Author: webrwanda

  • Nyarugenge yahize utundi turere tw'i Kigali mu gutanga neza serivisi z'irangamimerere – #rwanda #RwOT

    Ako karere kashyikirijwe igihembo kuri uyu wa wa 27 Kanama 2024 ubwo hazihizwaga n'Umunsi Nyafurika w'Irangamimerere, hanatangizwa icyumweu cyahariwe irangamimerere kizarangira ku itariki 3 Nzeri uyu mwaka

    Iki cyumweru ku rwego rw'Umujyi wa Kigali cyatangirijwe mu Kagari ka Karama mu Murenge wa Kigali muri Nyarugenge.

    Ni icyumweru cyahawe insanganyamatsiko igira iti 'Ikoranabuhanga mu irangamimerere ridaheza, umusingi w'iterambere', kikazarangwa no kwegereza abaturage serivise z'irangamimerere .

    Minisitiri w'Uburinganire n'Iterambere ry'Umuryango, Uwimana Consolée, yavuze ko irangamimerere ari umusingi w'ibyo umuntu akenera byose kuko bisaba umwirondoro uba wanditse mu bitabo byaryo.

    Yibukije abaturage ko ubu igihugu cyashyize ingufu mu ikoranabuhanga ku buryo zimwe muri serivise z'irangamimerere bashobora kuzibona batavuye aho bari.

    Abaturage bo muri ako kagari ka Karama bagaragaje ko nubwo Akarere ka Nyarugenge kagize umwanya mwiza ariko hakiri imbogamizi bagihura na zo harimo nk'abafite amazina yanditswe nabi bigatuma hari serivise badahabwa cyangwa bagasiragira.

    Umuyobozi w'Umujyi wa Kigali, Dusengiyumva Samuel, yavuze ko mu mujyi ayoboye hahora urujya n'uruza rw'abaturage bamwe batari mu irangamimerere ariko ko bagiye kurushaho kubegera.

    Ati 'Turacyabona umuturage wabyaye umwana ntamwandikishe kandi muri Kigali dufite abaturuka hirya no hino bamwe baza batarabikoze. Turakangurira abayobozi b'inzego z'ibanze kubafasha kandi na twe turabasanga aho bari nko muri za gare hahurira abantu benshi n'ahandi. Turimo no gukoresha uburyo bwo kureba abafite amakuru atuzuye cyangwa adahuye tukagenda tuyuzuza'.

    Meya Dusengiyumva yavuze ko Akarere ka Nyarugenge gakwiye kubera utundi two muri Kigali icyitegererezo kuko kabaye aka kabiri mu gihe Gasabo na Nyarugenge two tutari no mu icumi twa mbere mu gihugu.

    Yasabye abatuye uyu mujyi gufatirana iki cyumweru bakabasha guhabwa serivise z'irangamimerere zabegerejwe ku tugari iminsi yose cyane cyane kwandikisha abana kuko ari ubuntu kandi bikaba ari n'uburenganzira bw'abana.

    Imibare ya Minisiteri y'Ubutegetsi bw'Igihugu, igaragaza ko mu mwaka ushize w'ingengo y'imari Akarere ka Gakenke ari ko kahize utundi mu gutanga serivise z'irangamimerere ku baturage benshi n'amanota 99%, Nyarugenge iza ku mwanya wa kabiri n'amanota 98,8%, Muhanga igakurikiraho n'amanota 94,8%, Huye na 94,6% naho Nyabihu iza ku mwanya wa gatanu n'amanota 94,4%.

    Ku mwanya wa 29 hari Akarere ka Kayonza n'amanota 73,4% mu gihe ku mwanya wa nyuma hari Burera n'amanota 68,6%.

    Umuyobozi w'Umujyi wa Kigali, Dusengiyumva Samuel yavuze ko mu mujyi ayoboye hahora urujya n'uruza rw'abaturage bamwe batari mu irangamimerere ariko ko bagiye kurushaho kubegera

    Minisitiri w'Uburinganire n'Iterambere ry'Umuryango, Uwimana Consolée yavuze ko irangamimerere ari umusingi w'ibyo umuntu akenera byose kuko bisaba umwirondoro

    Ingangare Alexis uyobora Akarere ka Nyarugenge ashyikirizwa igihembo na Minisitiri w’Uburinganire n’Iterambere ry’Umuryango

    Iki gikorwa cyabereye i Karama mu murenge wa Kigali


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/nyarugenge-yahize-utundi-turere-tw-i-kigali-mu-gutanga-neza-serivisi-z

  • MINEDUC yagaragaje icyuho mu guteza imbere amasomo ya siyansi – #rwanda #RwOT

    Ibi yabigarutseho kuri uyu wa Kabiri ubwo hatangazwaga amanota y'abanyeshuri bakoze ibizamini bisoza amashuri abanza n'icyiciro rusange cy'amashuri yisumbuye by'umwaka wa 2023/2024.

