GOMA – Mu gihe ibiganiro bya dipolomasi bikomeje guhuza impande zitandukanye zishaka amahoro mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), ibikorwa bya gisirikare biracyakomeje mu ntara za Kivu y’Amajyaruguru na Kivu y’Amajyepfo, aho umutwe wa AFC/M23 ukomeje kugenzura ibice byinshi by’ingenzi.
Imirwano hagati y’umutwe wa AFC/M23 n’imitwe ihanganye na wo iracyakomeje mu bice bya Lubero, Masisi, Walikale n’ahandi muri Kivu y’Amajyaruguru, mu gihe abaturage bakomeje guhura n’ingaruka zirimo kwimurwa, guhungabana kw’ubucuruzi ndetse n’ibibazo by’ubuzima nyuma y’uko icyorezo cya Ebola cyongeye kugaragara muri aka gace.
Imirwano irakomeje nubwo ibiganiro by’amahoro bikiriho
Nubwo mu mezi ashize habaye ibiganiro byahuje impande zitandukanye zigamije kugabanya ubushyamirane mu burasirazuba bwa Congo, amakuru aturuka ku bakurikirana umutekano agaragaza ko imirwano itarahagarara.
Mu bice bya Lubero, Masisi na Walikale hakomeje kumvikana imirwano hagati ya AFC/M23 n’ingabo za Leta ya Congo (FARDC), zifatanyije n’imitwe yitwaje intwaro ishyigikiye Leta.
Abasesenguzi bavuga ko impande zombi zikomeje gushaka gukomeza kugenzura ibice bifite akamaro mu rwego rwa gisirikare no mu bukungu, cyane cyane aho hari imihanda ihuza intara n’ahari amabuye y’agaciro.
Goma na Bukavu bikomeje kugenzurwa na AFC/M23
Mu mijyi ya Goma na Bukavu, AFC/M23 ikomeje ibikorwa byo gucunga umutekano no kuyobora ibikorwa bya buri munsi.
Abaturage bavuga ko ibikorwa by’ubucuruzi byongeye gusubukurwa mu bice bimwe, ariko hakiri impungenge z’umutekano ndetse n’ingaruka z’intambara ku bukungu n’imibereho yabo.
Ibihugu byinshi bikomeje kugira inama abaturage babyo kwirinda ingendo zitari ngombwa zijya mu burasirazuba bwa Congo kubera ko umutekano ushobora guhinduka mu buryo bwihuse.
Ebola yongeye gukaza umurego
Mu gihe ikibazo cy’umutekano kigikomeje, ubuyobozi bw’inzego z’ubuzima burimo guhangana n’icyorezo cya Ebola cyongeye kugaragara mu burasirazuba bwa Congo.
Inzego z’ubuzima zigaragaza ko imirwano ikomeje gutuma kugera ku barwayi no gukurikirana abahuye na bo bigorana, ibintu bishobora gutuma kurwanya icyo cyorezo bifata igihe kinini.
Ku ruhande rwa AFC/M23, ubuyobozi bwayo bwatangaje ko bwashyizeho ingamba zo gufasha gukurikirana no gukumira ikwirakwira rya Ebola mu bice bugenzura.
Umutekano ku mipaka urakurikiranwa
Ibihugu bihana imbibi na Congo birimo u Rwanda, u Burundi na Uganda bikomeje gukaza ingamba z’umutekano ku mipaka yabyo.
Nubwo ibikorwa by’ubucuruzi bikomeje ku mipaka myinshi, inzego z’umutekano zikomeje gukurikiranira hafi uko ibintu bihagaze kubera ko imirwano ibera hafi y’imipaka ishobora kugira ingaruka ku baturage n’ubucuruzi bwambukiranya imipaka.
Imiryango mpuzamahanga ikomeje gusaba ihagarikwa ry’imirwano
Umuryango w’Abibumbye, Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe n’abafatanyabikorwa mpuzamahanga bakomeje gusaba impande zose guhagarika imirwano no gukomeza ibiganiro bya politiki.
Iyi miryango ivuga ko amahoro arambye azagerwaho ari uko habaye ibiganiro bihuriweho ndetse n’ubufasha bugahabwa abaturage bakomeje guhunga intambara.
Iby’ingenzi biri kuba
- AFC/M23 ikomeje kugenzura Goma, Bukavu n’ibindi bice byo muri Kivu.
- Imirwano iracyakomeje muri Lubero, Masisi na Walikale.
- Ebola yongeye kugaragara mu burasirazuba bwa Congo.
- U Rwanda, u Burundi na Uganda bikomeje gukaza umutekano ku mipaka.
- Imiryango mpuzamahanga ikomeje gusaba ihagarikwa ry’imirwano n’ibiganiro bya politiki.