Author: webrwanda

  • Gatsibo : Abitwaje ibyuma bateye ikigo cy’ishuri bica umuzamu ubundi biba mudasobwa #rwanda #RwOT

    Ubu bugizi bwa nabi bwabaye mu ijoro ryo ku wa Gatandatu rishyira ku Cyumweru tariki 20 Kamena 2021.

    Umuzamu wishwe yitwa Jean Baptiste Banyeretse akaba yari umugabo wubatse, utuye hafi y’ikigo cy’amashuri yarindiraga umutekano.

    Charles Ruhara uyobora kiriya kigo cy’ishuri yavuze ko amakuru y’urupfu rw’uriya muzamu bayamenye mu gitondo cyo kuri iki Cyumweru tariki 20 Kamena 2021.

    Yagize ati 'Byabaye mu ijoro ryo ku wa Gatandatu tubimenya bukeye. Abajura batwibye mudasobwa ebyiri nini, indi nto yo mu bwoko bwa Positivo, televiziyo, bica n’umukozi wacu.'

    Ruhara avuga ko bariya bajura baje bica urugi rw’ishuri abana bigiramo ikoranabuhanga, umuzamu abarwanyije baramwica.

    Avuga ko ubugenzacyaha bwafashe undi muzamu wakoranaga na nyakwigendera mu rwego rw’iperereza witwa Cyprien Gasigwa.

    Charles Ruhara uyobora ririya shuri avuga ko amahirwe bagize ari uko buriya bwicanyi bwakozwe abanyeshuri bari iwabo kuko biga bataha.

    Ngo kuri uyu wa Mbere baje mu masomo yabo uko bisanzwe, kandi ngo bari gukora ibizamini.

    Source : http://www.ukwezi.rw/mu-rwanda/Amakuru-anyuranye/article/Gatsibo-Abitwaje-ibyuma-bateye-ikigo-cy-ishuri-bica-umuzamu-ubundi-biba-mudasobwa

  • Dore amagambo ahebuje wabwira umukunzi wawe akaba yaguha ibye byose – YEGOB #rwanda #RwOT

    Mu rukundo si ngombwa ibikorwa bikakaye kugira ngo wigarurire umutima w'umukunzi wa we, kuko muri rusange bisaba cyane cyane kumwitaho no kumuba hafi cyane cyane umubwira amagambo aryoshye umugaragariza ko unukunda.

    Mu rukundo habamo intekerezo nyinshi zitandukanye; hakaba n'ubwo umukunzi wawe akubwira ko uri mwiza ariko wowe ntubashe kubyibonaho. Nubona rero inshuti yawe yatangiye kwiheba biturutse ku miterere y'umubiri wayo uzamenye uko ubyitwaramo.

    Aya magambo ashobora kugufasha gutuma umukunzi wawe yakira uko ari kose.
    Nshuti mukundwa, maze igihe kitari kirekire mbona usa n'utanezezwa n'uko umubiri wawe uteye, gusa mubyukuri njye siniyumvisha impamvu yabyo kuko njye mbona ntawe muhanyije ubwiza. Ndagirango nkumenyeshe ibintu bikurikira.

    Kuva ku mutwe kugera ku musatsi uri mwiza, ni yo mpamvu mpora iteka numva nagumana nawe ubuziraherezo. Ntibinyorohera kuba iteka nakubwira buri kimwe ntekereza ariko muri njye iteka mba mpora ntekereza kandi nshimishwa no kwitwa umugabo wawe. Burya iyo ubona nita ku mubiri wanjye mba ngirango ndebe ko nasa nawe ariko kubishyikira ntibyanyorohera kuko uri mwiza by'agahebuzo.

    Ngukunda uko uri mukundwa, Nezezwa iteka no kukubona wiyitaho ngakunda guhora nitegereza ubwiza bwawe. Ibyo ni bimwe mu binyereka kandi bikampamiriza urwo unkunda bigatuma iteka mba umunyamahirwe wo kuguhora iruhande.

    Gusa hari ikintu cy'ingenzi nkumenyesha; ngukunda uko uri kose. Ni yo mpamvu nitwa umunyamahirwe kuva wanyemererako tuzahora iteka dusangira akabisi n'agahiye. Uri mwiza imbere n'inyuma n'utabibona yaba yigiza nkana.

    Urukundo burya rurabagarirwa, urukundo kandi rurasigasirwa.

    Iyo rwitaweho ruraramba ntirusaza

    Source : https://yegob.rw/dore-amagambo-ahebuje-wabwira-umukunzi-wawe-akaba-yaguha-ibye-byose/

  • Akoresheje amagambo meza y'urukundo, Faustin Usengimana yifurije isabukuru nziza umugore we – YEGOB #rwanda #RwOT

    Ku munsi w'ejo nibwo Daniella Bayingana, umugore wa Faustin Usengimana yagize isabukuru y'amavuko.

    Faustin abinyujije ku rukuta rwe rwa instagram yatangaje amagambo meza y'urukundo yiganjemo ayo kumushimira ndetse no kumwifuriza isabukuru nziza y'amavuko. Yatangaje ibi bikurikira :

    Source : https://yegob.rw/akoresheje-amagambo-meza-yurukundo-faustin-usengimana-yifurije-isabukuru-nziza-umugore-we/

  • Niba uri umusore wifuza gutereta inkumi y'ikizungerezi banza ushake ibi bintu. – YEGOB #rwanda #RwOT

    Nubwo bavuga ko urukundo rutagurwa,ariko muri iki gihe kubona inkumi y'ikizungerezi mukundana bisaba ko umusore agira bimwe mu byo aba yujuje kugirango imwemere.

    Dore ibyo abasore bagomba kuva bujuje mbere yo gutereta aba bakobwa:

    1.Umusore ufite Amafaranga menshi

    Aha bavuga ko umusore udafite ifaranga ntacyo yabwira inkumi kuko ngo abakobwa bo mu mujyi wa Kigali basigaye bakunda amafaranga cyane, hari n'abatera urwenya ngo bakunda amafaranga kurusha banki. Hano bavuga ko umusore ufite amafaranga menshi mu mujyi nta nkumi ishobora kumwanga.