    Nko mu mashuri abanza, Minisitiri yagaragaje ko nubwo muri rusange abanyeshuri batsinze ku kigero cya 96,8% hakiri icyuho mu masomo amwe n'amwe nk'Imibare n'Icyongereza kuko abana batayatsinze cyane.

    Ku ruhande rw'abo mu cyiciro rusange cy'amashuri yisumbuye byagaragaye ko batatsinze neza amasomo ya siyansi arimo Ubugenge, Ubutabire, Ibinyabuzima n'Imibare.

    Minisitiri Twagirayezu Gaspard yagaragaje ko bijyanye n'icyerekezo u Rwanda rwihaye cyo kongera abanyeshuri biga amasomo ya siyansi, aya tekinike, imyuga n'ubumenyingiro, hakenewe kongera imbaraga mu myigishirize y'ayo masomo.

    Ati 'Buriya iyo twakoze isuzuma nk'uku dusubira inyuma tukareba uko abanyeshuri bakoze ariko natwe turisuzuma. Yaba abashinzwe uburezi, abarimu n'abagenzuzi tukareba icyo twakosora cyangwa twakongeramo imbaraga.'

    Yakomeje agira ati 'Ikigaragara ni uko yaba Imibare, Icyongereza n'amasomo ya siyansi, ni ibintu bikeneye gushyirwamo imbaraga haba kureba uko tubyigisha, gufasha abarimu no kureba ibikoresho byifashishwa mu mashuri.'

    Minisitiri Twagirayezu, yagaragaje ko hakiri icyuho cy'uko bimwe mu bigo by'amashuri bidafite ibikoresho by'ibanze nka laboratwari n'ibindi bikenerwa ariko ko bizagenda byongerwa uko ubushobozi buzajya buboneka.

    Ati 'Ibikoresho ntabwo biragera aho twifuza, birimo ibijyanye na Laboratwari ndetse n'ibindi bikoresho byibanze ariko tugenda tubyongera buri mwaka.'

    Imibare y'Ikigo cy'Igihugu gishinzwe Ibizamini n'Ubugenzuzi mu mashuri, NESA, igaragaza ko mu mwaka w'amashuri wa 2023/2024 mu 143167 bakoze ibizamini bisoza icyiciro rusange cy'ayisumbuye muri bo 60% gusa ari bo batsinze Ubugenge, 89,9% batsinda Ibinyabuzima, Ubutabire ni ku kigero cya 80,8% mu gihe Imibare bayitsinze ku kigero cya 90,3%.

    Mu mashuri abanza, abakoze ibizamini bisoza icyo cyiciro abatsinzwe Icyongereza bangana na 9,35% mu gihe imibare bangana na 28,06%.

    Minisitiri w’Uburezi, Gaspard Twagirayezu yagaragaje ko hari ibikwiye kongerwamo imbaraga mu myigishirize y’amasomo ya siyanse


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/mineduc-yagaragaje-icyuho-mu-guteza-imbere-amasomo-ya-siyansi

  • Umuhanda Kigali- Musanze wafunzwe by'akanya gato – #rwanda #RwOT

    Ni amakuru Polisi y'u Rwanda yatangaje kuri uyu wa 28 Kanama 2024 ibinyujije kuri X.

    Yagize iti 'Turamenyesha abantu ko kubera impanuka yabereye i Shyorongi, umuhanda Kigali- Musanze wabaye ufunzwe by'agateganyo.'

    Nyuma y'amasaha make, Polisi yatangaje ko uwo muhanda wongeye kuba nyabagendwa.

    Mu gihe umuhanda wari ufunzwe by'agateganyo, abawukoresha bari bagiriwe inama yo gukoresha Kigali-Rukomo-Gicumbi-Base.

    Mu Rwanda, impanuka zo mu muhanda ziza mu bintu 10 bihitana ubuzima bw'abantu benshi, aho mu mwaka ushize wa 2023, izigera kuri 700 zatwaye ubuzima bw'abantu.

    Minisiteri y'Umutekano yagaragaje ko ibinyabiziga biza ku isonga mu guteza impanuka, biyobowe na moto zihariye 25% by'impanuka zose ziba, amagare 15%, amakamyo manini 13% mu gihe amakamyo mato yihariye 10% by'impanuka ziba, naho bisi zitwara abagenzi zikiharira imibare isigaye.

    Iyi minisiteri kandi yagaragaje ko impamvu ziteza impanuka mu muhanda zirangajwe imbere no kutagabanya umuvuduko aho byihariye 37%.

    Gutwara ikinyabiziga nabi byihariye 28% no gutwarira ibinyabiziga mu ruhande rutari rwo bingana na 13%.

    Kunyuranaho mu buryo butari bwo byihariye 8%, mu gihe kudahana intera ihagije byihariye 6% naho ubusinzi bukaba bufite 3%.

