze ko yashakaga kubasambanya.

    Ubwo abashinzwe umutekano n'abagenzacyaha bari bamaze gufata Garuka, bamutegetse kubereka aho abandi Barundikazi bari, abajyana mu nzu yari ifungishije ingufuri zikomeye iherereye mu gace kitwa Bulenga, basangamo bose uko bakabaye.

    Twine yagize ati: 'Ubwo twafunguraga inzu, twasanzemo abagore 30 baturutse mu Burundi bafungiwemo. Aba bantu bazanwe hano, bari bazaniwe abantu bagombaga kubajyana muri Leta z'Abarabu mu buryo butemewe.'

    Iki gitangazamakuru kivuga ko ubusanzwe Garuka ari umuntu wari utinyitse cyane ku buryo nta muturage cyangwa umuyobozi mu nzego z'ibanze wamutangagaho amakuru kuko ngo yakoranaga na bamwe mu bashinzwe umutekano.

    Kuva yageza aba Barundikazi mu nzu muri Bulenga, ngo yajyaga gufata abo ashaka, akabajyana kubasambanyiriza muri hoteli.

    Aba Barundikazi batabawe nyuma y'abandi 101 batabawe na Polisi y'u Burundi tariki ya 14 Ukuboza 2020. Yabasanze mu rugo ruhereyehe mu gace ka Buterere mu mujyi wa Bujumbura, bagiye kugurishwa mu bihugu byo muri Aziya birimo: Saudi Arabia, Oman na Qatar.

    Akenshi usanga abagore cyangwa abakobwa bajya gucuruzwa, baba bashukishijwe guhabwa akazi keza. Gusa iyo bageze ahantu bashyirwa mbere y'uko berekezwa mu bihugu bagurishirizwamo, bakunze kwamburwa uburyo bwose bwatuma bashobora kuvugana n'abo basize iwabo; bagafungiranwa ndetse bakarindwa ku buryo nta we ushobora gucika.

    Iyo bageze muri ibyo bihugu, bakoreshwa imirimo ivunanye, bagasambanywa ku gahato, bagakorerwa n'ibindi bikorwa bihabanye n'uburenganzira bwabo nk'ibiremwamuntu; bakabura ubatabara n'aho batabariza.

    Source : http://umuryango.rw/amakuru/mu-mahanga/article/uganda-harokowe-abarundikazi-30-bari-bagiye-kugurishwa

  • Umugore wari ufite inzara ndende kurusha abandi isi yazikuyeho nyuma y'imyaka 30 atabikora [AMAFOTO] #rwanda #RwOT

    Madamu Ayanna Williams yavuze ko iki cyari cyo gihe kugira ngo agerageze utundi dushya nyuma yo kujya muri iki gitabo cy'abanyaduhigo.

    Inzara z'uyu mugore zareshyaga na 733.55cm ndetse ku isi niwe muntu wa mbere wari ufite inzara ndende cyane ko yari amaze imyaka isaga 30 atazikata.

    Ayanna Williams yavuze ko izi nzara zamubuzaga gukora imirimo itandukanye nko kumesa,gusasa uburiri n'ibindi byinshi.

    Uyu mugore yavuze ko yakase izi nzara kugira ngo atangire ubuzima bushya ngo gusa azazikumbura cyane.

    Ati 'Nagerageje gukuza inzara zanjye mu myaka mirongo ishize.Nditeguye cyane gutangira ubuzima bushya.Ndabizi ko nzazikumbura ariko cyari cyo gihe.Nicyo gihe ngo zigende.

    Mu kugenda kwanjye narigengeseraga ariko ubu mu mutwe wanjye namaze kwakira ko ngiye kwinjira mu buzima bushya aho nizeye ko ntazongera kwikomeretsa kubera inzara zanjye cyangwa se nkazivuna.Nishimiye gukata inzara zanjye kuko nshaka gutangira ibintu bishya.

    Mfite inzara cyangwa ntazifite nzakomeza kuba umwamikazi.Ntabwo inzara zindema ahubwo ninjye uzirema.'