    2.umusore ufite Amashuli ahanitse n'akazi keza

    Aha ngo aba bakobwa b'ikigali ngo udafite impamyabushobozi nka z'ikirenga nka Masters ndetse na Doctorat ntibashobora kukureba n'irihumye. Aha ngo bijyana n'akazi keza mu bigo bikomeye. Ngo bene aba basore babita mururimi rw'igifaransa 'fonctionnaires', aba ngo imbere y'inkumi bagaragara neza.

    3.Umusore ufite imodoka ihenze

    Hano i Kigali ngo umusore udafite Ranger rover, BMW, Audi ye ntasobora kubona umukobwa yifuza, aha ngo abasore bafite bene izi modoka twavuze haruguru ngo gutereta umukobwa wese bifuza ni nko kunywa amazi.

    4.Umusore uzwi cyane

    Aha batugaragarije ko umusore uzwi cyangwa bakunze kwita umusitari,ngo nk'abahanzi bakomeye muri muziki cyangwa n'abandi bose bakora ibintu bituma bamenyekana ngo usanga imbere y'inkumi baba bafite agaciro cyane. Umugani wa Christopher waririmbye ngo yikundira abasitari.

    5.Umusore ufite inzu nziza

    Nubwo bitoroshye kubona umusore wiyujurije inzu ye gusa nibyo inkumi zifuza.Ntamusore ufite inzu ye wajya gutereta ngo bamwange,bene uyu musore aba yabasha kubona umukobwa wese yifuza kuko abakobwa benshi bikundira umusore wamaze kuzuza inzu ye.

    Source : https://yegob.rw/niba-uri-umusore-wifuza-gutereta-inkumi-yikizungerezi-banza-ushake-ibi-bintu/

  • Yiswe umusazi, gatanya n’umugabo: Ibidasanzwe kuri Agathe Habyarimana, isubyo mu mubano w’u Rwanda n’u Bufaransa – #rwanda #RwOT

    Agathe Kanziga Habyarimana w’imyaka 79, aracyari ihwa mu mubano w’u Rwanda n’u Bufaransa nyuma y’imyaka 27 icyo gihugu kigize uruhare mu gushyigikira politiki y’umugabo we Juvenal Habyarimana yagejeje kuri Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Kanziga ni umwe mu bagore bake ku Isi basinze ubutegetsi kurusha abagabo babo babaga baburiho, aho yigaruriye ijambo rikomeye mu butegetsi bw’umugabo we guhera mu 1973 kugeza mu 1994 ubwo Habyarimana yapfaga ahanuwe mu ndege, na nyuma gato Jenoside imaze gutangira.

    Urukundo rwa Habyarimana mwene Jean-Baptiste Ntibazirikana na Kanziga Agathe mwene Gervais Magera rwatangiye mu 1963, umwaka umwe u Rwanda rubonye ubwigenge.

    Habyarimana wari Captaine mu ngabo yabengutse Kanziga wari mu myaka 20 bahuriye mu Misa, aza kumwandikira akabaruwa kasubijwe nyuma y’iminsi icyenda Kanziga avuye mu ‘masengesho ya Noveni’ nk’uko yabibwiye Televiziyo VRT yo mu Bubiligi mu 2017.

    Tariki 17 Kanama 1963 nibwo ubukwe bwa Habyarimana umuhungu w’umu-catéchiste w’i Rambura n’umukobwa w’umucuruzi wo mu Bushiru bwabaye mu cyubahiro cya gisirikare. Umuryango wa Kanziga wari wishoboye kurusha uwo kwa Habyarimana ariko kubera amapeti yagendaga yiyungikanya ku ntugu z’umukwe wabo, barushijeho kumwizera no kumwubaha mu muryango.

    Habyarimana yarushijeho kwizerwa mu butegetsi bwa Grégoire Kayibanda ari nako azamurwa mu ntera no mu myanya kugeza amuhiritse ku butegetsi muri Nyakanga 1973.

    Agathe Kanziga nawe yarushijeho kwigaragaza cyane muri Repubulika ya kabiri ubwo umugabo we yari amaze guhirika Kayibanda, umuryango we awinjiza mu nda y’ingoma bashinga ‘Akazu’ kaje kuba akarwa ko kwigwizaho ubutunzi bw’igihugu, kwikiza abashakaga kwitambika imigambi y’ubutegetsi no gutegura umugambi wa Jenoside.

    Raporo Muse yakozwe ku busabe bwa Guverinoma y’u Rwanda, igaragaza ko Habyarimana ari we wari ukuriye ‘Akazu’ kari kagizwe n’abo mu muryango we ndetse n’abandi bahezanguni b’Abahutu bo mu bice by’Amajyaruguru bafatwaga nk’inkoramutima z’ibukuru.

    Bamwe mu bantu bari bagize Akazu bakomeye harimo nka musaza wa Kanziga, Protais Zigiranyirazo wari uzwi nka Mr Z. Uyu ku myaka 35 yari Perefe wa Kibuye. Mu mwaka umwe yahise agirwa Perefe wa Ruhengeri, intara yari ifite byinshi isobanuye ku bucuruzi kuko ariho hanyuraga ibicuruzwa biva cyangwa bijya Uganda, za magendu z’amabuye y’agaciro, ubukerarugendo mu ngagi n’ibindi.

    Mr Z niwe wari igikomerezwa kurusha abandi ndetse anatinyitse mu Akazu. Uyu yaje gukora akandi gatsiko kagenzuraga hafi ubucuruzi bwose bwakoreraga mu gihugu kandi kabufitemo akaboko. Kari karimo kandi Col Elie Sagatwa wari mwene wabo wa Kanziga ndetse na Col Pierre-Célestin Rwagafilita, mubyara we.

    Muri Guverinoma ya Habyarimana mu 1973, Pierre-Célestin Rwagafilita yahise agirwa Minisitiri w’Urubyiruko. Nyuma yaje guhabwa kuyobora Gendarmerie.

    Agathe na bene wabo bakomeje gushakisha abizerwa bo kwinjiza mu Akazu, hinjizwamo abandi barimo Laurent Serubuga wavaga mu gace kamwe na Agatha ka Bushiru muri Komine Giciye waje kuba Umugaba Mukuru wungirije w’ingabo.

    Habyarimana n’umugore we mu misa

    Col Théoneste Bagosora na we wo mu Bushiru, yabaye icyegera cya hafi cy’Akazu. Niwe wahawe kuyobora ikigo cya gisirikare cya Kanombe nyuma y’urupfu rudasobanutse rwa Col Mayuya wakiyoboraga. Bivugwa ko Mayuya yishwe ku mabwiriza ya Agathe Kanziga Habyarimana kuko yashakaga kwivanga mu mikorere y’Akazu.

