Author: webrwanda

  • Tokyo 2020: Yaterewe ivi numutoza we nyuma y… – #rwanda #RwOT

    Lucas Guillermo Saucedo usanzwe ari umutoza wa Maria Belen, yakoze agashya mu mikino Olempike y'uyu mwaka, nyuma y’uko umukinnyi atoza abuze amahirwe yo kwegukana umudali wa mbere muri iyi mikino, mu kumuhoza amarira ahita amuterera ivi amusaba ko yamubera umugore, nawe arabyemera avuga 'Yego' akamwemwe kagaruka mu maso he.

    Lucas na Maria bamaze imyaka 17 bakundana, n'ubwo yari umutoza we mu mukino wa Facing. Ubwo Maria Belen w'imyaka 36, yari mu kiganiro n'abanyamakuru nyuma y'umukino yari amaze gutsindwa n'Umunya-Hongria Anna Marton kuri 15-12, umutoza we, Lucas Guillermo, yahise ahagera, amwereka urupapuro rwandikishijeho ikaramu n'intoki mu rurimi rwa Espagne, agira ati 'Wakwemera kumbera umugore?'

    Mu mashusho yasakaye ku mbuga nkoranyambaga, agaragaza Maria Belen ahindukira, akareba ubwo butumwa, agasakuza mbere yo kwemera ubusabe bwa Lucas wari wapfukamye ubwo yabimusabaga. Bombi bahise bahoberana ndetse bagasomana.

    Nyuma y'iki gikorwa, Maria yagize ati'Abanyamakuru bambwiye ngo mpindukire, kandi yari afite ibaruwa. Nahise nibagirwa buri kimwe. Nikanze nti 'Mana yanjye'.

    'Turishimye. Turi inshuti zibanye neza. Birumvikana, hari igihe dushwana, ariko turishimirana. Turakundana cyane kandi turashaka kumara ubuzima bwacu hamwe'.

    Lucas wasabye umukunzi we bamaranye imyaka 17 bakundana kuzamubera umugore, yagize ati 'Ndamukunda, ubwo yatsindwaga, yababaye cyane, numvaga ko kumusaba ko twabana byahindura imitekerereze ye. Nahise nandika ku rupapuro ako kanya. Iyo atsinda, oya, nari kuzategereza ikindi gihe'.

    Iyi ni inshuro ya gatatu Maria yitabira imikino Olempike, nyuma yo kwitabira iyabereye Londres mu 2012 na Rio mu 2016. Mu 2014 yegukanye umudali wa zahabu muri irushanwa ryari ryahuje imigabane yombi ya Amerika.

    Maria yatsinzwe na Anna ukomoka muri Hongria

    Ubwo Maria yari mu kiganiro n’itangazamakuri yatunguwe n’umukunzi we Lucas

    Ubwo Maria yahindukiraga areba ibyanditse ku rupapuro rwanditswe n’umukunzi we agahita asakuza

    Lucas na Maria bamaranye imyaka 17 bakundana

    Yari inshuro ya gatatu Maria yitabiriye imikino Olempike

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/108023/tokyo-2020-yaterewe-ivi-numutoza-we-nyuma-yo-kunanirwa-kwegukana-umudali-wa-zahabu-amafoto-108023.html

  • Niyo ndirimbo nakoze ndarira! Ayoo Rash avuga… – #rwanda #RwOT

    KANDA HANO WUMVE PLEASE ME INDIRIMBO YA JUNO KIZIGENZA

    Indirimbo Please Me yavugishije abantu batandukanye bitewe n'integuza y'ifoto uyu muhanzi yabanje gushyira hanze ateguza abantu iyi ndirimbo ye ariko uburyo abantu bayakiriye bwari butandukanye bitewe n'uko yari ahetse umukobwa kuri moto wari wambaye utwenda tw'imbere gusa.

    Uyu mukobwa agaragara muri iyi ndirimbo ndetse mu buryo bw'imibyinire budasanzwe bwatunguye abantu batandukanye ariko abamaze kuyireba bari kuyirahira bitewe n'uko indirimbo ubwayo yamaze kubanyura bakandika babyerekana mu bitekerezo.

    Iyi ndirimbo Please Me imara iminota ibiri n'amasegonda 58 ndetse ni imwe mu ndirimbo wumva ariko kurangira kwayo ukaba utabishaka bitewe n'umudiho wayo watunganyijwe n'umuproducer ugezweho muri iyi minsi witwa Ayoo Rash.

    Integuza y’iyi ndirimbo yabanje kuvugisha abatari bake

    Mu kiganiro n'uyu musore Ayoo Rash watungayije iyi ndirimbo, ikimara gusohoka yabwiye INYARWANDA ko abantu bakwiye kwitega ibikorwa bye cyane ko ubu bigomba kwivugira, anahishyura ko iyi ndirimbo akimara kuyikora, yayumvaga yumvaga akarira.

