Uyu mushinga wadindijwe n'ibibazo bimaze igihe hagati y'u Rwanda na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo ndetse ni umwe mu yo byitezwe ko ishobora kubyutswa mu gihe cya vuba nyuma y'ibiganiro byagizwemo uruhare na Leta Zunze Ubumwe za Amerika.
Anzana Electric Group izakorana na Ruzizi III Holding Power Co. Ltd. mu kubaka uru rugomero.
Ni umushinga uzatwara miliyoni 760$, uzagira uruhare mu guhuza ibihugu no kongera ingufu z'amashanyarazi.
Anzana yashinzwe mu 2011, ni Sosiyete y'Abanyamerika yashoye imari mu bijyanye n'amashanyarazi. Mbere yitwaga Virunga Power. Iteganya kuba yagura imigabane ingana na 10% muri Ruzizi III.
Ruzizi III Holding, ni Sosiyete ishyigikiwe n'Ikigega cy'Iterambere cya Aga Khan Fund for Economic Development.
Uru rugomero ruzaba ari rwo rwa mbere runini mu Rwanda kuko ruzatanga amashanyarazi akomoka ku mazi angana na megawatt 206, mu gihe amashyanyarazi akomoka ku mazi u Rwanda rufite kugeza ubu yose hamwe ari megawatt 140.
Ibi bihugu uko ari bitatu, u Rwanda, u Burundi na Congo bizatanga amafaranga angana, ndetse n'amashanyarazi azaboneka bizayagabana mu buryo bugana, bivuze ko buri gihugu kizishyura arenga miliyoni 266$ kizajya gihabwa umuriro ugana na megawatt 68,6.
Biteganyijwe ko imirimo kubaka uru rugomero izatangira muri Mutarama 2026, ukarangira mu 2030.
Urugomero ruzungura ibihugu bitatu aribyo u Rwanda, RDC n’u Burundi
Eugene Murangwa wakiniye Rayon Sports akanakinira ikipe y'Igihugu Amavubi, ahamya ko kuba umukinnyi w'umupira w'amaguru mu ikipe ya Rayon Sports yanasohokeye Igihugu mbere gato ya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, byamubereye ikiraro cyo kurokoka Jenoside yakorewe Abatutsi igihe yari asumbirijwe n'abicanyi. Akazina ka TOTO bamuhimbaga kamukijije Abasirikare bamaze kureba muri Alubumu ye y'amafoto.
Eugene Murangwa, mu kiganiro kigaruka ku mateka ya Siporo, uko ihuzwa n'Amateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, yabwiye abitabiriye irushanwa ryo Kwibuka Abasiporutifu bazize Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 ryateguwe na Ruyenzi Sporting Club ko muri Siporo hatabaye umwanya wo Kwibuka Abatutsi bishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda byaba ari icyuho gikomeye cyane.
Aha ni kuri Sitade ya Ruyenzi aho ikipe y'abakanyujijeho mu Mavubi/FAPA yari ku mukino wa nyuma aho yakuwemo na OLYMPIC FCA mu irushanwa ryo Kwibuka Abasiporutifu bazize Jenoside yakorewe Abatutsi, ryateguwe na Ruyenzi Sporting Club.
Yagarutse ku buryo Siporo ifite imbaraga zirenze izo kujya mu kibuga abantu bagakina gusa. Ahamya ko nyuma y'Ubuyobokamana cyangwa Amadini n'Amatorero asanga Siporo ari hamwe mu hahurira abantu benshi cyane mu buryo butandukanye, ko rero hakwiye kwitabwaho cyane kugira ngo ubutumwa buhanyura bube ari ubwubaka, bukomeza abantu.
Avuga uburyo Siporo yabaye impamvu ikomeye cyane yo kurokoka Jenoside yakorewe Abatutsi yagize, ati' Njyewe uhagaze imbere yanyu hano, Siporo yabaye impamvu ikomeye cyane kugira ngo mbashe kurokoka Jenoside'. Akomeza avuga ko mu 1994 ubwo Jenoside yakorerwaga Abatutsi yabaga, yari umukinnyi wa Rayon Sports.
Akomeza ati' Kugira ngo mbashe kuyirokoka, izina ryanjye nk'umukinnyi wa Rayon Sports mu by'ukuri niryo ryabikoze. Iyo ntaza kuba Murangwa wakiniraga Rayon Sports amahirwe nari mfite yo kurokoka yari make cyane'.
Eugene Murangwa wakiniye Rayon Sports n'Amavubi.