    Raporo Duclert ivuga ko “Akazu” cyangwa “Réseau Zéro” kari kagizwe n’abahezanguni b’Abahutu baturuka mu Majyaruguru barimo abasivile n’abasirikare bari hafi y’umuryango wa Perezida kandi batari bashyigikiye na mba ibitekerezo byo gusangira ubutegetsi mu buryo bwa demokarasi.”

    Ubwo urugamba rwo kubohora igihugu rwatangizwaga mu Ukwakira 1990, Akazu kagize uruhare mu gushinga agatsiko k’abicanyi bise ‘escadrons de la mort ‘ kari kagamije kwica abo badashaka barimo abanyapolitiki n’Abatutsi, kugira ngo barusheho kwanganisha Abahutu n’Abatutsi.

    Mu Akazu niho hacuriwe imigambi yo gushinga ibinyamakuru byashishukarizaga abahutu kwanga abatutsi birimo Radio rutwitsi RTLM n’ikinyamakuru Kangura.

    Gatanya no kwicisha umugabo we

    Kugeza ubu ntiharamenyekana abahanuye indege yari itwaye Habyarimana ariko Akazu na Agathe Kanziga bagiye batungwa agatoki kenshi, by’umwihariko kuko batari bashyigikiye ibiganiro by’amahoro bya Arusha.

    Kuri Kanziga we, kuba yari kwicisha umugabo we bari bamaranye imyaka 31 bifite indi mvano.

    Hari amakuru yagiye hanze mu 2007 ubwo Agathe yasabaga ubuhungiro mu Bufaransa yimwe kugeza n’ubu, aho umwe mu bayobozi b’u Bufaransa wari ukurikiranye iyo dosiye yavuze ko mu minsi yapfuyemo, Perezida Habyarimana yifuzaga gutandukana n’umugore we.

    Hari amakuru ko Habyarimana yapfuye yifuza gutandukana n’umugore we

    Ntabwo hasobanurwa impamvu Habyarimana yashakaga gatanya ariko birumvikana ko amakuru y’iyo gatanya yatanzwe n’umugore ubwo yashakaga ubuhungiro mu Bufaransa. Uwo muyobozi watangaje ayo makuru, yemeza ko kubera iyo mpamvu ya gatanya, Agathe na we yashoboraga kwivugana umugabo we.

    Muri Kamena 1994, Uwanyirigira Jeanne wari ufite imyaka 24 na Uwimbabazi Marie Claire wari ufite imyaka 22, abana ba Dr Emmanuel Akingeneye wari umuganga wihariye wa Habyarimana, batanze ubuhamya mu Bubiligi, bavuga inzira banyuzemo nyuma y’urupfu rw’umubyeyi wabo waguye mu ndege ya Habyarimana.

    Abo bakobwa bavuga ko ubwo amakuru y’ihanurwa ry’indege yamenyekanaga, bajyanywe mu rugo rwa Perezida bakahamara iminsi. Aho bahaboneye indi shusho ya Kanziga itandukanye n’iyo bari bazi ku mugiraneza washinze ikigo cy’impfubyi Sainte Agathe cyari giherereye i Masaka.

    Mu buhamya bwabo, bavuze ko bari kwa Habyarimana i Kanombe baje kumva amakuru y’uburyo ngo mbere y’umunsi umwe ngo Habyarimana ahanurwe mu ndege, Perezida Mobutu wayoboraga Zaïre yahamagaye Agathe amusaba kumenyesha umugabo we ngo ahindure urugendo kuko yari yamenye amakuru y’uko hari abashaka kumwicira mu ndege. Abo bana bavuga ko atabikoze kuko iyo aza kumuburira atari kujyayo.

    Raporo Duclert ivuga ko hari abantu bari bari hejuru mu butegetsi bashobora kuba baragize uruhare mu rupfu rwa Habyarimana. Hejuru ya byose hari Akazu kuko imigambi myinshi ariho yacurirwaga.

    Hari raporo y’ikigo gishinzwe iperereza ryo hanze mu Bufaransa, DGSE yo mu 1994 ivuga ko umwe mu basirikare bakuru ba FAR, yari yaravuze ko muri Mata 1994 hazaba akantu.

    Hari aho raporo igira iti “Tariki 1 Mata 1994, hari inyandiko yasinywe yemera ko ibikoresho birimo lisansi, intwaro nyinshi zivanwa mu kigo cya gisirikare cya Kanombe zijyanwa mu kigo cya gisirikare cya Kimihurura cyabarizwagamo abarindaga Perezida. Kompanyi ebyiri z’abasirikare barwanira mu kirere (zarimo abasirikare nka 300) nabo boherejwe ku Kimihurura bavuye Kanombe. Byakozwe mu bwiru bukomeye ngo batabonwa n’Ingabo za Loni zari mu butumwa bw’amahoro (MINUAR).”

    “Uwo musirikare yavuze ko uko kongerera imbaraga kwari kugamije korohereza aba GP mu Kigo cya Kanombe kugira gno bashyire mu bikorwa umugambi wabo tariki 6 Mata.”

    Umugabo amaze gupfa, ubutegetsi bwasigaye mu biganza bya Agathe

    Guhera tariki 6 Mata 1994, ubutegetsi bwasigaye mu biganza bya Kanziga n’abari mu Akazu. Nibo bari bashinzwe kugena abajya mu buyobozi, kwemeza abagomba kwicwa n’ibindi.

    Mu buhamya bw’abana ba Dr Akingeneye bageze mu rugo rwa Habyarimana mu ijoro ryo kuwa 6 Mata, bavuga ko basanze abo muri urwo rugo barubiye, bakubita agatoki ku kandi ko ‘Abatutsi’ bagomba kwishyura urupfu rw’ “Umubyeyi”.

    Bavuga ko bahageze bagasanga “Mu ruganiriro hari umugore wa Perezida, umukobwa we Jeanne n’umugore wa Ambasaderi Renzaho. Mu ruganiriro hari hari imirambo irindwi.”

    Mu mirambo yari iryamye aho, hari harimo uw’umubyeyi wabo Dr Akingeneye. Bafashwe n’ikiniga, baramwegera ngo bamuririre, Agathe Habyarimana arabihangiriza, ngo “umwanzi atavaho ababona.”