    Uyu mugore ntiyigeze ahakana ko azongera kuzitereka cyane ko zatumye aba icyamamare muri 2017 ubwo yatwaraga agahigo k'umukobwa ufite inzara ndende asimbuye Lee Redmond.

    Uyu mugore yatangiye gutereka izi nzara mu mwaka wa 1979 ndetse yari afite amavuta n'ibindi bintu yazisigaga ngo zibe ndende cyane.




    Source : http://umuryango.rw/ubuzima-115/udushya/article/umugore-wari-ufite-inzara-ndende-kurusha-abandi-isi-yazikuyeho-nyuma-y-imyaka

  • Musanze: Umugabo yafatiwe mu cyuho agiye kugurisha inzu itari iye –

    Iyi nzu yari igiye kugurishwa iherereye mu Karere ka Musanze, Umurenge wa Cyuve, Akagari ka Migeshi ni iya Murindabigwi Clement w’imyaka 48 y’amavuko utuye mu Murenge wa Cyuve mu Kagari ka Bukinanyana mu Mudugudu wa Rugeshi.

    Amakuru IGIHE yamenye ni uko ubwo bari bagiye gukora amasezerano y’ubugure uwari ugiye kuyigura yasabye ko akorerwa imbere y’inzego z’ibanze ariko uwari ugiye kuyigurisha amubwira ko atari ngombwa bituma na we agira amakenga.

    Muri uko kutumvikana ni bwo Polisi yahageze ku makuru yari yahawe n’undi muturage wari uzi neza nyir’inzu, ifata uwo mugabo undi bari kumwe muri ubwo buriganya ariruka aratoroka ndetse kuri ubu akaba agishakishwa.

    Andi makuru avuga ko uwo mugabo wafashwe akomoka mu Karere ka Nyabihu, Umurenge wa Jenda, Akagali ka Bukinanyana mu Mudugudu wa Kabatesi, akaba acyekwaho ubwambuzi bushukana bwo gushaka kugurisha inzu itari iye.

    Polisi y’Igihugu yagiriye inama abaturage ko bakwiye kumenya ko ubwambuzi bushukana buhari bakagira amakenga mbere y’uko bishyura, bakabanza gushaka amakuru nyayo ku mutungo utimukanwa bashaka kugura bifashishije inzego z’ibanze.

    Uwo mugabo wafashwe yahise ajyanwa gucumbikirwa kuri Sitasiyo ya Polisi ya Muhoza ashyikirizwa Ubugenzacyaha ngo akorerwe dosiye aho acyekwaho Kwihesha ikintu cy’undi hakoreshejwe uburiganya giteganywa mu gitabo giteganya ibyaha n’ibihano muri rusange mu Rwanda mu ngingo ya 174.

    Mu gihe yaba abihamijwe n’urukiko icyo cyaha, yahanishwa igifungo kitari munsi y’imyaka ibiri ariko kitarenze imyaka itatu n’ihazabu ya miliyoni eshatu 3 Frw ariko itarenze miliyoni eshanu 5 Frw.


  • Perezida Kagame yifashishije inkuru y’ikirura n’intama, asaba Abanyarwanda kutaba insina ngufi –

    Ni ubutumwa yagejeje ku Banyarwanda n’inshuti zabo ubwo yatangizaga iminsi 100 yo Kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 ku nshuro ya 27 kuri uyu wa 7 Mata 2021.

    Umukuru w’Igihugu yifashishije inkuru we n’abo biganaga mu mashuri abanza babwiwe y’ikirura n’intama zahuriye ku mugezi maze ikirura gishaka impamvu zose zishoboka zatuma kirya intama.

    Ati “Baratubwira bati hari umugezi hari amazi atemba nk’uruzi mbese […] ikirura cyari kiri aho amazi arimo aturuka kinywera amazi noneho hepfo aho amazi agana hari intama nayo yinywera amazi.”

    Yakomeje agira ati “Noneho ikirura kibonye iyo ntama, gitangira gushaka impamvu yo kugenda ngo gicakire iyo ntama kiyirye, ariko ngo birabanza biraganira. Ikirura gihamagara intama kiravuga kiti ‘Eeeh niko sha, urabona ndinywera amazi hano nawe uraho urayanduza? Uraho uranduza amazi ndimo nywa?’’