    Yagize ati ''Ikintu navuga kuri iyi ndirimbo ni uko ari nziza cyane niyo ndirimbo nakoze muri studio Juno amaze gutaha ndi kuyumva ngenyine ndarira kubera urwego iriho. Nanjye ubwanjye ni indirimbo nakunze, ni indirimbo nacuranze igihe kinini nyuma yo kuyikora, rero ikintu nasaba abanyarwanda ni uko bajya kuri youtube bakayireba bakayisangiza abandi ikagera ku isi yose.

    KANDA HANO UREBE INDIRIMBO PLEASE ME YA JUNO KIZIGENZA

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/108022/niyo-ndirimbo-nakoze-ndarira-rash-avuga-kuri-please-me-ya-juno-kizigenza-igaragaramo-umuko-108022.html

  • Yakuyemo n’isutiye – Indirimbo ya Juno Kizingeza irimo umukobwa wambaye ‘G- String’ yatangiye kuvugisha benshi(AMAFOTO) #rwanda #RwOT

    Nyuma y’iminsi ateguje abantu ni Indirimbo ye nshya ‘Please me’ cyangwa ‘Nshimisha’, Juno Kizingeza yasohoye amashusho yayo aho atavuzweho rumwe bitewe n’umukobwa urimo.

    Ni indirimbo yavugushije benshi mbere y’uko isohoka bitewe n’ifoto yifashishijwe mu guteguza abantu iyi ndirimbo.

    Ni ifoto ya Juno Kizingeza ahetse umukobwa wambaye ikariso, abantu basabye Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y’Umuco n’Urubyiruko kugira icyo avuga kuri iyo ifoto, aho Bamporiki yavuze ko Imico iturana n’ingeso ariko na none kuba yaratannye nta gikuba cyacitse ndetse ko abantu bazakomeza kubacyaha.

    Iyi ndirimbo ikaba yasohotse, iba ivuga ku musore wanyuzwe n’urukundo yahawe n’umukunzi we ku buryo atakibasha kumuca inyuma kubera uburyo amushimisha mu rukundo by’umwihariko mu buriri.

    Muri aya mashusho haba harimo umukobwa wambaye ikariso yo mu bwoko bwa G – String n’isutiye, iyi ndirimbo ijya kurangira uyu mukobwa aba ari imbere ya Juno Kizingeza agahita akuramo iyi sutiye akajugunya.

    Ni indirimbo igisohoka yatangiye guteza impaka hirya no hindo ku mbuga nkoranyambaga, bamwe bamushima abandi bavuga ko yarengereye.

    Yatangiye kuvugisha benshi itaranasohoka

    Yakuyemo n’isutiye ye

    Source : http://isimbi.rw/imyidagaduro/article/yakuyemo-n-isutiye-indirimbo-ya-juno-kizingeza-irimo-umukobwa-wambaye-g-string-yatangiye-kuvugisha-benshi-amafoto

  • Mutsinzi Ange Jimmy yerekeje ku mugabane w’u Burayi(AMAFOTO) #rwanda #RwOT

    Myugariro w’Umunyarwanda ukina mu mutima w’ubwugarizi wari usoje amasezerano mu ikipe ya APR FC, Mutsinzi Ange Jimmy yerekeje mu gihugu cy’u Bubiligi mu igeragezwa mu ikipe ya Oud — Heverlee Leuven.

    Ku mugoroba wo kuri uyu wa Kabiri tariki ya 27 Nyakanga 2021, nibwo uyu mukinnyi yerekeje muri iki gihugu mu igeragezwa ry’ibyumweru 2.

    Akaba agiye gukora igeragezwa nyuma y’imyaka 2 yari amaze muri APR FC, yari asoje amasezerano ye ariko akaba atari mu bakinnyi bongerewe amasezerano cyangwa ngo batangazwe mu bakinnyi barekuwe bagomba kujya gushakira amahirwe ahandi.

    Oud — Heverlee Leuven ikina mu cyiciro cya mbere mu Bubiligi yashinzwe muri 2002, yambara amabara y’icyatsi n’umweru iyo ikinira mu rugo, ikambara ubururu n’umutuku mu gihe ikinira hanze, ibarizwa mu mugi wa Leuven.

    Ku kibuga mpuzamahanga cya Kigali i Kanombe akaba yaherekejwe na Nshuti Innocent bakinanaga muri APR FC, mushiki we Liliane na Mupenzi Eto ushinzwe isoko ry’abakinnyi muri APR FC.