Avuga ko tariki ya 07 Mata 1994 aho yari atuye i Nyamirambo hafi ya Sitade yahoze yitwa Regional (PELE Stadium), iwe yatewe n'abasirikare 8 baje kumwica ariko bikarangira ibyo kumwica bibaye inzira ye yo kurokoka ndetse n'uwo bari kumwe n'abandi baturanyi bitewe n'izina rye mu ikipe ya Rayon Sports.
Agira ati' Binjiye aho nari ntuye icyo gihe, binjira bavuga nabi badutuka batubwira ko aritwe ngo twishe uwo bitaga Umubyeyi icyo gihe( Perezida Juvenal Habyarimana), njye n'umusore twabanaga witwa Athanase, tugerageza kubabwira ko ntaho duhuriye n'ibyo badushinjaga, tubabwira ko turi Abasiporutifu ariko nti babyumva, binjira mu nzu basakasaka baza kugwa ku mafoto(Alubumu) y'igihe nabaga ndi mu kibuga'.
Ati' Muri icyo gihe, ifoto yari imwe mu byashoboraga gutuma uhita utsindwa n'ibyo abagushakaga bifuzaga kugushinja. Ubwo bari baturyamishije hasi umwe muri abo basirikare yabonye mu mafoto yanjye kuko yari amafoto ya Rayon Sports, arayarebaaa! Ni uko arakebuka arandeba ati niko sha!, uri 'TOTO'( izina bamuhimbaga kuva afite imyaka 12 akunda kuba hafi ya Rayon Sports atoragura imipira) ndavuga nti Ndiwe. Ati nibyo!? Nti Yego! Ati, niba umbeshya ndakwica byihuse. Amaze kumva no kwemera ko ndi TOTO koko nahise mbona mu maso ye ko abaye undi muntu, ahita ambwira ngo haguruka, twicara ku ntebe mu nzu iwanjye dutangira kwiganirira iby'umupira'.
Aha kuri Sitade ya Ruyenzi, babanje gufata Umunota wo Kwibuka.
Murangwa, avuga ko ibyumweru bine mbere y'uko Jenoside yakorewe Abatutsi itangira, hari tariki ya 06 Werurwe 1994 ubwo Rayon Sports yari yakinnye umukino n'ikipe yo muri Sudani yitwaga AL HILAL bayitsinda 4 kuri kimwe, ari nabwo bwa mbere ngo ikipe yo mu Rwanda yari igeze kure mu mikino y'amatsinda y'igikombe cya Afurika.
Akomeza avuga ko uwo Musirikare mu bari baje kumwica yari yararebye uwo mupira, amaze kumenya ko ari TOTO, aho bari bicaye mu ntebe ibyo kumushinja ko ari mu bishe umubyeyi yahise abishyira ku ruhande batangira kwiganirira iby'uwo mukino.
Amubaza ati' Uribuka igitego Bili yatsinze, uribuka kanaka umupira yafashe gutya, uribukaâ¦.!. Icyo kintu mu by'ukuri cyakijije ubuzima bwanjye muri ako kanya n'ubwa mugenzi wanjye twari kumwe ndetse n'abaturanyi kuko twaje gusohoka dusanga babashyize hanze ari umudamu n'abana be, umugabo ntabwo yari ahari, mu by'ukuri iyo uwo musirikare ntaza kumubwira ko ari abantu nzi, ntabwo bari kuva aho ng'aho'.
Murangwa, avuga ko urwo ari rumwe mu ngero zigaragaza imbaraga za Siporo, ko rero uwo musirikare icyatumye amureka ari nta kindi uretse kuba bari bahuriye kuri Rayon Sports, umwe ari umukinnyi undi ari umufana wayo.
Akomeza avuga ko na nyuma y'aho Tariki 08 Mata 1994 yagiye mu rugo rwa bamwe mu bakinnyi bakinanaga barimo Munyurangabo Longin, Misiri Ndayambaje ashaka uko yihisha, aho ngo mu minsi yakurikiyeho bamukoreye ibintu bikomeye cyane atajya yibagirwa kuko bamukuye mu maboko y'Interahamwe inshuro zirenze imweâ¦
Ati' Ibyo byose nta kindi, ni uko ari abantu twari duhuriye mu ikipe y'umupira w'amaguru, twari twararenze kugira imyumvire y'abantu benshi bari bafite muri icyo gihe yo kumva ko uyu ni Umututsi, uyu ni Umupawa, uyu ni ikiâ¦.! Oya, twari Abasiporutifu. Iyo uri Umusiporutifu nyabyo nta kindi gishobora kubirenza ingufu'.
Eugene Murangwa, avuga ko na nyuma ubwo byari bikomeye aba bagenzi be bicaye bakajya inama yo kujya kuri umwe mu Nterahamwe yari izwi cyane yitwaga Mudahinyuka Jean Marie Vianney bakundaga kwita ZUZU!