    Bati “Yongeyeho ko ahubwo natwe dukwiriye gufata imbunda nk’umuhungu we Jean Luc wari ufite imbunda ya R4. Ubwo twatangiraga gusenga, [Agathe] yatubwiye mu ijwi ryo hejuru ko dukwiriye ahubwo kujya gufasha interahamwe kwikiza umwanzi. Muri ako kanya ababikira bashiki ba Perezida bari bahageze na Musenyeri wa Kigali. Twumvise Umubikira Godelieve [mushiki wa Habyarimana] wari mu gikoni avuga ko Abatutsi bose bagomba gupfa.”

    Muri urwo rugo, Uwanyirigira na Uwimbabazi bavuga ko biyumviye Agathe Habyarimana abwira abasirikare ko ikintu cyose bashaka gukora, bagomba kubanza kumubaza. Yabivuze ubwo bamubwiraga ko bashaka kwemeza Marcel Gatsinzi nk’Umugaba Mukuru usimbura General Déogratias Nsabimana wari waguye mu ndege imwe na Habyarimana.

    Kanziga n’Akazu baza imbere cyane ku rutonde rw’abateguye bagashyira mu bikorwa Jenoside yakorewe Abatutsi

    Agathe Habyarimana n’ubu ucyemeza ko Jenoside yamenye ibyayo ageze mu Bufaransa, abana ba Dr Akingeneye bavuga ko “Tariki 7 Mata, twiboneye n’amaso yacu ko umuryango wa Perezida wabaga uri mu byishimo igihe cyose babwirwaga amakuru y’uko utavuga rumwe n’ubutegetsi yishwe.”

    Umusazi washatse gukomereza Jenoside mu Bufaransa

    Mu gihe ibihumbi by’Abatutsi bari bari kwicwa hirya no hino mu Rwanda, umuryango wa Habyarimana wabaye uwa mbere mu guhungishirizwa mu Bufaransa na mbere ya bamwe mu Baturage b’u Bufaransa bari bari mu Rwanda.

    Tariki 9 Mata ahagana saa saba z’amanywa nibwo u Bufaransa bwemeye guhungisha umuryango wa Habyarimana. Saa kumi z’umugoroba uwo munsi nibwo imodoka zitwaye Agathe Habyarimana n’umuryango we zirinzwe bikomeye zahagurutse aho bari batuye i Kanombe zerekeza ku kibuga cy’indege.

    Abantu 12 bo mu muryango wa Habyarimana binjiye mu ndege yagiyemo abandi Bafaransa 44, ihaguruka i Kigali saa kumi n’ebyiri n’iminota 15 yerekeza i Bangui.

    Tariki 13 Mata 1994, Uwari Minisitiri w’Ububanyi n’amahanga Alain Juppé yabwiye Perezida ati “Umuryango wa Habyarimana kuri ubu wageze muri Centrafrique. Perezida Patassé ntabashaka. Hari uburyo bubiri, kubohereza muri Zaïre cyangwa mu Bufaransa”. Perezida Mitterrand yahise asubiza ati “Niba bashaka kuza mu Bufaransa, tuzabakira neza cyane.”

    Tariki 16 Mata, mu nyandiko Minisitiri w’Ubutwererane Michel Roussin yoherereje Minisitiri w’Intebe yagize ati “Mu nama iherutse, Perezida yasabye ko uriya muryango wakwakirwa mu Bufaransa. Iby’ingenzi byateguwe ku buryo ku Cyumweru tariki 17 Mata bafata indege ku gicamunsi. Itike y’indege izishyurwa na Minisiteri y’Ubutwererane.”

    Roussin yavuze ko bemeye gucumbikira uwo muryango muri hoteli i Paris mu gihe kitarenze amezi atatu.

    Michel Roussin kandi yavuze ko icyo gikorwa kizatwara hafi ibihumbi 250 by’amafaranga yakoreshwaga mu Bufaransa (Amayero asaga ibihumbi 38). Icyakora yavuze ko ayo mafaranga Minisiteri ayoboye ndetse n’iy’Ububanyi n’Amahanga ntayo bafite, bityo ko bagomba kwitabaza DGSE isanzwe itanga ubutabazi mu bikorwa nk’ibyo mu gihe Minisitiri w’Intebe yabyemeza.

    Hari inyandiko yabonywe yanditswe na Jean-Marc Simon wari ushinzwe imirimo y’inama y’abaminisitiri avuga ko uwitwa Bazi yemeye kwishyura ayo mafaranga.

    Umuryango wa Habyarimana umaze kugezwa mu Bufaransa, icyo gihugu cyakoze ibishoboka byose ngo n’abandi bo mu muryango we bahungishwe. Agathe amaze kugera mu Bufaransa yakomeje gushyigikira Jenoside, ibintu Mitterrand yinubiye ubwo yahuraga n’abakozi b’Umuryango Médecins sans frontiers tariki 14 Kamena 1994, aho yavuze ko uwo mugore afite ‘amadayimoni”.

    Yagize ati “Twahaye icumbi Agathe Habyarimana, ariko ni umusazi ushaka gukomeza guhamagarira abantu gukora Jenoside kuri radio zo mu Bufaransa. Biragoye kumucubya.”

    Imyaka 27 ayimaze nta cyangombwa ariko abayeho mu mudendezo

    Akigera mu Bufaransa, mu butegetsi bw’icyo gihugu hari huzuyemo benshi mu bakoranye n’umugabo we. Bakomeje kumworohereza mu ngendo, agahabwa ibyangombwa bihimbano.

    Icyo gihe kandi ibya Jenoside yakorewe Abatutsi byari bikirimo igihu ku buryo uruhare rwe muri ayo mahano rutari rwakavuzwe cyane nk’uko biri ubu. Byamuhaye uburyo bwo gukomeza gutembera isi nta nkomyi.

    Ibiro Ntaramakuru Hirondelle byatangaje ko guhera mu 1994, Agathe Habyarimana yagiye yoroherezwa gutembera mu mahanga abikesha pasiporo y’abadipolomate yahawe na Gabon mu mazina atari aye ndetse n’indi yari yarahawe n’ubutegetsi bwa Zaire ikiyoborwa na Marshal Mobutu.

    Uruhare rwe muri Jenoside uko rwakomezaga kuvugwa, u Bufaransa bwafashe umwanzuro wo kumwima ibyangombwa by’ubuhunzi. Ni ukuvuga ko imyaka 27 ayimaze mu gihugu nta byangombwa.