    Mutsinzi Ange Jimmy, asanzwe ari umukinnyi w’ikipe y’igihugu Amavubi, yakiniye ikipe ya AS Muhanga mu mwaka w’imikino wa 2015-2016, ayivamo ajya muri Rayon Sports yakiniye imyaka 3 kuva 2016 kugeza 2019, yayivuyemo ajya muri APR FC yari amazemo imyaka 2.

    Mu myaka 5 amaze mu cyiciro cya mbere amaze gutwara ibikombe bya shampiyona 4 harimo 2 yatwaranye n’ikipe ya Rayon Sports(2016-2017 na 2018-2019) ndetse na 2 amaze gutwarana na APR FC(2019-2020 na 2020-21).

    Mutsinzi Ange yerekeje mu Bubiligi mu igeragezwa

    Ange ku kibuga cy’indege

    Nshuti Innocent na we yari ahari mubaherekeje Ange

    Ange na mushiki we wari wamuherekeje

    Source : http://isimbi.rw/siporo/article/mutsinzi-ange-jimmy-yerekeje-ku-mugabane-w-u-burayi-amafoto

  • Tokyo 2020: Afatwa nkintwari! Flora Duffy ya… – #rwanda #RwOT

    Uyu mugore w’imyaka 33, witabiriye iyi mikino ku nshuro ya kane, yasize abandi bagore 56 akoresheje 1h55’36” aza imbere ho umunota umwe y’Umwongerezakazi Georgia Taylor n’Umunyamerikakazi Katie Zaferes.

    Triathlon ni urukomatane rw’imikino yo gusiganwa ku igare, koga no kwiruka ku maguru intera zitandukanye.

    Bermuda yari isanganywe umuhigo w’igihugu gito, cyatsindiye umudali wa bronze mu mikino Olempike (w’umwanya wa gatatu) wegukanywe n’umukinnyi w’iteramakofe Clarence Hill mu 1976.

    Ubu begukanye umudali wa mbere wa zahabu.

    Bermuda ni akarere ka kure k’u Bwongereza gafite ubwigenge bugereranyije, igizwe n’ibirwa byinshi aho iri mu nyanja ya Atlantika.

    Nyuma y'intsinzi Duffy yagize ati: “Ndibaza ko Bermuda yose ubu yishimye cyane. Ibyo ni umwihariko kuri njye, kuko ibi byari inzozi zanjye. Ariko nari mbizi ko ari binini kunduta”.

    Duffy wanze guhagararira u Bwongereza kuva ataragira imyaka 20, asanzwe ari mu bitabo by’amateka kuko yabaye umugore wa mbere wo muri Bermuda wabaye uwa mbere muri Commonwealth Games mu 2018.

    Yongeyeho ati: “Binteye ishema kuba uwa mbere uhaye Bermuda umudari wa zahabu, umugore wa mbere utwaye umudari, nizeye ko biha icyizere ab’iwacu ko ibi bishoboka”.

    Mu kumva neza intsinzi ya Duffy, 51Km za triathlon ubwazo ni ndende kurusha kuva ku mpera imwe kugera ku yindi ya Bermuda (40Km). Iki gihugu gifite ubuso bwa 53.2 km2 gusa.

    Imvura ya nijoro i Tokyo yakerereje gutangira kw’isiganwa ryabo ho iminota 15 ariko ritangiye Duffy yagiye imbere bamaze kuzenguruka rimwe ntiyongera kureba inyuma.

    Inseko nini cyane yahise ihinduka amarira y’ibyishimo ubwo yari yambutse umurongo wo kurangiza ari kumva neza ibyo amaze gukora.

    Ati: “Muri kilometero imwe ya nyuma, nagerageje gukomeza ingufu zanjye no kutareka ibitekerezo byanjye bijya ku biri kuba kandi bitaraba.

    “Nabonye umugabo wanjye, niwe mutoza wanjye, iruhande rw’umuhanda, muha inseko ntoya gusa.

    “Kuva aho nabaye nkureka imbamutima ziraza ariko n’ubu mu kuri sinibaza ko ziraza neza, kereka nyuma y’iminsi micye uhereye ubu”.

    Duffy yakoreye amateka akomeye igihugu cya Bermuda

    Umukino wa Triatron ni urukomatane rw’imikino itatu itandukanye

    Ni bwo bwa mbere Bermuda yegukanye umudali wa zahabu mu mikino Olempike

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/108026/tokyo-2020-afatwa-nkintwari-flora-duffy-yahesheje-umudali-wamateka-igihugu-cya-bermuda-108026.html

  • Polisi y’u Rwanda na Malawi zasinye amasezerano yo guhererekanya abanyabyaha – #rwanda #RwOT

    Ku ruhande rw’u Rwanda, aya masezerano yashyizweho umukono n’Umuyobozi wa Polisi y’Igihugu, IGP Dan Munyuza, uri mu ruzindiko rw’icyumweru muri Malawi, aho yatumiwe na IG George Kainja, Umuyobozi wa Polisi ya Malawi, ari na we wasinye aya masezerano ahagarariye igihugu cye.

