Kuri iki Cyumweru abatuye Umujyi wa Kigali bazindukiye muri iyi siporo isanzwe iba kabiri mu kwezi. Ni iya mbere ibaye muri uku kwezi k’Ugushyingo 2021.
Car Free Day ni siporo rusange yatangijwe muri Gicurasi 2016 igamije gushishikariza abatuye Umujyi wa Kigali umuco wo gukora siporo no kubiborohereza, gushishikariza abaturage kwirinda indwara zitandukanye, aho bahabwa inama bakanapimwa izi ndwara ku buntu. Kuri ubu no mu ntara zindi iyi Siporo ikaba ikorwa.
Mu ntangiriro za 2018 ni bwo Perezida Kagame yasabye ko yazajya iba kabiri mu kwezi; ku Cyumweru cya mbere cy’ukwezi n’icya gatatu. Iyi siporo yaje kwaguka igera no mu bindi bice by’igihugu, gusa kugeza ubu ho ntirasubukurwa kubera ingamba zo kwirinda COVID-19.
Iki cyorezo kandi cyagize ingaruka ku buryo iyi siporo yari isanzwe ikorwamo, kuko byabaye ngombwa ko itangira gukorwa hubahiriza amabwiriza arimo kutagendera mu kigare mu rwego rwo guhana intera.
Mu bihe bitandukanye kandi iyi siporo yagiye ihagarikwa bitewe n’iki cyorezo, urugero ni nko muri Nyakanga 2021 ubwo Umujyi wa Kigali washyirwaga muri Guma mu rugo.
Izi mpapuro bazazihabwa binyuze mu bukangurambaga bwiswe ‘Fight against period poverty’ bwateguwe n’urubyiruko.
Nyuma yo kubona ko hari ingaruka nyinshi zigera ku mwana w’umukobwa wabuze ‘Cotex’ ari mu mihango nko gusiba ishuri, gukoresha ibikoresho bitizewe byamutera indwara no kuba bashukishwa amafaranga yo kuzigura, biyemeje kugira inkunga batanga.
Niko gutegura igikorwa cyo gukusanya impapuro z’isuka ibihumbi bitanu zizahabwa abanyeshuri bo mu Karere ka Gisagara mu Murenge wa Ndora biga mu mashuri atatu yo mu burezi bw’ibanze bw’imyaka icyenda.
Ibigo bizibandwaho ni Gs Ndora, GS Dahwe, Gs Cyamukuza na Gs Gisagara. Muri ibi bigo hazatoranywa abana bakomoka mu miryango itishoboye buri wese ahabwe ‘cotex’ eshatu azakoresha mu gihe cy’igihembwe.
Biteganyijwe ko hazakusanywa impapuro z’isuku ibihumbi bitanu buri mwana agahabwa eshatu hagasigara 500, zikazashyirwa mu cyumba cy’umukobwa cya buri kigo.
Mu kiganiro IGIHE yagiranye n’umwe mu bateguye iki gikorwa, Kawera Jeannette, yavuze ko yakuze abona iki kibazo abakobwa bahura nacyo yifuza kugira umusanzu yatanga.
Yagize ati “Ubu ni ubuzima nakuze mbona n’ubwo ntagize ikibazo cyo kubura izi mpapuro ariko muri bamwe twakuranye hari abatarabashaga kuzibona kugeza n’ubwo basibaga ishuri kubera kuzibura.”
“Maze gukura nibwo navuze ngo reka ngire icyo nakora mu gufasha muri icyo kibazo , nibwo navuze ngo reka mbiganirize abandi dufatanye turebe ko hari icyo twakora mu gufasha abahura n’iki cyibazo.”
Yakomeje avuga ko bahisemo Akarere ka Gisagara kuko yahavukiye akahabona iki cyibazo kandi kari mu turere dukennye .
Umwe mu bateguye iki gikorwa Kawera Jeannette, yavuze ko yakuze abona abakobwa bahura n’ikibazo cyo kubura impapuro z’isuku nyuma aza kwifuza kugira umusanzu yatanga
Hagiye gukusanywa impapuro z’isuku z’abagore ibihumbi bitanu byo gufasha abakobwa baturuka mu miryango itishoboye yo mu Karere ka Gisagara
Muri ubu bukangurambaga hazakusanywa impapuro z’isuku ibihumbi bitanu zo guha abakobwa bava mu miryango itishoboye
Umuyobozi wa Polisi wungirije yavuze ko yizeye adashidikanya ko akazi bagiyemo bazagasoza neza kuko bateguwe bihagije kandi ko n’ubusanzwe basanganwe ubunyamwuga mu kazi kabo ka biri munsi.