    Umuhanda Kigali-Musanze ntukiri nyabagendwa kubera impanuka yabereye i Shyorongi


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/umuhanda-kigali-musanze-ntukiri-nyabagendwa

  • Mu minsi 6 amaze afunguye YouTube Channel, Cristiano Ronaldo amaze gukurikirwa n’ibinyacumi by’amamiriyoni y’abantu – YEGOB #rwanda #RwOT

    Cristiano Ronaldo umaze iminsi 6 afunguye YouTube Channel, akomeje gutangaza Isi kuko ikomeje gukundwa mu buryo butigeze bubaho kuva uru rubuga rwashingwa.

    Mu minsi 6 gusa YouTube Channel ya Cristiano Ronaldo imaze gukurikirwa n'abantu 'subscribers' barenga miliyoni 49.

    Bivuze ko byibura ku munsi iyi Channel ye ikurikirwa n'abarengaho 8. YouTube yahise inamuha igihembo cya Zahabu 'Golden' maze Cristiano agitura abana be.

     

     

    Source : https://yegob.rw/mu-minsi-6-amaze-afunguye-youtube-channel-cristiano-ronaldo-amaze-gukurikirwa-nibinyacumi-byamamiriyoni-yabantu/

  • MINEDUC yashyize umucyo ku kibazo cy'abarimu basabye guhindurirwa ibigo – #rwanda #RwOT

    Ni ingingo yagarutseho kuri uyu wa Kabiri tariki ya 27 Kanama 2024, ubwo Minisiteri y'Uburezi, MINEDUC yatangazaga amanota y'abanyeshuri bakoze ibizamini bya Leta bisoza amashuri abanza n'ibisoza icyiciro rusange, mu mwaka w'amashuri wa 2023/2024.

    Aya manota yatangarijwe ku Cyicaro cy'Ikigo cy'Igihugu Gishinzwe Uburezi bw'Ibanze, REB giherereye i Remera.

    Mu busanzwe hari uburyo butatu umwarimu ashobora kunyuramo asaba guhindurirwa ikigo, burimo kuba abarimu babiri bagurana, kuba abarimu basimburanwa mu karere no kuba abarimu bava mu karere kamwe bajya mu kandi.

    Muri uyu mwaka abarimu basabwe kugurana babiri babiri [paires] zari 73, izari zijuje ibisabwa zari 49 kandi kugurana bigenda neza. Bivuze ko muri iki cyiciro abari bemerewe kugurana 100% bose bafashijwe bigakunda.

    Ku bijyanye n'abarimu bimukaga imbere mu karere hari hakiriwe ubusabwe bw'abarimu 856 muri bo harimo 498 bujuje ibisabwa, aho 343 ari bo bafashijwe kwimurirwa ku bigo bari basabye.

    Ku bijyanye no kwimuka umwarimu ava mu karere kamwe ajya mu kandi, ubusabe bwari bwakozwe n'abarimu 2,235 muri bo 1,226 ari bo bonyine bujuje ibisabwa mu gihe 751 ari bo babashije kubonerwa umwanya barimurwa abandi kugeza ubu imyanya ikaba itaraboneka.

    Minisitiri w'Uburezi, Twagirayezu Gaspard, yagaragaje ko kwemeza ubusabe bw'abarimu bwo kwimurwa bigomba gukoranwa ubushishozi kugira ngo hirindwe amakosa amwe n'amwe.

    Ati 'Aha icyo nakongeraho dukurikije imibare tugenda tubona nk'urugero akarere kamwe abarimu 272 basabye kukajyamo mu gihe muri ako karere abarimu 48 bonyine ari bo gusa basabaga kuvamo.'

    'Bivuze ko mu gihe cyo kwimura hari igihe umwarimu asabwa kwimurwa ariko twareba tugasanga imyanya ntayihari cyangwa tugasanga harimo n'aho tuba dufite imibare myinshi y'aho bashaka kuva ariko abajyayo ari bake. Ubwo rero tugomba kwicara tukareba imyanya iri buboneke n'itari buboneke.'

    Minisitiri Twagirayezu yavuze ko iyi gahunda ikomeje kwitabwaho ari na ko abarimu bashya bagenda bahabwa imyanya mu mashuri hirya no hino mu gihugu yaba abo mu mashuri y'incuke kugera mu ayisumbuye.

    Minisitiri w'Uburezi, Twagirayezu Gaspard, yavuze ko hari abarimu basaba kwimurirwa mu tundi turere cyangwa mu yandi mashuri ntibikunde


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/mineduc-yashyize-umucyo-ku-kibazo-cy-abarimu-basabye-guhindurirwa-ibigo

  • Amarangamutima yabanyeshuri batsinze neza ib… – #rwanda #RwOT

    Minisiteri y’Uburezi yashyikirije ibihembo abanyeshuri bahize abandi mu bizamini bisoza amashuri abanza n’icyiciro cya mbere cy’ayisumbuye. Abahawe ibihembo ni batanu ba mbere mu mashuri abanza ndetse na batanu ba mbere mu cyiciro rusange cy’amashuri yisumbuye.