    Aya masezerano asinywe nyuma y’uruzindiko rwa IG Kainja waherukaga mu Rwanda muri Kamena, mu gihe umubano w’inzego zombi wafashe indi ntera muri Werurwe 2019, ubwo hasinywaga amasezerano y’imikoranire (MoU).

    IGP Munyuza yavuze ko ubufatanye hagati y’inzego zombi ari ingenzi mu guhashya ibyaha bigenda bihindura isura, bikanakorwa mu buryo bwagutse ku rwego mpuzamahanga.

    Yagize ati “Muri Werurwe 2019, twagiranye ibiganiro i Lilongwe ari na byo byavuyemo isinywa ry’amasezerano y’ubufatanye yatumye dushyiraho uburyo bw’imikoranire mu myitozo, ibikorwa byo guhiga no guhererekanya abanyabyaha, kurwanya iterabwoba ndetse no kurwanya ibyaha bikozwe hifashishijwe ikoranabuhanga.”

    IGP Munyuza kandi yasobanuye ko isinywa ry’aya masezerano risobanuye ko ‘nta muntu ushobora gukorera icyaha mu Rwanda ngo abone ubuhungiro muri Malawi, kimwe n’uko nta wagikorera muri Malawi ngo abone ubuhingiro mu Rwanda’.

    Ikibazo cy’Abanyarwanda batuye muri Malawi cyaganiriweho

    Malawi ni kimwe mu bihugu bicumbikiye umubare munini w’Abanyarwanda bari mu buhungiro, bamwe bakaba barahunze uruhare bagize muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu gihe abandi bahungiyeyo kubera izindi mpamvu bavuga ko ari iz’umutekano.

    Umuyobozi wa Polisi y’u Rwanda yasobanuye ko nta mpamvu n’imwe yagatumye Umunyarwanda yifuza guhungira muri Malawi kuko u Rwanda ari igihugu gitekanye.

    Yagize ati “Nta mpamvu yo kuba Umunyarwanda yashaka ubuhunzi muri Malawi, u Rwanda rufite amahoro kandi ruratekanye. Buri wese [wahunze] wifuza gutaha ahawe ikaze ndetse n’abifuza kuguma muri Malawi bakahakorera ubucuruzi barabyemerewe.”

    Ku ruhande rw’Umuyobozi wa Polisi ya Malawi, IG Kainja, yavuze ko ibihugu byombi bifite inyungu mu bufatanye bugamije kuburizamo ibyaha, yaba ibibera imbere mu gihugu kimwe cyangwa ibyaha ndengamupaka.

    Ati “Twarebeye hamwe uburyo twafatanya mu kurwanya ibyaha ndetse no gusangira amakuru y’ubutasi mu kurwanya iterabwoba nk’uko bimeze muri Mozambique. Twongereye kandi ubufatanye mu bijyanye n’imyitozo y’Abapolisi.”

    Uyu muyobozi yahishuye ko mu biganiro hagati y’impande zombi, ikibazo cy’Abanyarwanda batuye muri Malawi cyaganiriweho, gusa yirinda gutangaza ingingo zaganiriweho, icyakora avuga ko ubwo aheruka mu Rwanda muri Kamena, yasanze “u Rwanda ari igihugu gitekanye cyane.”

    IG Dan Munyuza yaboneyeho gutumira Polisi ya Malawi mu myitozo y’Abapolisi iteganyijwe mu Rwanda mu cyumweru gitaha, avuga ko Leta y’u Rwanda izishyura ikiguzi cyose kizakoreshwa n’Abapolisi bavuye muri Malawi.

    Umuyobozi wa Polisi y’u Rwanda, IG Dan Munyuza ari muri Malawi ku butumire bwa mugenzi we wa Malawi, IG George Kainja

  • Iby’abangavu baterwa inda, abahungu basambanywa na gatanya mu muryango: Ikiganiro na Minisitiri Bayisenge – #rwanda #RwOT

    Imibare y’igenzura ku Mibereho y’Abaturage ya 2020 igaragaza ko abana batewe inda bakiri bato ari 19.701, mu gihe Urwego rw’Igihugu rw’Ubugenzacyaha, RIB, rugaragaza ko mu bantu bose bafatwa ku ngufu 2% baba ari abahungu. Ni ibintu biteye inkeke ndetse bigereranywa n’ishyano ryagwiriye umuryango Nyarwanda kuko uko imyaka igenda ihita ubukana bw’ibi bibazo bugenda bwiyongera.