Aba bapolisi 160 ni icyiciro cya Kane cy’itsinda ryiganjemo amagore, bayobowe na Senior Superintendent of Police (SSP) Marie Grace Uwimana, bagiye gusimbura irindi tsinda naryo riyobowe na Senior Superintendent of Police (SSP) Jeannette Masozera.
Biteganijwe ko kuri iki Cyumweru tariki ya 7 Ugushyingo aribwo itsinda ryari rimaze umwaka mu butumwa bw’amahoro muri Sudani y’Epfo bazagaruka mu Rwanda bagasimburwa n’iri tsinda ryahawe impanuro uyu munsi.
Izi mpanuro zatangiwe mu ishuri rya Polisi (PTS-Gishari) riherereye mu Karere ka Rwamagana mu Murenge wa Gishari
Umuyobozi wa Polisi wungirije yavuze ko yizeye adashidikanya ko akazi bagiyemo bazagasoza neza kuko bateguwe bihagije
Uyu mugabo w’imyaka 40 y’amavuko, bamusanze amanitse mu mugozi yapfuye nyuma y’igihe gito ashyamiranye n’umugore we bakarwana dore ko ngo bari basanzwe banyeho mu makimbirane.
Kuri uyu wa Gatandatu tariki 06 Ugushyingo 2021 yari yarwanye n’umugore ubwo yageraga mu rugo ku mugoroba ahagana saa moya bakarwana bigatuma inzego zitabara.
Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Akagari ka Kiringa, Sibomana Jonas yagizez ati 'Ubwo inzego z’ubuyobozi bw’Umudugudu, irondo n’abaturanyi bari batabaye, bagerageje kubakiza biranga, biba ngombwa ko bafata umugabo ngo bamujyane kuri Polisi, kugira ngo adakomeza guhungabanya umutekano.'
Uyu muyobozi avuga ko ubwo bari bageze mu nzira, uriya mugabo yatsikiye akagwira ibuye, rikamukomeretsa mu mutwe bigatuma bahita bamujyana kwa muganda.
Ati 'Yagezeyo bamupfuka igikomere cyoroheje yari yagize, ubwo yari avuyeyo, ashaka gukomeza gushyamirana n’umugore we, biba ngombwa ko irondo rigaruka, hafatwa umwanzuro w’uko bahungisha umugore we, ajya gucumbika mu rundi rugo.'
Yakomeje agira ati 'Byageze mu masaha y’igicuku, abana bari basigaye mu nzu baryamye, bumva ibintu byiseganya, bagiye kureba basanga umugabo yimanitse mu mugozi, ni ko kwihutira guhuruza, basanga yamaze gushiramo umwuka.'
Uyu muyobozi ugaruka ku makimbirane yakundaga kuba hagati ya nyakwigendera n’umugore we, yagize ati 'Ni na kenshi twari twarabicaje, tubagira inama yo kureka amakimbirane, byananirana bakaba bagana inzira y’ubutabera bukabatandukanya. Umugabo yari yaranatwemereye ko inzoga ari zo zibimutera, kandi ko yiteguye kuzivaho, ariko bwacya bikongera.'
Aba banyarwanda bageze mu Rwanda bavuga ko bari babayeho mu buzima bubi kuko aho bari bafungiye batanagaburirwaga uko bikwiye, bamwe bahuriza ku kuba barafashwe babwirwa ko binjiye muri Uganda nta byangombwa bafite.
Aba banyarwanda uko ari 30 bakiriwe kuri uyu wa Gatandatu ku mupaka wa Kagitumba uri mu Ntara y’Iburasirazuba mu Karere ka Nyagatare ku mupaka uhuza u Rwanda na Uganda. Barimo abagabo 20, abagore 3 n’abana barindwi barimo n’uruhinja rw’amezi abiri rwavukiye muri gereza aho nyina yari afungiye.
Uyu mubyeyi avuga ko rwari urugendo rutoroshye gutwitira muri gereza ukanahabyarira, gusa ashimira Imana ko yageze mu Rwanda amahoro we n’umwana we.
Umwe mu bagabo 20 barekuwe, avuga ko bitari byoroshye kuko bazengurukanwaga mu magereza atandukanye kandi bafashwe nabi.