Ati' Tujya kwa ZUZU ariko ari ukubura uko umuntu agira! Nageze kwa ZUZU ambonye ikintu cya mbere yavuze, yaravuze ati sha TOTO ngwino ndakubika nitumara gutsinda Inyenzi ejobundi tuzajye kwikinira Match(umukino) yacu muri KENYAâ¦, Tumaze gukuramo Al HILAL twagombaga kujya gukina muri KENYA'.
Bamwe mu bakanyujijeho mu Mavubi/FAPA.
Eugene Murangwa, avuga ko izo ari ingero nke muri nyinshi z'ingufu za Siporo, ko irenga ibyo abantu batekereza mu kibuga ahubwo ikabahuza, ikubaka urukundo rurenze gushaka intsinzi mu kibuga. Yasabye Abasiporutifu kutabona Siporo nk'ahantu bajya gusa ngo bakine bishimishe mu kibuga, batware ibikombe n'ibindi bihembo, Oya! Ahubwo ko ari ahantu bakwiye gukura ibirenze ibyo, bakubaka muri bo Ubumuntu. Yabasabye kandi gukoresha Siporo bagamije no guha agaciro Amateka. Munyaneza Théogène
Nkunganire Shoferi yamuritswe ku wa 25 Kamena 2025, ku bufatanye na Kaminuza y'u Rwanda, Ishami ry'Ubucuruzi n'Ubukungu (College of Business and Economics).
Muri ubu bwishingizi, abashoferi bazajya bizigama mu byiciro bine bitewe n'ubushobozi bwabo, aho icyiciro cya make ari 3000 Frw ku kwezi, mu gihe icya menshi ari ibihumbi 10 Frw ku kwezi.
Umuyobozi Mukuru wa Prime Life Insurance, Habarurema Innocent, yasobanuye ko ubu bwishingizi buje gukemura ikibazo abashoferi bari bafite cyo gutwara ibinyabiziga bifite ubwishingizi ariko bo ntabwo bagira.
Yavuze ko iyo umushoferi yakoraga impanuka, byasabaga ko yikora mu mufuka kugira ngo avuze nk'uwo yagonze by'impanuka cyangwa we ubwe yivuze, ibyatumaga impanuka isiga asubiye inyuma mu iterambere yari agezeho.
Yagize ati 'Hari igihe umuntu akora nk'impanuka akica umuntu, icyo gihe amategeko ateganya ko uwo mushoferi yishyura amafaranga mu isanduku ya Leta ahereye ku bihumbi 500 Frw. Iyo atayafite niho usanga yagurishije umurima we, inzu n'ibindi, ariko ubu bwishingizi buzajya buhita bumwishyurira.'
Igihe wagonze umuntu agapfa, ubu bwishingizi buzajya bukwishyurira bya bihumbi 500 Frw ushyira mu isanduku ya Leta.
Ni mu gihe uwishyura ibihumbi 10 Frw ku kwezi yitabye Imana, umuntu wo mu muryango wa hafi nk'uwo bashakanye cyangwa umwana ahabwa miliyoni 2,5 Frw.
Mu kumenyekanisha iyi serivisi, Prime Life Insurance yagiranye imikoranire na Kaminuza y'u Rwanda, Ishami ry'Ubucuruzi n'Ubukungu, maze iha imenyerezamwuga abanyeshuri 78 barangije muri iryo shami.
Uwayisaba Joseline uri mu bagiye guhabwa imirimo na Prime Life Insurance, yavuze ko aya ari amahirwe bagize kuko ubusanzwe abanyeshuri barangije kwiga bagorwa no kubona imirimo.
Umuyobozi Mukuru w'Ishami ry'Ubucuruzi n'Ubukungu muri iyi Kaminuza, Dr. Nkurunziza Joseph, yahamagariye ibindi bigo gukomeza kugirana ubufatanye na Kaminuza y'u Rwanda, baha amahirwe abanyeshuri barangije kwiga kuko baba barahawe ubumenyi bwose bakenera ku murimo.
Yagize ati 'Duhora twifuza ko twabona ibigo byinshi dukorana nabyo kugira ngo duhe abana bacu ubushobozi, bagendeye ku byo twabigishije ariko babone n'aho babikoresha.'
Ubu bwishingizi bwashyiriweho abamotari by'umwihariko kuko ari bo bagira ibyago byinshi byo gukora impanuka nyamara nta bushobozi buhagije bwo kwikura mu bibazo byose bizana n'impanuka.