    Umuryango uri mu byiciro byahungabanyijwe bikomeye n’icyorezo cya Covid-19 ahanini kubera ingamba zashyizweho mu kwirinda ikwirakwira ryacyo, aho igihugu cyafashe ibyemezo birimo Guma mu Rugo, kugabanya amasaha yo gutaha n’izindi.

    Ibi byahaye icyuho ubwiyongere bw’ibibazo birimo iby’ihohoterwa ritandukanye rikorerwa mu miryango n’ibindi bibazo birishamikiyeho bibangamira iterambere ry’umuryango.

    Nubwo ibi bibazo bifata ubukana ariko Guverinoma y’u Rwanda ikomeza gufata ingamba zo gukumira no kurwanya ibi bibazo bigwira igihugu nubwo rimwe na rimwe zidatanga umusaruro witezwe.

    Mu kiganiro IGIHE yagiranye na Minisitiri w’Uburinganire n’Iterambere ry’Umuryango, Migeprof, Prof. Bayisenge Jeannette, yagarutse kuri ibi bibazo, agaragaza impamvu yabyo n’icyo minisiteri ikora mu kubishakira umuti urambye.

    IGIHE: Ni uruhe ruhare rwa Migeprof mu gukemura ikibazo cy’ubwiyongere bw’abangavu baterwa inda?

    Prof. Bayisenge: Twatangije ubukangurambaga buzamara umwaka burimo ibikorwa bitandukanye, harimo cyane cyane kumenya aho abana bahohotewe bari n’ibibazo byihariye bafite. Kuko dushobora kwicara tukavuga ngo abana bafashwe ku ngufu, batewe inda ni ibihumbi 19, ariko tutazi aho baherereye n’ibibazo bafite. Ni ngombwa rero ko tumenya imyirondoro yabo kugira ngo bafashwe.

    Twashyizeho ingamba zitandukanye zirimo Isange One Stop Center, ikigo gifasha abana bahohotewe guhabwa ubufasha bukomatanyije burimo ubw’ubuvuzi, ubutabera, isanamitima ndetse no gusubizwa mu buzima busanzwe. Ikindi ni uko buri mwaka ministeri itanga amafaranga agera kuri 200.000.000 Frw atangwa mu nzego z’ibanze, akoherezwa mu turere kugira ngo bafashe ba bana n’abandi bahohotewe ndetse n’ibijyanye n’icuruzwa ry’abantu cyane cyane abana b’abakobwa.

    Mutekereza iki ku bantu basambanya abo bana, ni iki cyakorwa ngo ikibazo gikemuke burundu?

    Prof. Bayisenge: Muri ubwo bukangurambaga twatangije, harimo no gushyira ku mugaragaro abakoze ibyo byaha ndetse bagahamwa na byo. Iki gikorwa rero turi gufatanya n’Ubushinjacyaha n’izindi nzego kugira ngo abasambanyije abana, bashyirwe hanze, amazina yabo ajye amanikwa ku biro by’ubuyobozi ku buryo abantu babamenya.

    Hakunze kumvikana ihohoterwa rikorerwa abana b’abakobwa, ariko muri iyi minsi hari kugaragara n’abana b’abahungu basambanywa, byo murabivugaho iki?

    Prof. Bayisenge: Ni ishyano! N’ibindi nabyo ni ishyano kuko n’iyo urebye n’abo bana b’abakobwa basambanywa bari mu byiciro by’imyaka. Hari abo munsi y’imyaka ibiri, imyaka icumi ndetse no munsi y’imyaka 18. Mu by’ukuri gusambanya umwana w’amezi umunani cyangwa uw’umwaka ni amarorerwa.

    Kuba muri iyi minsi hasigaye humvikana n’abana b’abahungu basambanywa, ukumva umuntu w’umugabo yasambanyije abana b’abahungu cumi na bangahe, ni agahomamunwa. Rero iyo turwanya ihohoterwa rishingiye ku gitsina ntituvuga ngo ni umugore wahohotewe n’umugabo n’umwana, buri wese aba agomba guhabwa ubutabera.

    Icyo nibutsa ababyeyi ni uko batagomba kumva bafitiye igishyika abana b’abakobwa gusa ahubwo bakanguke bumve ko na wa mwana w’umuhungu na ho bitameze neza. Igihe akurikirana abana yumve ko bose bugarijwe ntiyite kuri bamwe ngo areke abandi.

    IGIHE: Ikibazo cy’ubwiyongere bwa gatanya mukibona mute? Mubona giterwa n’iki?

    Dr. Bayisenge: Bimwe mu bibazo byagaragajwe n’ubushakashatsi tujya dukora harimo ingeso mbi, ubusambanyi, gucana inyuma, ubusinzi, kutizerana, kutumvikana ku byerekeranye n’umutungo ndetse no kumva nabi ihame ry’uburinganire, aho usanga umugabo avuga ko umugore agiye kwigira umutware, n’ibindi.