    Igiraneza Lucky Fabrice wigaga mu Ishuri rya The Pioneer School riherereye mu Karere ka Bugesera, yabaye uwa mbere mu gutsinda neza ibizamini bya Leta by'amashuri abanza.

    N’akanyamuneza kenshi, Fabrice ufite inzozi zo kuzaba Minisitiri cyangwa umusirikare yagize ati: “Ndi kumva nishimye, kuba nisanze ndi uwa mbere mu gihugu. Narize, nkora igishoboka, ababyeyi baramfasha, ku kigo nabo baramfasha, abarezi, inshuti zanjye na zo tukajya dukorana, nyine ku bw’amahirwe ndakora nza gutsinda. Ibanga nakoresheje ni ukwiga cyane mpozaho.”

    Yakomeje abwira barumuna be bakiri bato ko ‘amasomo adakomeye ahubwo ari bo bakomeye,’ abasaba kumva ko byose bishoboka kandi bakiga bashyizeho umwete.

    Uwa kabiri yabaye Igeno Alliance kuri Irerero Academy mu Karere ka Kamonyi mu gihe uwa Gatatu ari Ikirezi Remezo Benitha wigaga kuri Ecole Autonome de Butare.

    Terimbere Ineza Alia Ange Stevine wigaga muri Lycée Notre-Dame de Cîteaux, yabaye uwa mbere mu gutsinda neza ibizamini bya Leta bisoza Icyiciro Rusange cy'amashuri yisumbuye mu Rwanda.

    Ati: “Njyewe navuga ko mbikesha Imana kuko niyo yashyize mu nzira zanjye ababyeyi beza bakandihirira, bagakora icyo bashoboye cyose kandi bakaba bakunda uburezi. Nshaka kuzaba umuganga uvura indwara zo mu mutwe, kandi nifuza kuzafasha aho nkomoka hagahinduka ahantu hakomeye.”

    Yakurikiwe na Tuyisenge Denys Prince wo ku Ishuri rya Hope Hevens wabaye uwa kabiri mu gihe Twarimitswe Aaron wo kuri Ecole Secondaire Kanombe (EFOTEC) yabaye uwa gatatu.

    Abeza Happiness wigaga kuri Fawe Girls School Gisozi, yabwiye InyaRwanda ko yishimye cyane kandi ko ibanga ryamufashije kugera kuri iyi ntsinzi ari 

    Ati: “Ndumva nishimye, ntabwo byari byoroshye. Ibanga ryari ukwiyizera, no gukora cyane kandi tugasenga Imana ariko mbere na mbere tukagira ikinyabupfura.Ubwo natsinze uko byagenda kose barampa amasomo nahisemo, ngomba nayo kuyakora cyane kugira ngo nayo nzayatsinde neza ngere ku cyo nifuza.”

    Rujorampunzi Felicien, ni umubyeyi w’umwe mu bana batsinze neza mu cyiciro rusange cy’amashuri yisumbuye. Aganira na InyaRwanda, yavuze ko yishimye intambwe umuhungu we w’imfura yateye kuko ahora amwifuriza, ariko na none yumvikanisha ko abishimira Imana.

    Yagize ati: “Mbere ya byose turashima Imana, Imana niyo nkuru, ariko na none dufite n’ibyishimo mu buryo bugaragara. Kumva yuko mu gihugu cyose umwana wawe yabaye uwa gatatu, ni igitangaza, ni imirimo ikomeye cyane y’Imana.”

    Uyu mubyeyi yavuze ko kuba umwana we avuka mu muryango urimo amahoro kandi wizera Imana nabyo byamugashije kugera ku ntsinzi, atangaza ko amwifuriza ibyiza biruseho kandi ko azakomeza kumufasha kugera kuri ejo hazaza heza.

    Muri rusange ababyeyi bafite abana bahembwe uyu munsi, bashishikarije bagenzi babo guha abana ubwisanzure bakabasha kwiga batekanye, bakabashakira umwanya uhagije wo kubaganiriza no kubakurikirana bakabashyigikira mu masomo yabo.



    Abanyeshuri batsinze bahembwe, kandi bafite icyizere cyo kugera ku nzozi zabo

    Kanda hano urebe amarangamutima y’abanyeshuri batsinze neza n’ubutumwa bwatanzwe n’ababyeyi

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/146323/amarangamutima-yabanyeshuri-batsinze-neza-ibizamini-bya-leta-nubutumwa-bwababyeyi-babo-vid-146323.html

  • Ndayishimiye Didier yafashije AS Kigali kwegukana intsinzi ya mbere mu mwaka mushya w’imikino – YEGOB #rwanda #RwOT

    Umukino w'umunsi wa kabiri wa Shampiyona y'u Rwanda mu mupira w'amaguru wahuje ikipe ya AS Kigali na Musanze FC kuri Kigali Pelé Stadium, wari ufite agaciro gakomeye ku mpande zombi, aho amakipe yombi yifuzaga kongera amahirwe yabo yo gutsinda muri iyi shampiyona.