    Mu 2004, Agathe yegereye ibiro bishinzwe kurinda impunzi mu Bufaransa OFPRA, nyuma agana Komisiyo yita ku mpunzi na Conseil d’État, ikigo kigira Guverinoma inama ku by’amategeko. Hose yahageze asaba ko yakwemerewa ubuhungiro barabumwima.

    Ubusanzwe abandi bafatiwe mu gihugu runaka nta byangombwa, feri ya mbere bahita bapakirwa bagasubizwa mu bihugu byabo.

    Igitangaje kuri Kanziga, ni uko yanashyiriweho impapuro zo kumuta muri yombi kubera uruhare akekwaho muri Jenoside yakorewe Abatutsi, nyamara u Bufaransa bwakomeje kumukingira ikibaba.

    Mu 2010 ubwo hari hashize ukwezi Perezida Nicolas Sarkozy asuye u Rwanda, Agathe yarafashwe hakurikijwe impapuro yari yarashyiriweho nyamara yaje kurekurwa nyuma.

    Uyu mugore wahoze avuga rikijyana muri Repubulika ya Kabiri, ashinjwa by’umwihariko uruhare mu bwicanyi bwibasiye Abatutsi mu 1992, gutoza Interahamwe, gutegura umugambi wa Jenoside n’ibindi.

    Mu 2017 yatunguranye avugira kuri VRT ko radiyo RTLM bamushinja gushinga ntayo azi.

    Yagize ati “Ntabwo nzi radio RTLM, ubundi se yakoraga iki? Uzi ko ntigeze nyumva? Umukozi wanjye rimwe niwe wigeze kumbwira ko hari radio ebyiri, RTLM na Muhabura ziri guterana amagambo. Sinigeze numva iyo radio, n’umugabo wanjye ntabwo yigeze ayumva, nta mwanya nari mbifitiye.”

    Kanziga yahakanye gutegura Jenoside nubwo ibimenyetso byinshi bigaragaza uruhare rwe mu kuyitegura no kuyigerageza.

    Icyo gihe yagize ati “Twamenye buri kimwe turi mu Bufaransa, ntacyo nakubwira ku bwicanyi. Ndakubwiza ukuri ko iyo umugabo wanjye aticwa, ubu bwicanyi ntibuba bwarabaye.”

    Ubu umupira uri mu maboko ya Perezida Macron nyuma yo kwemerera i Kigali igihugu cye cyagize uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi, no gushimangira ko nta wayigizemo uruhare ‘uzahabwa rugari mu Bufaransa’.

    Habyarimana n’umugore we mu birori ubwo bari bakiri ku butegetsi

    Kanziga ari kumwe na Papa Yohani Paul II ubwo yasuraga u Rwanda mu 1990

    Mu birori bitandukanye no mu nzinduko mpuzamahanga Habyarimana akenshi yabaga ari kumwe n’umugore we

    Agathe Habyarimana n’umuryango we bagihungira mu Bufaransa

    Raporo Muse igaragaza ko Agathe Habyarimana yakomeje gutanga amabwiriza ku bigomba gukorwa harimo no kwikiza abo adashaka nyuma y’urupfu rw’umugabo we

    Inkiko zo mu Bufaransa zagiye zitumiza Agathe Habyarimana kenshi nyamara nta na rimwe ziramuburanisha ku byaha bya Jenoside akekwaho

  • Guverinoma igiye gutangaza ingengo y’imari ya 2021/2022 – #rwanda #RwOT

    Mu kwezi gushize kwa Gicurasi 2021, nibwo Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y’Imari n’Igenamigambi, Richard Tushabe, yagejeje ku Nteko Ishinga Amategeko, imbanziriza mushinga y’ingengo y’imari yari iteganyijwe gukoresha muri uyu mwaka utaha wa 2021/22, yagennye ko u Rwanda ruzakoresha miliyari 3.807 Frw.

    Ni ingengo y’imari yiyongereye ku kigero cya 9,8% ugereranyije n’iyari yakoreshejwe mu mwaka uri kurangira kuko yo yari miliyari 3.464,8 Frw bisobanuye ko iziyongeraho miliyari 342,2 Frw.

    Itegeko riteganya ko abagize Inteko Ishinga Amategeko batanga ibitekerezo kuri iyo mbanzirizamushinga, ibyo bitekerezo bigashyikirizwa Guverinoma, hakagira ibishingirwaho ingengo y’imari ivugururwa nyuma igatangazwa mbere y’uko tariki 30 Kamena zigera kuko umwaka w’ingengo y’imari utangira ku wa 1 Nyakanga.

    Biteganyijwe ko muri iki Cyumweru ari bwo Minisitiri w’Imanari n’Igenamigambi, Dr Uzziel Ndagijimana azatangaza ingengo y’imari.

    Amakuru IGIHE yamenye ko hari zimwe mu mpinduka guverinoma yakoze ari nayo mpamvu habayeho gutinda gutangaza ingengo y’imari.

    Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y’Imari n’Igenamigambi, Richard Tushabe, aherutse kubwira abagize Inteko Ishinga Amategeko, imitwe yombi, ko muri miliyari 3.807 Frw u Rwanda ruteganya gukoresha harimo 67% angana na miliyari 2.543,3 Frw akomoka mu mutungo w’imbere mu gihugu, ni ukuvuga mu misoro ahanini.

    Ni mu gihe inkunga z’amahanga ari miliyari 612,2Frw zingana na 16% by’ingengo y’imari yose; na ho inguzanyo z’amahanga ni miliyari 651,5 Frw zingana na 17%.

    Gahunda z’ibikorwa biteganyijwe mu ngengo y’imari ya 2021/22 zatoranyijwe hashingiwe ku buryo zifasha kugera ku ntego z’iterambere igihugu cyihaye nk’uko bikubiye muri gahunda ya Guverinoma y’imyaka irindwi ndetse no guhangana n’ingaruka z’icyorezo cya Covid-19.

    Inkuru bifitanye isano: Imiterere y’ingengo y’imari ya 2021/22: Uko izakoreshwa, imishinga migari n’ibindi

    Minisitiri w’Imari n’Igenamigambi, Dr Uzziel Ndagijimana agiye gutangaza ingengo y’imari ya 2021/2022

  • Ghana igiye gutangiza uruganda rukora ’Chocolat’ mu Rwanda – #rwanda #RwOT

    Ghana ni kimwe mu bihugu bya mbere ku Isi bihinga cacao [imbuto zikorwamo chocolat], kuko izirenga 50% zikoreshwa ku Isi yose zituruka muri Ghana na Côte d’Ivoire.