    Ikindi ni ukudategurwa neza mbere yo kurushinga. Hari abo usanga bamenyanye nyuma y’amezi atatu, amezi ane ngo barabanye, ubuse koko abo baba bagiye mu mushinga w’ubuzima bwose? Urugo ni umushinga w’ubuzima bwose, umuntu aba agomba kuwutegura neza akawujyamo azi ibyo agiyemo.

    Ikibazo kiri mu bikomereye umuryango cyane ni ikijyanye na gatanya, mubona hakorwa iki kugira ngo kivugutirwe umuti?

    Prof. Bayisenge: Nka ministeri icyo twakoze, twateguye inyigisho, ni inyigisho ifite ‘modules’, aho duteganya ko abagiye kurushinga bajya bategurwa amezi atandatu, ndetse iyi nyigisho inaboneka kuri murandasi abantu bashobora kuyikurikira bakoresheje ikoranabuhanga noneho barangiza bagahabwa impamyabushobozi.

    Ikindi turi gukora ni ukuvugurura amategeko, nk’irigenga abantu n’umuryango, n’irigenda imicungire, imitungo y’abashyingiranwe impano n’izungura cyane cyane ko twabonye ko gatanya nyinshi ziterwa n’imitungo. Turi kureba uko twayavugurura kugira ngo turebe icyakorwa ku bibazo byagiye bigaragaramo.

    Abarangije kurushinga bari mu makimbirane na bo ntitubibagirwa, hari gahunda dufite y’indashyikirwa, aho dukurikirana umugabo n’umugore babana bari mu bibazo mu gihe cy’amezi atandatu bigishwa ndetse banaganirizwa. Ni gahunda yatanze umusaruro ndetse n’iyo dukoze igenzura turabibona.

    Uyu munsi hari ikibazo cy’abagore bakora imirimo idahabwa agaciro, ntimubibona nk’imbogamizi ku iterambere ry’umugore n’umuryango muri rusange?

    Prof. Bayisenge: Icyo dukora ni ukoroshya iyi mirimo, kuko yakorwa n’abagore yakorwa n’abagabo igomba koroha. Aha ni ho hashyirwamo imbaraga, binyuze muri gahunda zitandukanye zirimo kwegereza amazi abaturage, amashanyarazi, amavuriro ndetse n’amashuri.

    Ikindi navuga ku bushakashatsi bwakozwe n’Ikigo cy’Ibarurishamibare mu Rwanda, ’National Gender Statistics Report’ ya 2019, cyagaragaje ko abagabo bagira uruhare rungana na 22.8% ku mirimo yo mu rugo ugereranyije n’abagore bagira 77.2%. Imibare yo mu 2016 yo yari yerekanye ko abagore bamara amasaha 21 mu cyumweru bakora iyo mirimo ugereranyije n’abagabo bamara amasaha umunani.

    Ibi bihita bigaragaza ko harimo ubusumbane, ariko bushingiye ku mateka, bushingiye ku myigishirize, bushingiye ku buryo abantu bakuze. Gusa ubona ko imyumvire igenda ihinduka kuko ubona n’ababyeyi b’abagabo bazanye abana kwivuza ariko biracyariho kenshi niba umugore n’umugabo bakora umwana akarwara, nyina ni we uzasiba akazi akajya kuvuza umwana. Aha rero uko ugenda wegereza ayo mavuriro, ibigo by’amashuri ukabyegereza abaturage bigabanya umwanya wa mugore atakaza.

    Ibi ni bimwe mu biri gukorwa kugira ngo duhangane n’iki kibazo cy’imirimo yo mu rugo, tugabanye umwanya uyigendaho, ariko kandi tunakangurire na sosiyete Nyarwanda, kongera gukangurira abagabo ko atari ishyano riba ryaguye kuba wakarabya umwana wibyariye, kuba ushobora kumutekera ntabwo ari ishyano, kugenda duhindura iyo myumvire kugira ngo ihinduke buhoro buhoro ariko tunibanda cyane ku babyiruka kugira ngo babyirukane uwo muco wo gufashanya.

    Muri iyi minsi hari imiryango y’abitwa aba-feminist mu Rwanda bavuganira uburenganzira bw’abagore, nka MIGEPROF mubona bibafasha iki?

    Prof. Bayisenge: Ibi bidufasha kumenya uko ibibazo bihari biteye, kuko ukoze ikintu ntihagire ukubwira uti hariya wakoze nabi cyangwa wakoze neza, nawe ntumenya aho ujya, yego ushobora kwifasha ukagira gute ariko ibyo biganirompaka byose mbifata nk’aho bidufasha mu kazi.