    Uyu mukino watangiye ku isaha ya saa cyenda zuzuye (15:00), AS Kigali yakira Musanze FC ku kibuga cyayo. Ikipe ya AS Kigali yatangiye ifite icyizere gikomeye, ikaba yari yabanjemo abakinnyi bakomeye barimo Hakizimana Adolphe mu izamu, Dusingizimana Gilbert na Nkubana Marc mu bwugarizi, Iyabivuze Osée na Benedata Janvier mu kibuga hagati, ndetse na Ndayishimiye Didier mu busatirizi.

    Ndayishimiye Didier yishimira igitego yatsinze Musanze FC

    Ku rundi ruhande, Musanze FC nayo yari yiteguye bikomeye, aho yabanjemo abakinnyi bayo b'inararibonye barimo Nsabimana Jean De Dieu mu izamu, Kwizera Trésor mu bwugarizi, Uwiringiyimana Christopher mu kibuga hagati, na Sunday Inemesit Akana mu busatirizi.

    Mu gice cya mbere cy'umukino, habayeho guhangana gukomeye cyane hagati y'amakipe yombi, ariko habura ikipe ibona mu izamu. Icyakora igice cya kabiri cyatangiranye imbaraga nyinshi, aho AS Kigali yagarutse isatira cyane. Ibi byaje kuyihira ku munota wa 47, ubwo Ndayishimiye Didier yatsindaga igitego cyiza, agahita afungura amazamu muri uyu mukino.

     

    Nyuma y'icyo gitego, AS Kigali yakomeje kotsa igitutu Musanze FC, n'ubwo nayo yakomeje kugerageza gushaka uko yishyura ariko bikayigora. Umukino warangiye AS Kigali itsinze igitego 1-0, cyahesheje iyi kipe amanota atatu y'ingenzi muri iyi shampiyona.

    Kapiteni wa AS Kigali Benedata Jamvier

    Iyi ntsinzi iratanga icyizere ko ikipe ya AS Kigali iri mu makipe azatanga akazi gakomeye muri iyi shampiyona y'u Rwanda.

    Source : https://yegob.rw/ndayishimiye-didier-yafashije-as-kigali-kwegukana-intsinzi-ya-mbere-mu-mwaka-mushya-wimikino/

  • MINEDUC yatangiye gahunda yo gushyiraho abayobozi bungirije mu mashuri abanza – #rwanda #RwOT

    Kuri ubu abayobozi 466 ni bo bamaze kugezwa mu bigo binyuranye hirya no hino mu Gihugu. Mu busanzwe amashuri abanza adafite icyiciro cy'amashuri yisumbuye yagiraga abayobozi bakuru gusa batagira ababungirije. Minisitiri Twagirayezu yatangaje ko iyi gahunda yo kugena abazajya babunganira mu mirimo izatuma ibyo bakora birushaho kugenda neza.

    Yabigarutseho kuri uyu wa Kabiri tariki ya 27 Kanama 2024, ubwo Minisiteri y'Uburezi, MINEDUC yatangazaga amanota y'abanyeshuri bakoze ibizamini bya Leta bisoza amashuri abanza n'ibisoza icyiciro rusange, mu mwaka w'amashuri wa 2023/2024.

    Aya manota yatangarijwe ku Cyicaro cy'Ikigo cy'Igihugu Gishinzwe Uburezi bw'Ibanze, REB giherereye i Remera.

    Minisitiri w'Uburezi, Twagirayezu Gaspard, yagize ati 'Aha ndumva ari ikintu kiza kuko ni ubwa mbere bitangiye kuba mu buryo bungana gutya.'

    Ku rundi ruhande, mu rwego rwo gukomeza kwitegura neza umwaka utaha w'amashuri, Minisiteri y'Uburezi ikomeje gahunda yo gutanga akazi ku barimu bashya.

    Kugeza ubu abarimu 754 bashya bamaze gushyirwa mu mashuri y'incuke mu gihe mu mashuri abanza hamaze gushyirwa mu myanya abarimu bashya 1,506 muri bo harimo abarimu basanzwe 1,026 n'abayobozi b'amashuri 14.

    Mu mashuri yisumbuye abarimu 1,449 bashya ni bo bamaze gushyirwa mu myanya, muri bo harimo abarimu 1,125 mu gihe abandi 87 ari abakora mu buyobozi bw'ishuri n'abandi bayobozi bungirije bashinzwe amasomo n'abandi bashinzwe imyitwarire bagera kuri 237.

    Minisitiri w'Uburezi, Twagirayezu Gaspard, yagize ati 'Iki ni igikorwa kigikomeje kunozwa kugira ngo abarimu bashyirwe mu myanya hanyuma bazatangire kwigisha mu gihe umwaka w'amashuri uzaba utangiye.'

    Ikigo cy'Igihugu gishinzwe Ibizamini n'Ubugenzuzi bw'Amashuri NESA, giherutse gutangaza ko umwaka w'amashuri wa 2024/2025 uzatangira ku wa 9 Nzeri 2024.