    Uruganda iki gihugu kizatangiza mu Rwanda ruzajya ruzana cacao itunganyije neza, yaba ifu, umushongi wayo cyangwa se imbuto zayo kugira ngo zikorweho Chocolat mu Rwanda n’ibindi.

    U Rwanda na rwo ruzajya gushora imari muri Ghana, aho ruzatangiza uruganda rukora umuti wica udukoko ukozwe mu bireti, uzajya wifashishwa mu bworozi, ubuhinzi n’ibindi.

    Ghana News yatangaje ko iri shoramari hagati y’ibihugu byombi rizafasha kugabanya amafaranga yatangwaga ku bwikorezi bw’ibicuruzwa byamaze gutunganywa, ahubwo bitunganyirizwe hafi y’abaturage.

    Ubwo itsinda ry’abanyarwanda 32 barimo Umuyobozi Mukuru w’Ishami ry’Ubukerarugendo no kubungabunga za Pariki muri RDB, Kageruka Ariella, ryasuraga Ghana kuva tariki 13 kugeza 20 Kamena, impande zombi zaganiriye ku mahirwe ahari mu bihugu byombi ajyanye n’ishoramari ndetse n’ubukerarugendo.

    Kageruka yavuze ko ibihugu byombi byemeranyije ko bigiye gukora ubushakashatsi kuri izi nganda bigiye gutangiza ari urutunganya ibireti muri Ghana ndetse n’urutunganya cacao mu Rwanda.

    Yagize ati “Kugira ngo tworoshye isoko hagati y’u Rwanda na Ghana, turasaba ko aya masezerano y’ubufatanye bwo gutunganya ibi bicuruzwa ku mpande zombi yasinywa mu buryo bwihuse.”

    Ubwo itsinda ry’abayobozi ba Ghana ryagiriraga uruzinduko mu Rwanda kuva tariki 14 kugeza 20 Werurwe 2021, ibihugu byombi byemeranyije ubufatanye bushingiye ku guteza imbere ubukerarugendo mu Rwanda.

    Mu bindi byemeranyijwe harimo guteza imbere uburezi, ubugeni, ingendo, ubukerarugendo n’amahoteli, umuco n’ubuhinzi.

    Umuyobozi Mukuru w’Ikigo cy’Igihugu gishinzwe ibyoherezwa mu mahanga ku ruhande rwa Ghana, Afua Asabea Asare, yavuze ko ubu bufatanye bw’ibihugu byombi ari itangiriro ry’urugendo mu gushaka amahirwe y’ahandi hashorwa imari.

    Ambasaderi w’u Rwanda muri Ghana, Dr Aissa Kirabo Kacyira, yashimiye iki gihugu ku bwo kwakirana yombi abanyarwanda, avuga ko igihe kigeze ngo agaciro ka Afurika gahabwe intebe, bikazatuma Isoko Rusange rya Afurika ritera imbere.

    Ibiganiro bigamije guteza imbere ishoramari n’ubukerarugendo hagati y’u Rwanda na Ghana birakomeje

    Umuyobozi Mukuru w’Ishami ry’Ubukerarugendo no kubungabunga za Pariki muri RDB, Kageruka Ariella, yavuze ko amasezerano y’ubufatanye yasinywa vuba ibikorwa bigatangira

    Mu gihe gito mu Rwanda haratangira ruganda rukora chocolat

  • Ingaruka zishobora kugera ku buzima bw’Abanyarubavu nyuma y’iruka ry’ikirunga – #rwanda #RwOT

    Iyi acide ishobora gutuma urumuri rw’izuba rutagera ku Isi neza [mu gace kegereye aho ikurunga cyarukiye], cyangwa se igatuma ahantu hakonja bitandukanye n’uko byari bimeze.

    Iyo imvura iguye ishobora kuyimanura ikangiza ubuzima bw’abantu yaguyeho, ikangiza ibihingwa cyangwa ubw’ibindi bintu bikoze mu cyuma yaguyeho, nk’imodoka, amabati n’ibindi.

    Mu 1991 ubwo ikirunga cya Pinatubo cyo muri Philippines cyarukaga, cyohereje toni zirenga miliyoni 20 z’ikinyabutabire cya dioxyde de soufre [SO2] n’utuvungu tw’ivu mu kirere muri kilometero 20 uvuye ku Isi. Ibi byateje ihindagurika ry’ikirere, ku Isi haba ubukonje bukabije kuko izi gaz zatumaga imirasire y’izuba itagera ku Isi.

    Ibi kandi byanabaye mu 1815 muri Indonesia, ubwo ikirunga cya Tambora cyarukaga. Cyateje ibibazo bikomeye mu mateka y’Isi, kuko aricyo cya mbere kugeza ubu cyahitanye abantu benshi kuko kikiruka abantu 100.000 bahise bapfa.

    Imyuka cyohereje mu kirere yatumye ubushyuhe bw’Isi bugabanukaho dogere celsius 3 ndetse na nyuma y’umwaka iki kirunga kirutse nta mpeshyi yigeze iba mu bihugu by’i Burayi na Amerika y’Amajyaruguru.

    Uretse ubu bukonje bushobora guterwa n’iruka ry’ikirunga, hashobora kugwa imvura irimo acide sulfurique kubera imyuka irimo gaz ya dioxyde de soufre iba yaragiye mu kirere nyuma y’ikirunga, ikangiza ibintu bitandukanye.

    Mu 2018 nyuma y’iruka ry’ikirunga cya Kilauea cyo muri Hawaii haguye imvura nyinshi irimo iyi acide, yangiza ibintu bitandukanye gusa abaturage bari baburiwe mbere y’igihe ko iyi mvura ishobora kugwa bituma itangiza byinshi.

    I Rubavu haguye imvura irimo acide

    Ibi byabaye muri ibi bice bitandukanye by’Isi bishobora no kuba ku banya-Rabavu kubera iruka ry’ikirunga cya Nyiragongo cyarutse tariki 22 Gicurasi ariko ingaruka zacyo zikagera no ku batuye aka Karere kuko kari muri kilometero 50 uvuye kuri iki kirunga. [Ni nko kuva Nyabugogo ukarenga gato i Nyamata.]