Ushobora kwiyandikisha unyuze ku rubuga www.prime.rw cyangwa ku *177#
Umuyobozi Mukuru wa Prime Life Insurance, Habarurema Innocent, yasobanuye ko ubu bwishingizi buje gukemura ikibazo abashoferi bari bafite cyo gutwara ibinyabiziga bifite ubwishingizi ariko bo ntabwo bagira
Umuyobozi Mukuru w'Ishami ry'Ubucuruzi n'Ubukungu, Dr. Nkurunziza Joseph, yahamagariye ibindi bigo gukomeza kugirana ubufatanye na Kaminuza y'u Rwanda
Urugomero rwa Nyabarongo II ruzatanga amashanyarazi angana na megawatt 43,5 ndetse rufiteho 'dam' izafasha kubika amazi kugira ngo rujye rukora ingano y'amashanyarazi imwe mu gihe cyose kandi ayo mazi yifashishwe mu bikorwa byo kuhira.
Umuyobozi Mukuru wa EDCL, Felix Gakuba, ubwo yasobanuraga ibibazo byagaragaye muri raporo y'Umugenzuzi Mukuru w'Imari ya Leta yo mu 2024, ku wa 25 Kamena 2025, yabwiye Abadepite bagize Komisiyo ya PAC ko imirimo igeze kure.
Ati 'Icyo nabamenyesha ni uko ubu tumaze kugera kuri 50% y'imirimo irimo iri gukorwa, turizera ko uyu mwaka uzarangira tumaze kuzamukaho ikindi gice kinini.'
Gakuba yasobanuye ko 'Inzu yo kuzakoreramo (power house) yatangiye kuzamuka, irimo kubakwa, igeze ku igorofa rya mbere yubakwa. 'Dam' umusingi wayo wararangiye, ubu barimo gukora ibice byo hejuru bya 'Dam' na byo ni ibindi bizafata andi mezi atanu cyangwa atandatu kugira ngo ibe itangiye kujya hejuru, ariko bafate n'undi mwanya ko kugira ngo bongereho ibindi byiciro, bashyireho n'imihanda yo hejuru.'
Gakuba yashimangiye ko ibikoresho bizakoreshwa muri uru rugomero byakorewe mu Bushinwa kandi byarangije gukorwa, ubu biri mu nzira ku buryo mu gihe kiri imbere bizaba bitangiye gushyirwa mu nyubako.
Ati 'Umuyoboro w'amashanyarazi na wo ubu dufite abakozi ba rwiyemezamirimo batangiye kubaka, ibikoresho, ibyinshi ahanini bimaze gukorwa biri mu nzira biva mu Bushinwa aho byakorewe, abakozi bacu ndetse bagiye kubigenzura muri icyo gihe umugenzuzi w'Imari ya Leta yazaga ibi byose twari tutarabigeraho.'
Yanavuze ko hari 'icyizere ko uyu mushinga urimo kugenda neza kandi nubwo dukomeza kuwuba hafi kugira ngo turebe ko nta cyawusubiza inyuma, turumva nta mpungenge dufite ko umushinga wazasubira inyuma cyangwa ugakorwa nabi kuko tuwushyiramo imbaraga zose zikenewe.'
Urugomero rw'Amashanyarazi rwa Nyabarongo II, ruri kubakwa na Sosiyete yitwa Sino Hydro Corporation. Ruri kubakwa ku buso bwa hegitari 600 mu turere twa Rulindo na Gakenke mu Majyaruguru ndetse na Kamonyi mu Majyepfo.
Iyi sosiyete yagombaga kuba yamaze kubaka uru rugomero mu Ukuboza 2026 ariko igaragaza ko hari imbogamizi zatumye icyo gihe rutazaba rwuzuye, bigateganywa ko ruzuzura mu 2027/2028.
Umuyobozi Mukuru wa EDCL, Felix Gakuba, yavuze ko ibikoresho bizakora mu rugomero rwa Nyabarongo II biri mu nzira bigezwa mu Rwanda
Inzego zishinzwe gutunganya no gukwirakwiza amashanyarazi zisobanuye imbere ya PAC
EDCL yasobanuye ko urugomero rwa Nyabarongo II rugeze kuri 50%
Amakuru y'uko uyu muhanzi umaze kumenyekana mu ndirimbo zo guhimbaza Imana yambitse impeta uyu mukobwa nawe usanzwe ari umuririmbyi, yamenyekanye kuri uyu wa Gatatu tariki 25 Kamena 2025.
Mu butumwa bugufi Chryso Ndasingwa yanditse nyuma yo kwambika impeta uyu mukobwa, yagize ati 'Naranyuzwe kandi maze gufata icyemezo cyo kumukunda ubuziraherezo.'