    Ni igihembwe cya mbere kizaba kirimo n'abasoje amashuri abanza binjiye bwa mbere mu mashuri yisumbuye, hamwe n'abasoje icyiciro rusange bazaba bimukiye mu mwaka wa kane w'ayisumbuye.

    Itangazo NESA yashyize ahagaragara rivuga ko 'Abanyeshuri biga bacumbikirwa bazatangira gusubira ku mashuri gutangira igihembwe cya mbere guhera tariki 6-9 Nzeri 2024.'

    Minisitiri w’Uburezi, Twagirayezu Gaspard, yatangaje ko iyi Minisiteri irimbanyije igikorwa cyo gushyiraho abayobozi bungirije ku bigo by'amashuri abanza


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/mineduc-yatangiye-gahunda-yo-gushyiraho-abayobozi-bungirije-mu-mashuri-abanza

  • Imana, utubari, imihanda n'ibyago ku bukungu bwa Afurika – #rwanda #RwOT

    Mu myaka mike ishize, Leta ya Uganda yavuguruye ndetse inagura umuhanda uhuza Umujyi wa Mbarara na Kabale, ari nawo ukomeza ugana mu Rwanda.

    Ni umuhanda mwiza gusa Perezida Yoweri Museveni yababajwe n'uko atabonaga umusaruro ukwiriye ku ishoramari wakozweho. Awugarukaho, yanenze Abanya-Uganda, avuga ko batabyaza umusaruro ibikorwaremezo bishya mu kwiteza imbere, mu buryo bw'urwenya avuga ko uwo muhanda ukoreshwa mu 'gukwirakwiza ibihuha' aho gutwara ibicuruzwa.

    Icyo gihe ntabwo iryo Jambo rye ryakiriwe neza na bose, gusa ucukumbuye neza ntubura kubona ukuri mu byo yavugaga. Uretse iyo mihanda yubatswe, hirya no hino mu gihugu hashyizwe ibikorwaremezo by'amashanyarazi gusa ikwirakwira ryayo ntabwo byatumye havuka inganda nto n'iziciriritse nk'uko byateganywaga.

    Ibintu bibiri byonyine byungukiye mu iyubakwa ry'ibyo bikorwaremezo ni insengero n'utubari, ndetse n'imisigiti hamwe na hamwe.

    Ibi kandi si umwihariko wa Uganda gusa, ahubwo ni inkuru rusange muri Afurika. Mu bihugu byinshi byo munsi y'Ubutayu bwa Sahara, ntushobora gukora urugendo rurerure unyura mu byaro n'imijyi mito, ngo ubure kugenda wumva urusaku rw'imiziki mu maduka n'utubari, ari nako uhura n'abantu benshi, cyane cyane urubyiruko, bari aho ku mihanda bazenguruka ariko nta kintu bafite cyo gukora.

    Inkengero z'imihanda usanga zikikijwe n'insengero, yaba izihamara igihe gito n'iziharamba, inyigisho z'abavugabutumwa zumvikana hirya no hino. Kuva ku wa Gatanu na weekend yose, umuziki karundura uba wumvikana kugera bukeye, kandi ubwo inyigisho nazo zikomeza ubudahagarara.

    Mu bihugu by'Amajyaruguru ya Afurika, aho insengero n'utubari atari byinshi, naho usanga bijya kumera kimwe. Imiziki imena amatwi iba ivuza ubuhuha, kandi ubwo abagabo bato n'abakuru bicaye ku nkengero z'imihanda banywa icyayi n'ikawa, ari nako batumura itabi ku karubanda.

    Ibijyanye no kubaka inganda zikora amasaha 24 ku yandi ni inzozi zitari hafi kuba impamo, mu gihe insengero n'utubari ari byo bikoresha umuriro w'amashanyarazi n'imihanda yatwegerejwe byubakwa hirya no hino muri Afurika.

    Ejo bundi i Kibera mu Mujyi wa Nairobi, aha hakaba agace k'amanegeka ka mbere kanini muri Afurika, muri buri bilometero 2,5 by'umuhanda wa gari ya moshi utarakoreshwaga cyane icyo gihe, ku Cyumweru washoboraga kuhasanga insengero 50, hagati y'urusengero n'urundi harimo intera itarenze metero 10.

    Nigeria, igihugu cya mbere gituwe cyane muri Afurika kikaba na kimwe mu bifite ubukungu bunini kuri uyu Mugabane, cyari kizwiho kugira insengero ziruta ubwinshi bw'ibitaro, amashuri ndetse n'inganda byose ubiteranyirije hamwe. Hari n'abatebya bavuga ko kuba ubukungu bwa Nigeria butakiri ubwa mbere bunini muri Afurika, bishobora kuba bifitanye isano n'ubwiyongere budasanzwe bw'insengero n'imisigiti.