    Nyuma y’ibiza byinshi byakurikiye iruka ryacyo, tariki 14 Kamena 2021 muri aka Karere haguye imvura ya mbere kuva ikirunga cyaruka, igwa atari imvura isanzwe ku buryo abazi iby’ubumenyi bw’ikirere bavuze ko irimo acide Sulfurique.

    Umushakashatsi akaba n’Umwarimu muri Kaminuza y’u Rwanda, Dr Kalisa Egide, yavuze ko iyi mvura yaguye mu Karere ka Rubavu irimo acide ishobora kwangiza ibihingwa cyangwa igateza indwara umuntu yaguyeho cyangwa se amatungo kuko imanukana n’imyotsi ikirunga cyohereje mu kirere.

    Yagize ati “Iyo ikirunga cyohereje gaz mu kirere, hari izitinda cyane mu kirere hari n’izihita zishiraho. Rero akenshi iyo ikirunga cyohereje imyuka mu kirere hari igihe bigenda bigakora igicu bikaguma hejuru, imvura yagwa ya mazi akaza arimo ya myotsi.”

    “Imvura iguye muri Rubavu twafashe amazi ya mbere yari aguye dusanga yabaye umukara dukeka ko arimo acide yatewe n’imyuka y’ikirunga.”

    NOW: First rains after #NyiragongoEruption on 22 May 21. We collected this rainwater in #rubavu city. This could be #acidrain with high conc of SO2 produced from volcanic smog. ppl should avoid drinking or use the rainwater @REMA_Rwanda @RwandaHealth @EnvironmentRw pic.twitter.com/mHYJvOYAZb

    — Egide KALISA, PhD (@EgideKALISA) June 14, 2021

    Dr. Kalisa yavuze ko nubwo haguye imvura irimo acide, umwuka abantu bahumeka ari muzima kuko mu bipimo byafashwe byerekanye ko umwuka ari ntamakemwa kubera ko ikirunga cyarukaga kijyana muri Congo aho kuza mu Rwanda.

    Umuyobozi w’ibitaro bya Gisenyi, CSP Dr. Tuganeyezu Oreste, yavuze ko baburiye abaturage kudakoresha amazi baretse y’iyo mvura.

    Yongeyeho ati “Kugeza ubu nta muntu turabona wagize ikibazo kubera ayo mazi ariko haracyari kare ngo tumenye niba hari uwo iyi mvura yagizeho ingaruka.”

    Iruka rya Nyiragongo ryahitanye abantu 31, harimo barindwi bishwe n’amahindure n’abandi barindwi bishwe na gaz.

    Amazi ya mbere yaguye i Rubavu nyuma y’iruka ry’ikirunga yasaba n’umukara bivugwa ko yari arimo acide

  • Rubavu: Barishimira ko basigaye babona amashanyarazi neza adacikagurika – #rwanda #RwOT

    Iyi sitasiyo yubatse mu Kagari ka Murambi, Umurenge wa Rubavu mu Karere ka Rubavu, ni yo ya mbere yujujwe muri aka karere ndetse ubu yatangiye kwifashishwa mu kugeza amashanyarazi ku bagatuye ndetse n’abo mu Turere tukegereye turimo Nyabihu, Rutsiro na Ngororero hamwe n’Umujyi wa Goma muri Repubulika iharanira Demokarasi ya Congo.

    Usibye iyi sitasiyo kandi, REG yanavuguruye imiyoboro ikwirakwiza amashanyarazi mu Mujyi wa Rubavu, hubakwa imishya, ishaje irasimbuzwa ndetse hubakwa kabine (Electrical Cabins) 11 mu rwego rwo kunoza serivisi z’amashanyarazi abatuye Rubavu bahabwa.

    Butera Laurent, uyobora ishami rya REG riherereye mu Karere ka Rubavu, avuga ko avuga ko ibi byagabanije ibihombo ikigo cyagiraga cyaterwaga n’uko umuriro watakaraga ari mwinshi utakoreshejwe.

    Yagize ati “Imyinshi mu miyoboro twari dufite mbere yari ishaje itakijyanye n’igihe, indi yari yaramaze kuremererwa n’umubare munini w’abayifatiyeho ndetse n’ibikoresho bikenera amashanyarazi bakoresha, bigatuma umuriro uba muke ubundi ugacikagurika.”

    “Ubu ibi byarakemutse, umuriro ntugicikagurika bya buri munsi, kandi n’iyo habaye akabazo gato uhita ugaruka udatinze. Ubu muri uku kwezi gushize n’ubwo twagizemo ibihe by’ibiza, abakiriya banini dufite barimo inganda n’amahoteli manini, ubona ko bacanye umuriro amasaha menshi ugereranije n’uko byari bimeze mbere”.

    François Bavugayubusa, ushinzwe amashanyarazi mu bitaro bya Gisenyi, avuga ko bishimiye impinduka nziza ku mashanyarazi babona.

    Ati “Hari impinduka zigaragara. Mbere umuriro wagendaga hato na hato, ubundi ukaba muke cyangwa mwinshi bigatuma ntacyo tubasha kuwukoresha. Ubu rero hari impinduka ku buryo tuwukoresha nta kibazo kibayeho. Mbere twashoboraga kumara ijoro ryose ducanye “generator”. Ubu rero n’iyo umuriro ugiye, ntabwo umara iminota irenze 10 utaragaruka”.

    Kanyarwanda Jean Claude, ushinzwe amashanyarazi muri Serena Hotel ishami rya Gisenyi, yavuze ko ashimira REG yavuguruye imiyoboro kuko mbere bahuraga n’ibibazo by’umuriro uvaho buri kanya.

    Ati “Mbere y’uko bavugurura iyi miyoboro, twari dufite ikibazo cy’umuriro ubura buri kanya, tugakoresha “generator” inshuro nyinshi ugasanga nko ku kwezi dukoresheje nka litiro 2000 cyangwa 1500 za mazutu. Ubu rero urebye iyo twakoreshaga mbere n’iyo dukoresha ubu, dufite icyizere ko amashanyarazi duhabwa ameze neza.”

    Israel Vumiria ushinzwe ikoranabuhanga rya Radio kuri Radiyo y’abaturage ya Rubavu, avuga ko mbere ibura ry’umuriro mbere ryababangamiraga mu kazi.