Hari hashize iminsi mike inshuti n'abavandimwe ba Gatete Sharon bitabiriye ibirori byo kumufatira irembo, ndetse icyo gihe, IGIHE yamenye ko uyu mukobwa ari mu myiteguro yo kurushinga na Chryso Ndasingwa.
Amakuru avuga ko aba bombi bateganya gukora ubukwe mu Ugushyingo 2025.
Gatete usanzwe ari umuhanzi mu ndirimbo zo kuramya no guhimbaza Imana na Ndasingwa bari banaherutse guhurira mu ndirimbo zirimo 'Yanyishyuriye' na 'Wera wera wera'.
Uyu mukobwa ukundirwa ijwi rye ryiza, azwi mu ndirimbo zirimo 'Inkuru nziza' n'izindi nyinshi zatumye yigarurira imitima y'abakunzi b'umuziki wo kuramya no guhimbaza Imana.
Qatar Airways izajya ikora ingendo enye mu cyumweru iva cyangwa ijya i Doha muri Qatar, binatume abagenzi bava mu Rwanda babasha kugera mu byerekezo bitandukanye by'Isi cyane ko Qatar Airways igera henshi ku Isi.
Umuyobozi wa Qatar Airways mu Karere, Yasser Mohamed Ali, yatangaje ko gusubukura izi ngendo bigamije gukorana na RwandAir mu gihe hitegurwa kwakira ikibuga gishya cy'indege mu 2028.
Kuva cyangwa kujya i Doha udahagaze bizorohera abavuye mu Burasirazuba bwo Hagati gusura u Rwanda no gukora ibikorwa by'ubucuruzi, kimwe n'abashaka kwerekeza mu bindi bice by'Isi babone amahirwe yo kugenda biboroheye, cyane ko Doha ari igicumbi cy'ingendo zerekeza mu bindi byerekezo byinshi by'Isi.
Abagenzi baturutse muri Amerika y'Amajyaruguru, Aziya n'i Burayi bashobora kunyura i Doha bakagera mu Rwanda mu buryo bworoshye.
Qatar Airways imaze iminsi ishyize imbaraga mu kwagura ingendo mu bihugu bya Afurika, ndetse gusubizaho izerekeza mu Rwanda bikubiye muri gahunda yayo y'igihe kirekire yo kwibanda ku kunoza ingendo muri Afurika.
Umuyobozi wa RwandAir, Yvonne Makolo (ibumoso) ari kumwe n'abandi bayobozi barimo Umuyobozi Mukuru wa Sosiyete ishinzwe gutwara abantu n’ibintu mu ndege (ATL), Jules Ndanga (wa kabiri iburyo) bari bitabiriye igikorwa cyo kongera guha ikaze Qatar Airways
Hari hashize imyaka itatu Qatar Airways idakorera ingendo mu Rwanda
Witezweho kandi gutanga umusanzu ukomeye mu gufasha abaturage batuye ahadasanzwe hagera imihanda, kujya ku kazi no mu zindi serivisi z'ibanze.
Mu cyiciro cya mbere cy'uyu mushinga hazubakwa imihanda y'ibyerekezo bibiri, umwe uva muri gare ya Nyabugogo ugera mu Mujyi wa Kigali rwagati, n'undi uva kuri Kigali Convention Centre ugera i Remera, ahafatwa nk'igicumbi cya Siporo mu bice bya Stade Amahoro, BK Arena na Zaria Court.
Biteganyijwe ko imirimo yo kubaka iki cyiciro cya mbere izatangira mu mpera za 2026 ikarangira mu 2028. Mu gihe izaba irangiye izi modoka nto zitezweho gutwara abagenzi barenga ibihumbi 50 buri munsi, mu rugendo ruzajya rumara iminota 15.
Mu gihe hazaba hamaze gukorwa inyigo, byitezwe ko uyu mushinga uzakurura abashoramari Mpuzamahanga.
Mu gukora igerageza ry'ikoreshwa ry'izi modoka nto mu Rwanda, hazareberwa ku yindi mishinga isa n'iyi irimo uwo mu Mujyi wa La Paz muri Bolivia ndetse no muri Singapore.
Mu bo uyu mushinga witezweho kugirira akamaro cyane harimo abafite ubumuga batoroherwa n'ingendo, abagore n'abakobwa binyuze mu kubaha akazi.
Umuyobozi Mukuru wa Banki Nyafurika Itsura Amajyambere, Akinwumi Adesina yavuze ko 'uyu mushinga uzana impinduka uhuye neza n'icyerekezo cya banki cy'iterambere rirambye, ibikorwa by'uburyo bw'ingendo burengera ibidukikije, ndetse na gahunda ya banki y'imyaka 10 izibanda cyane ku mijyi n'ubufatanye mu bikorwaremezo birengera ibidukikije muri Afurika.'