Akongeraho ko afatwa yashinjwaga kwinjira mu gihugu nta byangombwa afite nyamara yari babifite, we yafashwe ubwo yari anyuze muri iki gihugu nk’inzira imugeza mu Rwanda avuye muri Malawi, akaba yari amaze amezi 5 arenga afungiwe muri Uganda.
Yagize ati 'Baradufashe batujyana muri CMI iri ahitwa Nyakivari na bo batujyana mu kigo cya Gisirikare cya Mbarara bahatumaza iminsi itanu, Kireka ho bahadufungiye amezi atanu bahadukura batugarura Mbarara mu kigo cya gisirikare. Muri gereza twari tubayeho nabi cyane, ubuzima bubi kuko nk’aho twari turi muri iyi minsi ntitwanaryaga.'
Ibi byabereye mu rugo rwe ruherereye mu Mudugudu wa Rwabageni, Akagari ka Kiringa mu Murenge wa Kagogo, mu rukerera rwo ku Cyumweru tariki 7 Ugushyingo 2021.
Intandaro y’uru rupfu, bikekwa ko ari amakimbirane yari afitanye n’uwo bashakanye, nk’uko byagarutsweho na Sibomana Jonas, Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Akagari ka Kiringa, ati: “Ejo ku wa Gatandatu ubwo yari ageze iwe mu rugo nko mu ma saa moya z’ijoro, yarwanye n’umugore we, bigera n’aho amena ibiryo yari yatetse. Ubwo inzego z’ubuyobozi bw’umudugudu, irondo n’abaturanyi bari batabaye, bagerageje kubakiza biranga, biba ngombwa ko bafata umugabo ngo bamujyane kuri Polisi, kugira ngo adakomeza guhungabanya umutekano. Ubwo bari bageze mu nzira, aratsikira agwira ibuye, rimukomeretsa mu mutwe, biba ngombwa ko bamujyana kwa muganga”.
Yakomeje ati: “Yagezeyo bamupfuka igikomere cyoroheje yari yagize, ubwo yari avuyeyo, ashaka gukomeza gushyamirana n’umugore we, biba ngombwa ko irondo rigaruka, hafatwa umwanzuro wo bahungisha umugore we, ajya gucumbika mu rundi rugo. Byageze mu masaha y’igicuku, abana bari basigaye mu nzu baryamye, bumva ibintu byiseganya, bagiye kureba basanga umugabo yimanitse mu mugozi, niko kwihutira guhuruza, basanga yamaze gushiramo umwuka”.
Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Akagari ka Kiringa, avuga ko uwo mugabo n’umugore we, bajyaga bagirana amakimbirane ndetse n’ubuyobozi bwahoraga mu bibazo byabo, bugerageza kubihosha ndetse no kubagira inama.
Yagize ati: “Ni kenshi bajyaga bagirana amakimbirane, ndetse n’ubuyobozi bukabijyamo, ndetse ni na kenshi twari twarabicaje, tubagira inama yo kureka amakimbirane, byananirana bakaba bagana inzira y’ubutabera bukabatandukanya. Umugabo yari yaranatwemereye ko inzoga ari zo zibimutera, kandi ko yiteguye kuzivaho, ariko bwacya bikongera”.
Atanga ubutumwa ku baturage bwo kubana mu bwumvikane ati: “Abantu bari bakwiye kubana mu bwumvikane kuko ni cyo cy’ingenzi urugo rwubakiraho rugakomera. Iyo ubwumvikane bwageze aho kunanirana, bikarenga inama z’abaturanyi n’iz’ubuyobozi; abafitanye ibibazo baba bakwiye kugana inkiko, ngo zibatandukanye mbere y’uko bikurura ingaruka nk’izi”.
Uyu mugabo n’umugore bari barasezeranye byemewe n’amategeko, banafitanye abana batanu.
Ubwo ikipe ya Liverpool Fc na Manchester United zo mu bwongereza zakinaga umukino wa championa tariki ya 24 zukwa cumi 2021, umukino ukaza kurangira Liverpool inyagiye Manchester United ibitego 5-0, Umunyarwenya wa hano mu Rwanda witwa Clapton Kibonge unafana iyi kipe ya Manchester United yafashe video ubwo uyu mukino waruri kuba yerekana muburyo busekeje uko abafana ba Manchester United bari bari kureba uwo mukino bafite ubwoba ndetse n'ikimwaro bitewe n'ukuntu batsindwaga umusubirizo.