    Ati “Mbere wasangaga tubura umuriro buri kanya cyangwa ukaza nabi ku buryo tutawukoresha, tukifashisha “generator”. Wasangaga imashini zacu zigira ibibazo kubera kuzima buri kanya. Ubu rero umuriro ntugipfa kubura ndetse navuga ko twabashije kuzigama amafaranga twaguraga mazutu nyinshi twakoreshaga.”

    Akarere ka Rubavu kari mu dufite ingo nyinshi zifite amashanyarazi mu Rwanda kuko izigera kuri 81% ubu ziyafite muri izo ngo harimo izigera kuri 72% zifite amashanyarazi afatiye ku muyoboro rusange na 9% bafite amashanyarazi akomoka ku mirasire y’izuba.

    Umuyobozi w’ishami rya REG i Rubavu avuga ko uretse gucanira neza abatuye Rubavu, imiyoboro yubatswe muri Rubavu yatumye REG igoboka abatuye Goma ubwo ikirunga cya Nyiragongo cyarukaga kikangiza ibikorwaremezo byaho.

    Ati “Ikirunga cyasenye imiyoboro myinshi ijyana amashanyarazi mu gice kinini cy’umujyi wa Goma. Badusabye ubutabazi bwihuse bwo kugira ngo tube tubacaniye mu gihe bagitegereje gusana imiyoboro yangiritse. Twahise tubacanira byihuse twifashishije umuyoboro wacu ugera ku mupaka wa “petite barrière”. Byarabafashije cyane kuko ibikorwa bitandukanye nk’amahoteli by’i Goma birimo ibitaro, iminara, n’ibindi byinshi byari byamaze guhagarara kubera kubura amashanyarazi.”

    Imwe muri kabine 11 nshya zubatswe muri Rubavu

    Sitasiyo ya Rubavu yubatse mu Kagari ka Murambi mu Murenge wa Rubavu

    Transformateur zigera kuri 19 nizo zongerewe mu miyoboro

    SItasiyo ya Rubavu ni yo sitasiyo ya mbere yujujwe muri aka karere ndetse ubu yatangiye kwifashishwa mu kugeza amashanyarazi ku bagatuye ndetse n’abo mu Turere tukegereye

  • Mu minsi 10 gusa abanduye Covid-19 mu rwanda bararenga 3000 #Rwanda #RwOT via @kigalitoday #rwanda #RwOT

    Ni imibare yatangiye kuzamuka cyane kuva ku itariki 08 Kanama 2021 aho umubare w’abandura watangiye kujya hejuru ya 100, aho kuri iyo tariki ya 08 habonetse abarwayi 127, mu gihe ku munsi wabanjirije iyo tariki bari 62.

    Icyagaragaye muri iyi minsi 10 ishize ni uko Umujyi wa Kigali, Akarere ka Rubavu na tumwe mu turere dufite imirenge yihariye yashizwe mu kato aritwo Burera, Gicumbi na Nyagatare ari two dukomeje kuzamura umubare w’abandura.

    Muri utwo turere hariyongeraho Akarere ka Musanze na ko gakomeje kugaragaza umuvuduko w’ubwiyongere bw’abandura Covid-19, aho ndetse Umuvugizi wa Polisi aherutse kunenga abafite amahoteli na Restora mu mujyi wa Musanze, abashinja kudasaba abacumbika mu mahoteri icyemezo cy’uko bipimishije Covid-19, ndetse n’abafite amaresitora bashinjwa kudashyira intera hagati y’intebe n’ameza bigatera umubyigano kubo bakira.

    Mu gihe ubwandu bwa Covid-19 bukomeje gukwirakwira, inzego zishinzwe ubuzima zikomeje kongera ibigo byakira abarwayi aho ikigo cya Kanyinya cyari kimaze amezi hafi atandatu gifunze, ubu cyongeye gufungurwa kubera ubwiyongere bukabije bw’abanduye icyo cyorezo, nyuma y’uko ibitaro bya Nyarugenge bimaze iminsi byakira abo barwayi byamaze kuzura, bitewe n’umubare munini w’abarwayi urimo kugaragara mu mujyi wa Kigali.

    Ibindi bitaro byatangiye kwakira abarwayi ba Covid-19 harimo ibya Kibungo byakira ab’Iburasirazuba, ibitaro bya Kaminuza bya Butare (CHUB) na byo byatangiye kwakira abarwayi bo mu majyepfo, mu gihe n’ibitaro bya Kibuye na byo birimo kongererwa ubushobozi kugira ngo byitabazwe mu kwakira abarwayi ba Covid-19 b’Iburengerazuba.

    Mu kiganiro Perezida wa Repubulika Paul Kagame, yagiranye n’abavuga rikumvikana bo mu Ntara y’Iburengerazuba n’abo mu Ntara y’Amajyaruguru ku itariki ya 11 Kamena 2021, mu ijambo yabagejejeho yaciye amarenga ku kongera gufunga ibikorwa bimwe na bimwe, hagamijwe guhagarika umuvuduko wa Covid-19 irimo kugenda yiyongera mu bihugu bimwe na bimwe byegereye u Rwanda.

    Ibyo Perezida Paul Kagame, yabivuze mu gihe imibare y’abandura icyo icyorezo mu Rwanda ikomeje kwiyongera mu buryo buteye impungenge.

    Perezida Kagame avuga ko mu gufata ingamba zo kugabanya ubwandu, bishobora gutuma habaho gufunga ibikorwa n’ubwo bisubiza Abanyarwanda inyuma mu bukungu.

    Perezida Kagame avuga ko u Rwanda rwari mu nzira nziza mu gukumira icyorezo cya Covid-19 ndetse rwatangiye n’ibikorwa byo gukingira, ariko ko hari inkundura y’icyorezo irimo kuza, ari naho ahera asaba abaturage kwirinda kwirara.

    Yagize ati “Twari turi mu nzira nziza nk’u Rwanda, twamenyereye guhangana n’iki cyorezo dukurikiza ibyangombwa siyansi itubwira, twagize amahirwe tubona inkingo zidahagije, ariko tugira aho duhera dukingira Abanyarwanda bacu.

    Turacyakomeza gushaka izindi kugira ngo bigere ku Banyarwanda benshi, ariko mukomeze kwitegura ntitukirare, cyangwa dushake koroshya ibintu kandi bikomeye”.