Yakomeje avuga ko 'binyuze mu gutera inkunga gahunda y'u Rwanda y'imodoka nto zigendera ku migozi, turi gushora imari mu bwikorezi butandiza ikirere, bidaheza imijyi yo hirya no hino muri Afurika ishobora kwigiraho.'
Utu tumodoka tugize umugambi mugari w'Umujyi wa Kigali uzwi nka 'Generation II', uzahindura isura y'ingendo mu Mujyi wa Kigali cyane cyane ingendo rusange, binyuze mu kwinjiza ikoranabuhanga mu rwego rw'ubwikorezi bw'abantu n'ibintu, ku buryo nk'umugenzi uri ku cyapa ategereje imodoka, ashobora kumenya igihe imugereraho, imyanya iza ifite, amasaha iri bumare mu rugendo n'ibindi nk'ibyo.
Izi modoka nto zigendera ku migozi ni umushinga uri kwaguka ku rwego rw'Isi, kuko uru rwego rwari rufite agaciro ka miliyari zirenga 4$ mu mwaka wa 2020, ariko rukazaba rufite agaciro ka miliyari zirenga 7$ mu mwaka wa 2026.
Uretse gufasha abanyamujyi koroherwa no gukora ingendo, byitezwe ko utu tumodoka tuzafasha mu kuzamura urwego rw'ubukerarugendo, kuko tuzarema ubundi bwoko bw'ubukerarugendo butari bumenyerewe mu Rwanda, buzajya bwereka abantu ubwiza bw'imisozi n'ibibaya by'u Rwanda bari mu kirere. Ubu bwoko bw'ubukerarugendo buteye imbere cyane mu bihugu nk'u Busuwisi na Singapore.
U Rwanda rwemerewe arenga miliyoni 720 Frw azakoreshwa mu mushinga w'imodoka nto zigendera ku migozi
Kuri uyu wa 25 Kamena 2025, uruhande rwa Karasira rwatangiranye inzitinzi ruvuga ko adakwiye kuburana kuri ibi byaha byo kudasobanura umutungo we n'iyezandonke kuko atigeze abibazwaho mu ibazwa ry'ibanze.
Urukiko rwahise rwibutsa ko ku wa 3 Kamena 2021, Karasira yabajijwe n'ubugenzacyaha iby'amafaranga atunze, bityo rukaba rwumva atari ubwa mbere yaba abibajijwe.
Ubushinjacyaha nabwo bwasabye ijambo buvuga ko ibyo kuba dosiye yaratangiye hatarimo icyaha cy'iyezandonke bidakwiye gutuma urubanza rutinda, bwibutsa ko bufite uburenganzira bwo kuvugurura ikirego.
Karasira yahise atangira guhatwa ibibazo, asabwa gusobanura inkomoko y'amafaranga yari afite kuri konti zitandukanye muri banki zo mu Rwanda no hanze yarwo, ndetse no kuri konti ya MoMo. Ayo mafaranga arimo Amafaranga y'u Rwanda, Amadolari ya Amerika n'Amayero.
Mu kwiregura, Karasira yavuze ko ubushinjacyaha bwivuguruza kuko bumubaza inkomoko y'amafaranga ye kandi hari n'aho bwo bwivugira ko yayakuye mu biganiro byo kuri YouTube yakoraga.
Ati 'Nemera ko hari amafaranga yavuye mu biganiro binyuranye nakoze na mbere hose kuko nahembwaga na Google ya Irlande ndetse mbifitiye ibimenyetso, nerekanye ko akomoka ku kwamamaza.'
Yakomeje ati “Kuva mu Ukwakira 2019 nibwo natangiye guhembwa. Shene yanjye ya YouTube ifite abayikurikira barenga ibihumbi 60 na video 244, ndetse zanarebwe n'abasaga miliyoni umunani.”
Ku bijyanye n'amafaranga asaga miliyoni 3 Frw yasanganywe mu rugo, Karasira yavuze ko yari yarayabikuje kuri banki akayashyira mu rugo byo kuyiyegereza kubera ko ibyo bihe hari icyorezo cya Covid-19.
Yakomeje avuga ko hari n'akomoka ku nzu ebyiri yasigiwe n'ababyeyi be, imwe ikodeshwa ibihumbi 300 Frw n'indi y'ibihumbi 50 Frw ndetse n'imirima yasigiwe yavamo amafaranga.