    Umukuru w’Igihugu yavuze ko icyo gihe intama yaciye bugufi cyane ibwira ikirura ko bitewe n’uko iri hepfo amazi adashobora kuzamuka ahubwo iramutse iyanyoye yatemba amanuka ariko ikirura cyanga kubyumva kirakomeza gishakisha urwitwazo.

    Ati “Urimo rwose uranyubahuka, intama iti rwose mumbabarire ntabwo nari ngamije kukubahuka rwose ngusabye imbabazi nyakubahwa. Ikirura kiti hari n’undi munsi wantutse, warantutse ndabyibutse.”

    Yakomeje agira ati “Intama iti rwose ni ubwa mbere nje kunywera kuri uyu mugezi, ikirura kiti “urakomeje? Rwose urimo uranantera umujinya, niba atari wowe agomba kuba ari mukuru wawe cyangwa mushiki wawe waje aha ngaha. Urabyumva ikirura cyahise kiyicakira.”

    Perezida Kagame yavuze ko impamvu yahisemo kubwira Abanyarwanda iyo nkuru ari uko hari ahantu henshi usanga u Rwanda cyangwa ibihugu bya Afurika bifatwa gutyo.

    Ati “Iyi nkuru ndayibabwira kuko rimwe na rimwe usanga dufatwa nk’uku nguku, nk’uku byabaye muri iyo nkuru, ugasanga hari umuntu uri hejuru iyo uri kuvuga ati niko sha, uri aho urimo uranantuka? Kandi utigeze unamuvugisha, ati niba atari nawe ni mwene nyoko cyangwa mushiki wawe…”

    Yakomeje agira ati “Hari abantu bamaze igihe babitugira, ariko reka mbabwire ntimuzigere mwemera kugirwa intama, nta n’ubwo nifuza kuzaba ikirura nk’icyo twavuze mu nkuru, njyewe nzashimishwa no kuba uwo ndiwe, nkaba uwo ndiwe uzahangana n’iki kirura kimeze gutyo.”

    Mu butumwa yatanze kuri uyu munsi, Perezida Kagame yanagarutse ku ngingo zitandukanye zirimo ibihugu by’amahanga bigikomeje gucumbikira abagize uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi, abagihakana bakanapfobya Jenoside yakorewe Abatutsi n’izindi ngingo zitandukanye.

    Yavuze kandi ku biha urwaho abashaka guhungabanya umutekano w’u Rwanda, avuga ko atari ibintu byo kwihanganira.

    Perezida Kagame yasabye Abanyarwanda kutemera kuba insina ngufi

    KANDA HANO UREBE AMAFOTO MENSHI

    Amafoto: Niyonzima Moïse

    Video: Kazungu Armand


  • Muhanga-Kwibuka 27: Hari impungenge kubahura n'ihungabana mu gihe cyo kwibuka #rwanda #RwOT

    Nyuma y'ibiganiro byahuje abahagarariye abandi mu mirenge ku rwego rwa IBUKA na AVEGA bategura kwibuka ku nshuro ya 27 Jenoside yakorewe Abatutsi, Abarokotse Jenoside baratabariza bagenzi babo bakunze guhura n'ihungabana mu gihe cyo kwibuka. Bitewe n'ibihe byo Kwibuka byahuriranye n'icyorezo cya Covid-19, bavuga ko bigoranye kubitaho mu gihe bagize ihungabana. Kwisanga ari bonyine ngo bibatera kwigunga, bikaba binashobora kubatera ibibazo bikomeye.

    Uwiringiye Francine uhagarariye Ibuka mu Murenge wa Nyabinoni, avuga ko kwibuka ku nshuro ya 26 bitagenze neza kubera ko byabereye mu rugo biturutse ku bihe byo kwirinda icyorezo cya COVID-19, bituma ihungabana rirushaho kubona urwaho, kumenya no kwita kubagize ihungabana byagiye bigorana kubera ingamba zo kwirinda COVID-19, hari n'aho ngo bahamagaraga umuganga akavuga ko bidashoboka.