    Gusa ibi bitandukanye cyane n'uko ibintu bimeze mu Bushinwa, igihugu cyohereza muri Afurika byinshi mu byo dukoresha mu ngo zacu. Bamwe mu Banyafurika bajya kurangura muri icyo gihugu, bakunze gushyikira mu Mujyi wa Guangzhou usobanurwa 'nk'iguriro ry'inganda zo mu Ntara ya Guangdong iyoboye izindi mu kohereza ibicuruzwa byinshi mu mahanga, aho yuzuyemo amaguriro acuruza ibikoresho byose watekereza, kuva ku byo mu gikoni kugera ku bikoreshwa mu modoka.'

    Uyu Mujyi niwo utuyemo Abanyafurika benshi muri icyo gihugu, babarirwa hagati y'ibihumbi 20 n'ibihumbi 100. Gusa nk'uko abo Banyafurika babivuga, kenshi bakunze gutemberera mu mijyi mito y'u Bushinwa aho baba bagiye gushaka ibicuruzwa bihendutse kurushaho, rimwe na rimwe ku kigero cya 50% ugereranyije n'ibicururizwa i Guangzhou.

    Ibyo babona ku mihanda bagana muri ibyo byaro, ni ishusho itandukanye cyane n'ibyo ubona muri Afurika. Mu rugendo, ugenda uhura n'inganda nto aho abagabo n'abagore baba bari kudoda imyenda, bakora ibikoresho bito birimo nk'uburoso, ibisokozo, udupapuro duto n'ibindi byinshi.

    Kuko u Bushinwa ari igihugu gituwe n'abaturage benshi batemera Imana, biragoye kubona urusengero ku nzira.

    Gusa ntabwo ibijyanye n'imyizerere bisobanura neza iri tandukaniro. Mu myaka ya mbere y'iyaduka ry'inganda mu Burayi bw'Abakirisitu, ibyo wabonaga mu byaro n'inkengero z'imijyi ntaho bitaniye n'ibyo ubona mu Bushinwa. Mu Burayi wahasangaga abakora ibijyanye n'ubugeni, ibishushanyo, imitako, ibikoresho by'umuziki n'ibindi byinshi.

    Mu bihugu nk'u Butaliyani, igihugu cya cyenda gifite ubukungu bunini ku Isi ugendeye ku musaruro mbumbe wacyo, n'uyu munsi usanga ibyo bihangano n'ubugeni bikigize igice kinini cy'ubukungu.

    Ishoramari ryakozwe mu bikorwaremezo mu Bushinwa, ryatumye havuka inganda bityo hongerwa umusaruro ku kigero Abanyafurika tudashobora kwiyumvisha.

    Mu gihe abandi bateje imbere inganda zibyara umusaruro, muri Afurika usanga ubucuruzi bushingiye ku Mana burusha imbaraga ibindi bikorwa biteza imbere ubukungu mu kwigarurira amarangamutima y'Abanyafurika, igihe cyabo, amafaranga yabo, ibikorwaremezo bubaka ndetse n'imbaraga zabo, aho bigoye kubona urundi rwego rw'ubukungu rukurura Abanyafurika nk'uko insengero zibigenza.

    Mu ntangiriro za Kanama, u Rwanda rwahagaritse insengero zirenga ibihumbi bine zirimo n'imisigiti mike, ndetse n'ahantu harenga 100 h'ubuvumo, hasengerwaga mu buryo butemewe. Aha hantu hose hahagaritswe kubera kutubahiriza amabwiriza ateganyijwe, arimo no kuba hatari hari uburyo bwo kugenzura urusaku ruhaturuka. Ibi byatumye insengero zose zifungwa muri rusange zirenga 5.600 mu myaka itandatu ishize.

    Perezida Paul Kagame yakomoje ku buryo izi nsengero zikoreshwa mu nyungu z'abaziyobora, agaya insengero zikura amafaranga mu baturage mu buryo butaboneye, anagaragaza ko izi nsengero zigira uruhare mu gukenesha Abanyarwanda kandi ko zikwiriye gutanga umusoro nk'ibindi bikorwa byose by'ubucuruzi mu gihe zitahindura imyitwarire.

    Gusa gusimbura insengero n'utubari bizaba urugamba rukomeye ugereranyije n'umwanya byombi bifite ku marangamutima y'Abanyafurika. Ubibonera nko mu buryo abafite ibyo bikorwa bihutira gufatirana amahirwe azanwa n'iterambere ry'imijyi mishya ndetse n'ubwiyongere bw'abaturage, aho usanga babegereza ibikorwa byabo kurusha uko za guverinoma zibegereza ibikorwa by'iterambere.

    Mu gihe uruhare rw'umuryango mu burere no kwita ku bawugize ruri kugenda rucyendera uko iterambere ryaguka hirya no hino mu mijyi ya Afurika, Abanyafurika benshi batagira akazi, bakeneye ahantu handi habahumuriza cyane cyane iyo bari guhura n'ubuzima butoroshye bwo mu mijyi.

    Ibi kenshi binajyana n'uko usanga inzozi z'urubyiruko rw'Abanyafurika rwagize amahirwe yo kwiga no gukurira mu bihugu bifite ubukungu buzamuka neza, zitaragezweho nk'uko rwabyifuzaga.