    Feminist ubundi si n’ijambo ribi, wenda ni uko hari bamwe barifata nabi, ariko hari abo twita ‘radical feminist’ bo bakabya kandi buri kintu cyose iyo cyatangiye gukabya kiba kibi. Feminism rero si ijambo ribi ni uguharanira uburenganzira bw’abagore.

    Nuko wenda uburyo ubuharanira bushobora kunyuranya n’ubw’undi, mugafata inzira zitandukanye mwese mushaka kugera ahantu hamwe. Ariko ibi bidufasha kumenya uko ibibazo biri mu muryango biteye, tukabishakira ibisubizo.

    Minisitiri w’Uburinganire n’Iterambere ry’Umuryango, Prof. Bayisenge Jeannette, yagarutse ku ngamba Leta y’u Rwanda yafashe mu guhangana n’ibibazo byugarije umuryango Nyarwanda

  • RIB yatangiye iperereza ku bapolisi bakekwaho gusambanya abanyeshuri bari mu bizamini – #rwanda #RwOT

    Icyaha bakekwaho baba baragikoreye mu Ishuri Ryisumbuye rya Cyabingo (Ecole Secodaire Cyabingo) aho bari bashinzwe umutekano w’ibizamini.

    Aba bapolisi batawe muri yombi nyuma yo gufatwa bikingiranye mu cyumba cy’ishuri n’abanyeshuri babiri b’abakobwa bakoreraga ibizamini muri icyo Kigo, mu ijoro rishyira ku Cyumweru tariki ya 25 Nyakanga 2021.

    Umutangabuhamya wari urimo kugenzura ibi bizamini yavuze ko abanyeshuri b’abahungu babonye aba bapolisi binjiza abakobwa mu cyumba cy’ishuri muri iryo joro, bahita baza bashyira ingufuri ku muryango bahamagaza umuyobozi wa Polisi muri uwo Murenge, na we yitabaza uwo ku rwego rw’Akarere bahita bafatwa.

    Umuvugizi w’Urweugo rw’Ubugenzacyaha RIB, Dr Murangira B. Thierry, yabwiye IGIHE ko iki kibazo kiri gukurikiranwa kandi ko abo bakobwa n’abapolisi bagiye gupimwa kugira ngo hamenyekane icyaba cyarakozwe.

    Ati “RIB irimo gukora iperereza, ibimenyetso byagaragaza ko abana bashobora kuba barasambanyijwe byarakusanyijwe byoherezwa muri laboratwari ku bakekwa kuba barakoze icyaha n’abagikorewe.”

    Yongeyeho ko mu gihe hategerejwe ibisubizo bya muganga aba bapolisi uko ari babiri bafungiye kuri sitasiyo ya RIB ya ya Gakenke.

    Amakuru avuga ko abo bapolisi n’abo bakobwa, buri ruhande ruhakana ko nta gikorwa cyo gusambana cyabayeho. Gusa inzego zibishinzwe mu gushaka kumenya ukuri, zafashe umwanzuro wo gufata ibizamini buri ruhande, abapolisi barapimwa n’abo banyeshuri barapimwa.

    Abanyeshuri bakomeje ibizamini mu gihe abapolisi bo bafunzwe hategerejwe kumenya icyo isuzuma rizagaragaza.


  • Nyarugenge: Impanuka yabereye ahubakwa umuhanda yaguyemo umuntu umwe – #rwanda #RwOT

    Impanuza yabereye mu Murenge wa Nyamirambo, Akarere ka Nyarugenge, hafi y’Ikigo cy’Ishuri cyahoze cyitwa CIESK mu Rwampara.

    Umuyobozi Ushinzwe ibikorwa muri Horizon Contructions, Migisha Moise yemereye IGIHE ko ayo makuru ari yo ariko ko bataramenya icyateye iyo mpanuka.

    Ati “Ayo makuru ni yo, imodoka yacu itwara amazi yagoze umukozi. Twahamagaye Polisi ngo ize ikore ibisabwa byose kandi ubu bahageze bari kubikurikirana.”

    Yavuze ko kuba ari umukozi wabo waguye mu mpanuka bagiye gukurikirana kugira ngo hakorwe ibishoboka byose nibura nubwo hataboneka ibyo wakishyura amagara y’umuntu ariko ubwishingizi bugire icyo bukora.

    Ati “Ubwishingizi bugomba guhita bubijyamo bukabikurikirana kubera ko ibintu byose byari bifite ubwishingizi. Ni ukuvuga imodoka n’ahantu hari hari gukorwa byose byari birashinganishijwe.”

    Migisha yavuze ntawe yashinja amakosa hagati y’umushoferi wari utwaye imodoka n’umukozi wagozwe cyane ko biba byabaye nta n’umwe ubigambiriye.