    Yagize ati' Kwibuka ku nshuro ya 26 ntabwo byagenze neza, kuko ibiganiro twahabwaga mbere byatumaga umuntu abasha kumva ko ari kumwe n'abandi ariko iki cyorezo cyatumye abagiraga umutima ukomeye woroha bakarushaho kwigunga bityo ihungabana rikiyongera ndetse no kubageraho biragorana kubera iyubahirizwa ry'amabwiriza yo kwirinda COVID-19, ukongeraho ko hari naho wahamagaraga umuganga akakubwira ko bidashoboka. Bikwiye guhinduka kugirango abahungabana barusheho kwegerwa bahumurizwe bo guheranwa n'ibyo baciyemo'.

    Uwiringiye Francine / Ibuka Nyabinoni

    Issa Bayiringire Danny uhagarariye Ibuka mu murenge wa Nyamabuye avuga ko mu gihe cyo kwibuka ku nshuro ya 26 bagiye bahura n'ibibazo bitewe no kwibuka mu buryo budasanzwe bitewe na COVID-19 kuko ibiganiro byose byacaga kuri radio na televiziyo bityo uwahungabanye ntabashe kwitabwaho bitewe nuko hari muri Gumamurugo, ko ndetse hari naho birenga ibi kubera ubukene no kutaboba ibyo kurya kuri bamwe, bigatuma kwiheba no guhungabana byiyongera.

    Yagize ati' Mu kwibuka ku nshuro ya 26 ntabwo byagenze neza cyane kubera icyorezo cya COVID-19, cyatumye kwibuka bihurirana na Gumamurugo ndetse bikaba byaratumye bagenzi bacu bakunze guhura n'ihungabana bigunga, hakiyongeraho ubukene bwa bamwe no kubura iby'ibanze no kutabona uko bajya gusura ababo aho bashyinguye mu rwibutso bigatuma bamwe bagira ihungabana bakabura n'uwabitaho bigatuma biheba kurushaho bagaheranwa n'agahinda no kubura uwo bagatura kuri bamwe'.

    Perezida wa Ibuka mu karere ka Muhanga, Rudasingwa Jean Bosco avuga ko umwaka ushize wa 2020 wabaye mubi cyane mu kwibuka abavandimwe n'inshuti kubera kubahiriza amabwiriza yo kwirinda COVID-19, ariko ngo uyu ng'uyu wo ushobora kuzoroha cyane kubera ko ikigo cy'igihugu cy'ubuzima (RBC) cyamaze guhugura abakangurambaga b'ubuzima bazafasha kumenya no kwita ku bazahura n'ihungabana.

    Ashimangira ko umwaka ushize bitari byoroshye kuko ntabo kwita kuri aba bantu bari barateguwe cyangwa se ngo babe barabihuguriwe kuko icyorezo cyaje gitunguranye. Asaba inzego zitandukanye kuba maso kubagifite ingengabitekerezo ya jenoside n'abamagambo akomeretsa abarokotse. Asaba ko muri ibi bihe abarokotse bakwegerwa kurushaho, bagahumurizwa bityo ntibigunge ngo usange bari bonyine. Asaba kandi ko n'ababahemukiye bashaka gusaba imbabazi babanza bakitegura neza bitari ukuza kuzisaba byo kwikiza.

    Yagize ati' Umwaka wa 26 twibuka abatutsi bazize jenoside byari bigoranye bitewe no kubahiriza amabwiriza yo kwirinda COVID-19 kuko ntawari wemerewe gusura cyangwa kwegera undi, ariko kubera iyoroshywa ryizo ngamba dufite icyizere ko uyu mwaka tuzabona uko twita kubazahura n'ibibazo by'ihungabana kuko nibura ubu dufite abantu bahuguwe n'ikigo cy'Igihugu cy'Ubuzima (RBC)'.

    Akomeza ati' Bamaze kuduhugurira abazafasha ku kwita kubazahura n'ibibazo by'ihungabana ariko birakwiye ko tubaba hafi tukabarinda kwigunga, ariko na none abagifite amagambo bavuga akomeretsa bakayirinda, bityo n'abafite ingengabitekerezo bakwiye kwirinda, tunakomeze gusaba abasaba imbabazi kubanza kubyitegura ntibibe kwikiza abo basaba imbabazi'.