Icyo gihe iyo video yarakunzwe cyane ndetse irasakara hano mu Rwanda kumbuga nkoranyambaga nka WhatsAp ndetse na twitter. Kurubu iyi video ikaba yamaze gusakara amahanga aho ibitangazamakuru bikomeye ndetse nabantu batandukanye hanze yu Rwanda bari kuyifashisha cyane cyane iyo Machester United iri gukina ari gukina ariko itari kwitwara neza.
Kuruyu wa gatandatu tariki ya 6-11-2021 ubwo Machester United yahuraga na Manchester City mu mukino wa championa yabongereza, Manchester united yaje gutsindwa ibitego 2-0. Iyi video ya Clapton yakomeje kwifashishwa kuri twitter n'abantu ndetse n'ibinyamakuru bitandukanye muburyo bwo guserereza abafana ba Manchester United.
Ibi nabyo abemeza ingingo ya 1 bakomeza bavuga n'ibi, bakavuga ko kugira ngo ubone intungamubiri zose ziri mu mbuto, ugomba kuzirya mu gifu harimo ubusa.
Bakavuga ko kurya imbuto mbere cg nyuma yo kurya, ushobora kutinjiza intungamubiri zose uko bikwiye.
Nyamara ibi sibyo. Igifu gikoze ku buryo, nta ntungamubiri nimwe ishobora gusohoka mu mubiri cyereka urwaye izindi ndwara, igifu kigenda gisohora bicye bicye byerekeza mu mara aho intungamubiri zinjirira mu mubiri.
Amara afite uburebure bugera kuri metero 6 ndetse n'ubugali bwa metero kare 30, zose zifasha kwinjiza intungamubiri mu mubiri.
Icyo kuzirikana: urwungano ngogozi ruhora rwiteguye kandi rufite ubushobozi buhagije bwo gusya no kwinjiza intungamubiri ziboneka mu mbuto waba waziriye mu gifu harimo ubusa cg harimo ibiryo.
3.Igihe cyiza cyo kurya imbuto ni nimugoroba
Abavuga ibi, bashingira ko ubushobozi bwo gukora k'umubiri (metabolism) bugabanuka mu masaha ya nimugoroba, bakavuga ko kurya ibirimo amasukari menshi nk'imbuto, bishobora kongera isukari mu maraso.
Ukuri guhari ni uko, ibyo kurya byose by'ibinyamasukari igihe umaze kubirya byongera isukari yo mu maraso, mu gihe umubiri uri kwinjiza glucose (iboneka mu binyamasukari) igihe icyaricyo cyose cy'umunsi.
Icyo kuzirikana: nta bushakashatsi burerekana ko igihe cyiza cyo kurya imbuto ari nimugoroba. Ukuri guhari ni uko ntacyo bitwaye na gito igihe cyose warira imbuto yaba mu gitondo cg nimugoroba. Zigira akamaro kamwe igihe cyose.
4.Ugomba kurya imbuto mbere ya saa munani
Nubwo ibi bihabanye n'ingingo ya 3, gusa abavuga ibi, bo bahamya ko kuzirya nyuma ya saa munani bizamura isukari mu maraso, umubiri udashobora kugabanya kugeza igihe ugiye kuryama, ndetse ko bitera kwiyongera ibiro.
Ibi byose ntaho bihuriye n'ukuri. Kubera ko umubiri waba uryamye cg utaryamye wo ukomeza gukoresha ingufu z'umubiri (calories), nubwo mu gihe uryamye gukoresha imbaraga (metabolism) bigabanuka, ariko calories zo zikomeza gukoreshwa.
Icyo kuzirikana: kwirinda kurya imbuto nyuma ya saa munani ntacyo bifasha umubiri, kandi ntacyo bihindura ku biro byawe. Kurya imbuto ushobora kubikora amasaha yose ushakiye.
5.Ugomba kurya imbuto amasaha 2 mbere yo kurya
Ibi bikunze kuvugwa n'abemeza ko intungamubiri ziboneka mu mbuto, zigirira akamaro umubiri igihe mu gifu harimo ubusa, ibijya gusa n'ingingo ya 1.
Nta bushakashatsi burerekana ko kurya imbuto mu gifu harimo ubusa, byongera igogorwa cg se bifasha cyane.
Kuzirya uri no kurya ibiryo, cyane cyane ibikungahaye kuri proteyine, fibres cg se ibinure bifasha cyane igifu mu kurekure ibiryo kimaze gusya mu mara gahoro gahoro.
Icyo kuzirikana: kurya imbuto mbere y'amasaha 2 utararya, ntacyo byongerera umubiri. Inama nziza ni ukurya imbuto, mu gihe uri kurya ibiryo cg se urangije.