    Yihanganishije umuryango wabuze umuntu wabo abasaba gukomera mu bihe nk’ibi babuze uwo bakundaga.

    Impanuka yabereye ahakorerwa ibikorwa byo kubaka umuhanda mu Karere ka Nyarugenge

  • Inyungu u Rwanda rukura mu byo rwohereza mu mahanga yiyongereyeho 7.3% muri Gicurasi – #rwanda #RwOT

    Iri zamuka ryatewe muri rusange n’uko icyorezo cya Covid-19 kiri kugenda gitsindwa hirya no hino ku Isi, cyane cyane mu bihugu bikorana ubucuruzi n’u Rwanda kurusha ibindi, birimo nka Leta Zunze Ubumwe z’Abarabu, mu gihe andi masoko nka Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Ethiopia na Pakistan yakomeje kwakira neza ibicuruzwa biturutse mu Rwanda, nubwo ingano yabyo yagiye igabanuka mu bice bimwe na bimwe.

    Ibicuruzwa byoherezwa mu mahanga byakorewe mu Rwanda mu buryo bwuzuye, byari bifite agaciro ka miliyoni 81.74$, inyongera ya 15.74% ugereranyije na miliyoni 70$ yari yacurujwe muri Mata uyu mwaka.

    Ku rundi ruhande, ibicuruzwa byoherejwe mu mahanga, ariko byabanje gutumizwayo bikongererwa agaciro mu Rwanda, byaragabanutse kuko byatanze umusaruro wa miliyoni 35$ zivuye kuri miliyoni 38$ zari zinjiye muri Mata uyu mwaka.

    Ibihugu u Rwanda rwoherejemo ibicuruzwa byinshi harimo Leta Zunze Ubumwe z’Abarabu (UAE), aho muri Gicurasi zakiriye ibicuruzwa biturutse mu Rwanda bifite agaciro ka miliyoni 39$, avuye kuri miliyoni 28$ muri Mata, inyongera ya 38.9%.

    UAE yakiriye ibicuruzwa bingana na 47% by’ibicuruzwa byose u Rwanda rwohereje mu mahanga muri Gicurasi.

    Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo yakiriye ibicuruzwa bifite agaciro ka miliyoni 13$ muri Gicurasi, bivuye kuri miliyoni 8$ muri Mata, inyongera ya 60%. Congo yakiriye 16% by’ibicuruzwa u Rwanda rwohereje mu mahanga muri Gicurasi.

    Mu bindi bihugu biza mu 10 bya mbere byakiriye umusaruro mwinshi w’u Rwanda muri Gicurasi harimo Ethiopia, Pakistan, Hong Kong, Singapore, Ghana, u Bwongereza, u Bushinwa n’u Buhinde.

    Impungenge ku kinyuranyo cy’ibyo u Rwanda rutumiza mu mahanga bikomeje kwiyongera

    Nubwo ibyo u Rwanda rwohereza mu mahanga bikomeje kwiyongera, ibyo rutumizayo na byo bikomeje kwiyongera ndetse ku kigero kiruta icy’inyungu ituruka mu byo rwohereza mu mahanga.

    Muri Gicurasi, u Rwanda rwatumije ibicuruzwa bifite agaciro ka miliyoni 335$, zivuye kuri miliyoni 271$, inyongera ya 23%, bigatuma ikinyuranyo cy’ibyo u Rwanda rutumiza mu mahanga n’ibyo rwoherezayo kigera kuri miliyoni 218$, zivuye kuri miliyoni 162$ muri Mata, inyongera ya 34%.

    U Bushinwa ni cyo gihugu u Rwanda rwatumijwemo ibicuruzwa byinshi muri Gicurasi, bifite agaciro ka miliyoni 74$, avuye kuri miliyoni 51$ muri Mata uyu mwaka. U Bushinwa bwatumijwemo 22% by’ibicuruzwa u Rwanda rwatumije mu mahanga muri Gicurasi.

    Tanzania iri ku mwanya wa kabiri aho yatumijwemo ibicuruzwa bifite agaciro ka miliyoni 28$, bingana na 8% by’ibyo u Rwanda rwatumije mu mahanga muri Gicurasi.

    Ibindi bihugu byohereje ibicuruzwa byinshi mu Rwanda birimo Leta Zunze Ubumwe z’Abarabu, u Buhinde, Kenya, Cameroon, Afurika y’Epfo, u Budage, u Busuwisi, Australie n’ibindi bisigaye, byohereje 27% by’ibicuruzwa u Rwanda rwatumije mu mahanga muri Gicurasi.

    Ibicuruzwa bikomoka ku buhinzi biyoboye ibindi mu byo u Rwanda rwohereza mu mahanga