Ati 'Papa umbyara yari agoronome na mama agakora mu isanduku y'ubwiteganyirize, aba bose bari abakozi ba Leta bahembwa, baranteganyirije njye na murumuna wanjye.'
Ati “Jyewe nabayeho nzi ko amafaranga nakira nkayatangira ibisobanuro ari ayo mpawe ngiye mu butumwa bw'akazi nkikorera Leta, ibi byo gusobanura inoti yose nabonye, sinari nzi ko bizongera kumbaho.”
Avuga ku nkomoko ya miliyoni 11 Frw yasanzwe kuri MoMo ye, Karasira yasobanuye ko yaje avuye kuri World Remit aturutse ku mugabo w'umuvugabutumwa witwa Mutabaruka Peter kuko kuva muri Kanama 2020 akirukanwa mu kazi, ngo hari abantu bamugiriye impuhwe bakamukusanyiriza ubufasha binyuze muri 'GoFund Me'.
Icyo gihe ngo bamuremeye umushahara w'ibihumbi 950 Frw buri kwezi kugira ngo ashobora kubaho no kuvuza murumuna we urwaye.
Ni igikorwa cyabereye ku Murenge wa Kanyinya ku wa 24 Kamena 2025 cyitabirwa n'abayobozi ba Kigali Serena Hotel, ubuyobozi bw'inzego z'ibanze n'abaturage.
Umuyobozi Mukuru wungirije wa Kigali Serena Hotel, Herman Mwasaghua yavuze ko nk'ikigo cy'ubucuruzi bafite n'inshingano zo kwita ku bagize umuryango mugari mu bikorwa bibateza imbere by'umwihariko abarokotse Jenoside n'abayihagaritse.
Ati 'Uyu munsi twatanze inka umunani dushaka gufasha abarokotse Jenoside mu mibereho yabo mu bushobozi dufite. Twazirikanye kandi ababohoye igihugu bakarwana kugira ngo uyu munsi tubashe kuba duhagaze hano. Twumva tubafiteho izo nshingano ndetse tuzakomeza gutanga uwo musanzu kandi twishimira kuba dukorera mu Rwanda nk'ahantu horohereza ishoramari.'
Umuyobozi Nshingwabikorwa w'Akarere ka Nyarugenge, Ingangare Alexis yashimiye Kigali Serena Hotel uburyo yagabiye abaturage inka kandi bakaba bazitezeho kugira uruhare mu mibereho myiza y'abazihawe.
Ati 'Ndashimira cyane Serena Hotel uburyo yatugabiye inka nyinshi. Turabizeza ko izi nka baduhaye zizadufasha kwiteza imbere, duhinge, tweze abana bagire imirire myiza. Uguhaye inka mu muco Nyarwanda aba aguhaye byose.'
Ingangare kandi yaboneyeho gushimira abagize uruhare mu kubohora igihugu ari na yo mpamvu batekerejweho mu kugabirwa inka mu rwego rwo kubitaho ndetse asaba buri wese worojwe gufata neza izo nka bakazabasha koroza abandi.
Twahirwa Innocent wiciwe abana batatu muri Jenoside yakorewe Abatutsi, yavuze ko Leta yari yagerageje kumwitaho uko ishoboye ariko ko ari ubwa mbere yongeye korora nyuma ya Jenoside.
Ati 'Ngeze mu zabukuru ubu ngiye kubona amata azantunga mu gihe nkiriho. Sinkishoboye guhinga ariko kuva mbonye inka nzashaka umukozi ajye ahinga kuko ifumbire ibonetse. Nzajya mbasha kubona mituweli nkomeze kwiteza imbere.'
Munyaneza Alfred uri mu basezerewe mu ngabo yavuze ko muri Jenoside yakorewe Abatutsi inka ze baziriye zirashira ku buryo atari yarongeye korora kuva icyo gihe.
Ati 'Mu 1994 inka zanjye baraziriye barazimara, n'aho mviriye mu gisirikare kongera kwiyubaka ngo ngure inka ndabigerageza birananira. Ndashimira Serena Hotel yatumye nongera gutunga inka.'
Yakomeje ati 'Amata nayaguriraga abana litiro imwe kuri 600 Frw ariko ubu bagiye kujya bayabona kandi n'ifumbire yo guhingisha ubu irabonetse.'
Inka umunani zorojwe abaturage inyinshi muri zo zirahaka ku buryo koroza abandi bitazatinda.
Serena Hotel isanzwe ikora ibikorwa bitandukanye byo kuremera abacitse ku icumu rya Jenoside yakorewe Abatutsi n'abasezerewe mu ngabo.