    Ibi byerekanwa n'imibare y'ubushomeri. 60% by'Abanyafurika ni urubyiruko ruri munsi y'imyaka 25, ariko abadafite akazi bikubye kabiri abarengeje imyaka 25 badafite akazi. Mu mpera za 2023, 60% by'urubyiruko rw'Abanyafurika ntabwo rwagiraga akazi.

    Mu gihe nta kazi gahari, ikindi kintu cyiza urwo rubyiruko rwagira ni icyizere cy'uko ejo ibintu bizagenda neza, ari nabyo insengero zitanga cyane.

    Insengero ntizisengesha abantu gusa, zinafasha Abanyafurika bari mu bihe bigoye, nk'abari mu bukene n'abandi, kubaho muri ubwo buzima no kwiyakira. Ibi ni kimwe n'uko bigenda ku marushanwa nka Premier League nayo agira urwo ruhare.

    Insengero kandi zitanga icyizere cyane mu buryo bwagutse, zikanamenya kugikoresha mu gushaka amafaranga, binyuze mu kugaragaza ko Imana izahemba abatanga amafaranga n'impano zihenze ku bavugabutumwa babo hano ku Isi.

    Iyo bigeze ku kwiyegereza abaturage ndetse no gucuruza icyizere mu bantu, ni nk'aho amadini akina mu cyiciro cya mbere za guverinoma za Afurika zigakina mu cyiciro cya gatatu, dore ko zitanashobora kubyaza umusaruro umugisha zifite.

    Wibaze ko guverinoma nyinshi muri Afurika, Umugabane ufite umugisha wo kugira umutungo kamere mwinshi, zananiwe kuwubyaza inyungu, ahubwo ugasanga bikorwa n'ibigo by'ubucuruzi mu Burayi na Aziya.

    Iyo izo guverinoma zigira ubushobozi bwo kubyaza amafaranga umugisha zitunze, nk'uko insengero zibigenza, zikayakoresha mu guteza imbere abaturage, byashoboka ko izo nsengero zikama abaturage n'utubari dusakuza ijoro ryose bitari kubaho. Ahari wenda za nganda nto ziri mu nkengero z'imihanda yo mu byaro by'u Bushinwa, zanabaho ku nkengero z'imihanda yo muri Afurika.

    Insengero ziganje henshi muri Afurika


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/imana-utubari-imihanda-n-ibyago-ku-bukungu-bwa-afurika

  • Abarenga ibihumbi 15 batsinzwe ibizamini bya Leta mu 2023/2024 – #rwanda #RwOT

    Ubwo hatangazwaga amanota y'ibizamini bya Leta kuri uyu wa 27 Kanama 2024, Minisitiri w'Uburezi, Gaspard Twagirayezu yagaragaje ko mu biga mu mashuri abanza batsinze ku kigero cya 96,8% bivuze ko hari abanyeshuri 6,492 bangana na 3,2% batsinzwe ibizamini, bisobanuye ko bazasibira, basubiremo ikizamini umwaka utaha.

    Muri abo banyeshuri batsinzwe ibizamini harimo abakobwa 3375 bagize 52% mu gihe abahungu bagize 48%.

    Uretse abatsinzwe ibizamini ariko hari n'abandi banyeshuri 1,143 bari biyandikishije nk'abagomba gukora ibizamini ariko bikaba badahari, abandi bakabikora nabi (ntibakore nibura bibiri bya gatatu by'ibizamini byose) bigatuma amanota yabo atabarwa.

    Imibare ni ryo somo riyoboye mu yatsinzwe n'abanyeshuri aho abaritsinzwe ari 56,643 aho bangana 28,06% by'abakoze bose, Icyongereza cyo abagitsinzwe ni 18,880 bagize 9.35% by'abakosowe neza muri iryo somo.

    Mu cyiciro rusange cy'amashuri yisumbuye abanyeshuri batsinze ku kigero cya 93.8%. Muri iki cyiciro abatsinzwe ni 8,912 barimo abakobwa 6,241 n'abahungu 2,671.

    Muri icyo kiciro isomo ry'Ubugenge ni ryo abanyeshuri batsinzwe cyane ku kigero cya 60.3%.

    Raporo ya Minisiteri y'Uburezi ya 2022/2023 igaragaza ko imibare y'abanyeshuri babonye amanota yo kwimuka bava mu mwaka umwe bajya mu wundi bagabanyutse bava kuri 77% mu 2022 bagera kuri 75.7% mu 2023.

    Ku rwego rw'igihugu abasibira bavuye kuri 14.3% bagera kuri 19.1% mu 2023. Mu mashuri abanza ho imibare y'abasibira yaratumbagiye iva kuri 24.6% igera kuri 30.2%.

    Abarenga ibihumbi 15 batsinzwe ibizamini bya Leta mu 2023/2024


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/abarenga-ibihumbi-15-batsinzwe-ibizamini-bya-leta-mu-2023-2024