    Rudasingwa Jean Bosco / Ibuka Muhanga

    Umuyobozi wungirije w'Akarere ka Muhanga ushinzwe imibereho myiza y'abaturage, Mukagatana Fortune avuga ko umwaka ushize koko byari bigoranye kwita kubagize ibibazo by'Ihungabana kubera ingamba zo kwirinda COVID-19, ariko ubu nibuze ngo hari abahuguwe biteguye gufasha abazahura n'ibi bibazo ndetse n'ibindi bitandukanye.

    Yagize ati' Umwaka ushize ibikorwa byo kwibuka byahuriranye n'ingamba zo kwirinda icyorezo cya COVID-19 ndetse bituma kwita kubahuye n'ibibazo by'ihungabana batagerwaho kubera ingamba zari zarashyizweho kandi twese turimo kuzikurikiza, gusa kuri iyi nshuro ya 27 hari ibizahinduka bigendanye nuko hari abahuguwe kandi biteguye gufasha abazahura n'ibibazo kandi n'inzego z'ibanze twamaze kuzibutsa ko zigomba kujya zireba ibidasanzwe zigatanga raporo hagamijwe kubungabunga umutekano w'abarokotse no kubarinda ubababwira amagambo akomeretsa ndetse no gukumira abafite ingengabitekerezo ya jenoside bagahinduka, bose bagaharanira gushaka icyabateza imbere mu bufatanye'.

    Guhera tariki ya 7 Mata buri mwaka, u Rwanda n'inshuti zarwo bifatanya kwibuka Abatutsi basaga Miliyoni bishwe mu gihe cy'iminsi 100. Ni Igihe gitangira tariki 07 Mata hagacanwa urumuri rw'icyizere. Bibaye ku nshuro ya 2 Kwibuka bikorwa mu buryo budasanzwe bitewe n'icyorezo cya Coronavirus kibasiye Isi n'u Rwanda rurimo.

    Akimana Jean de Dieu

    Source : https://www.intyoza.com/muhanga-kwibuka-27-hari-impungenge-kubahura-nihungabana-mu-gihe-cyo-kwibuka/

  • Uwishe papa ni we watuvomeraga tutabizi – Eric Irambona warokotse Jenoside kubera kwihindura umukobwa(VIDEO) #rwanda #RwOT

    Myugariro wa Kiyovu Sports, Irambona Eric, avuga ko yambitswe ikanzu kugira ngo arokoke Jenoside yakorewe Abatutsi muri Mata 1994 yiciwemo se n’abakuru be muri Mata 1994.

    Irambona Eric w’imyaka 29, yavukiye mu Murenge wa Shangi, mu Karere ka Nyamasheke, mu muryango w’abana barindwi akaba ari na we bucura.

    Mu buhamya yahaye ISIMBI muri iki gihe u Rwanda rwinjiye mu gihe cyo kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi muri Mata 1994, Irambona yavuze ku bihe yanyuzemo kugira ngo arakoke ubwicanyi bwahitanye se umubyara n’abavandimwe be.

    Ati'Jenoside yabaye mfite imyaka 2, nta sura mfite ya Jenoside muri icyo gihe ariko umunsi ku munsi ngenda mbona amafoto nk’uwari uhari, twari abana 7 dusigaye turi abana 4, 3 nibo bapfuye na papa yarapfuye icyo gihe.'

    Yakomeje avuga ko kugira ngo arakoke ari uko ababyeyi be bamwambitse ikanzu bakamuhindura umukobwa kuko icyo gihe baticaga cyane abakobwa ahubwo bicaga abahungu.