Muri ibyo bikorwa imaze koroza imiryango irenga 36 aho nko mu mwaka ushize na bwo yoroje inka umunani abagore bagize uruhare mu kubohora igihugu.
Ni amafaranga biteganyijwe ko miliyari 4.105,2 Frw azakomoka imbere mu gihugu harimo miliyari 3.628 Frw akomoka ku misoro na miliyari 477,2 azava mu bindi bitari imisoro.
Hari kandi andi mafaranga ava mu bindi bitari imisoro arimo ajyanye n'inkunga z'amahanga angana na miliyari 585,2 Frw , inguzanyo z'imbere mu gihugu azagera kuri miliyari 190,3 Frw naho akomoka ku nguzanyo z'amahanga azagera kuri miliyari 2151,9 Frw.
Muri rusange amafaranga azava imbere mu gihugu wongeyeho inguzanyo igihugu kizishyura afite uruhare rugera kuri 91,7% by'ingengo y'imari y'umwaka wa 2025/2026 bishimangira ukwihaza kw'igihugu mu ngengo y'imari yacyo.
Ku bijyanye n'uko amafaranga amafaranga ateganyijwe gukoreshwa, agera kuri miliyari 4.352,9 Frw azakoreshwa mu ngengo y'imari isanzwe naho miliyari 2679,6 Frw azakoreshwa mu mishinga y'iterambere no mu ishoramari rya Leta.
Mu bijyanye n'uburyo ingengo y'imari izakoreshwa muri uyu mwaka wa 2025/2026, yasaranganyijwe hashingiwe ku nkingi eshatu za Gahunda ya Kabiri ya Guverinoma yo Kwihutisha Iterambere NST2.
Inkingi yo kwihutisha ubukungu byagenewe 4.417,2 Frw bingana na 62.8% by'ingengo y'imari yose y'umwaka wa 2025/2026, iy'imiyoborere myiza yagenewe miliyari 1.088,4 Frw bingana na 15.5%, mu gihe guteza imbere imibereho myiza byagenewe miliyari 1.526,9 Frw bingana na 21.7%.
Ku wa 18 Kamena 2025, ubwo Komisiyo y'ingengo y'imari n'umutungo bya Leta, yatangiraga gusuzuma umushinga w'itegeko rigena ingengo y'imari, Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y'Imari n'Igenamigambi, Kabera Godefrey, yatangaje ko kuba u Rwanda rugeze ku kigero cya 91,7% rwihaza mu ngengo y'imari ari intambwe ishimishije.
Ati “N'inguzanyo kugira ngo uzibone ni uko igihugu kiba cyagaragaje ko gifite ubushobozi bwo kuba cyazishyura. Icyo bivuze rero ni uko tugomba kwishimira intambwe yatewe ariko turacyafite urugendo rurerure mu iterambere. Turacyafite byinshi twifuza kugeraho bisaba ko dukomeza kongera imbaraga mu gukusanya amikoro.”
Perezida wa Komisiyo y'Ingengo y'Imari n'Umutungo bya Leta mu Nteko Ishinga Amategeko Umutwe w'Abadepite, Uwamariya Odette, yagaragaje ko bimwe mu bitaritaweho muri iyi ngengo y'imari bizakomeza kwitabwaho no ku gihe cyo kuyivugurura cyangwa mu gihe giciriritse.
Biteganyijwe ko ubukungu bw'u Rwanda buzazamuka ku rugero rwa 7,1% mu 2025, bukazazamuka ku rugero rwa 7,5% mu 2026 na 7,4% mu 2027.
Perezida wa Komisiyo y'Ingengo y'Imari n'Umutungo bya Leta mu Nteko Ishinga Amategeko Umutwe w'Abadepite, Uwamariya Odette, yagaragaje ko bimwe mu bitaritaweho muri iyi ngengo y'imari bizakomeza kwitabwaho no ku gihe cyo kuyivugurura
Hagaragajwe ko u Rwanda rukomeje kugenda rwihaza mu ngengo y’imari
Abadepite bashimye uko u Rwanda rukomeje gutera imbere
Visi Perezida w’Umutwe w’Abadepite, Sheikh Mussa Fazil Harerimana
Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y'Imari n'Igenamigambi, Kabera Godefrey, aheruka gutangaza ko kuba u Rwanda rugeze ku kigero cya 91,7% rwihaza mu ngengo y'imari ari intambwe ishimishije
Perezida w’Umutwe w’Abadepite, Kazarwa Gerturde, ni we wayoboye igikorwa cyo kwemeza itegeko rigena ingengo y’imari
Inteko yemeje ko u Rwanda ruzakoresha ingengo y'imari ya miliyari 7.032,5 Frw mu 2025/2026