    Ati'Abasigaye ni njyewe na mukuru wanjye na bashiki banjye babiri, icyo gihe muri Jenoside bicaga cyane abahungu, abakobwa bo baravuga ngo bazabagereka cyane kuri Habyarimana sinzi ukuntu mbyumva gutyo, abapfuye bw’iwacu icyo gihe bari abahungu nanjye nagombaga gupfa kuko nari umuhungu ariko bampinduye umukobwa kuko nari umwana muto bakinyita izina ry’umukobwa bakanyambika n’ikanzu abicanyi baza bakavuga ngo uyu ni umukobwa.'

    Avuga ko muri icyo gihe nta muturanyi wabagaho kuko ari we waguhigaga kugira ngo akwice, kuroka kwabo ni uko bagumye aho bari bihishe ntibahave.

    Ati'Muri icyo gihe nta muturanyi wabagaho kuko ni we waguhigaga, uko byagenze twarihishe, aho twihishe baravuze ngo kuko abahungu barimo kubica cyane mureke aba ngaba bahungire kuri Kiliziya ya Shangi aho abandi barimo kujya, noneho bakuru banjye baragenda abo ngabo bagiye nibo bapfuye kuko yari nka politiki yo kubakusanyiriza hamwe kugira ngo babice.'

    “Interahamwe zahise zijya aho bagiye, batubwiye ko habaga hari intambara kuko barwanaga n’interahamwe zikaza bakazitera amabuye zigasubirayo kugeza tariki ya 15(Mata 1994) Ubwo hazaga igitero kikabica, twe twasigaye twihishe niyo mpamvu twarokotse.'

    Jenoside n’ubundi yasanze bari iwabo aho bari batuye Shangi ndetse n’abakuru be bakaba bariciwe kuri Kiliziya ya Shangi aho bari bahungiye, bakaba barahitanywe n’igitero cy’interahamwe yitwaga Yusouf tariki ya 15 Mata 1994.

    Uwishe papa we yaramubonye ndetse yaranabihaniwe kuko yarafunzwe nyuma aza gufungurwa arangije igihano cye.

    Nyuma ya Jenoside

    'Ubwo buzima nibwo bwabaye bubi cyane kuruta ubundi, wenda ubundi ni uko ntari mbuzi, bwari ubuzima bubi kuko bari batwitse amazu byose byagiye ari ugutangira bushya, icyo gihe byari bigoye, byagoye cyane mukecuru kuko ni we mukuru twari dusigaranye agomba kuturera, nanjye natangiye kumenya ubwenge mbona ko yagowe, tugira amahirwe FARG iraza iratwishyurira tujya mu mashuri turiga turarangiza twese.'

    Akomeza avuga ko nyina yagowe cyane no kubarera, ababonera ibibatunga kandi na we yari afite ibikomere bya Jenoside kugeza aho yigeze kubaza nyina niba inzara yarateye bitewe n’ubuzima bari babayemo.

    Ni kenshi yagiye ahura n’ibibazo, akifuza ibintu bigatuma atekereza ati'byibuze iyo mba mfite papa hari icyo yari kumfasha.' Ibi byose akaba ari ingaruka za Jenoside yakorewe Abatutsi muri Mata 1994 yatwaye abavandimwe be na se atigeze amenya uretse kumubona mu mafoto gusa.

    Ikindi kintu cyamuhungabanyije ni ukuntu bakiri abana bajyaga kuvoma bakahahurira n’infungwa maze uwishe se akaba ari we ubafasha kuvoma mu ba mbere ndetse bakamukunda, byaje kubababaza nyuma y’uko muri Gacaca yemeye ko ari we wishe se.

    Yaje kwiga ararangiza ndetse ubwo yari ageze mu mwaka wa 4 w’amashuri yisumbuye nibwo yagize inzozi zo kuzakina umupira w’amaguru waje kumuhira ndetse ubuzima abayemo kuri uyu munsi ahamya ko ari bwiza abikesha umupira w’amaguru. Yakiniye Rayon Sports na Kiyovu Sports yagiyemo umwaka ushize wa 2020.

    Irambona Eric avuga ko kugira ngo arokokee byasabye ko bamuhindura umukobwa

    Source : http://isimbi.rw/kwibuka/article/uwishe-papa-ni-we-watuvomeraga-tutabizi-eric-irambona-warokotse-jenoside-kubera-kwihindura-umukobwa-video